invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Ontwikkelbijeenkomst Reinaerde bewijst nieuwe manier van werken en begeleiden

Gepubliceerd op:

Op 4 februari organiseerde zorgorganisatie Reinaerde een ontwikkelbijeenkomst die de afsluiting van een In voor zorg-traject markeerde, maar tevens de nieuwe manier van werken bestendigde. Cliënten en medewerkers presenteerden vol trots een aantal initiatieven.

Met de nieuwe manier van werken heeft Reinaerde gekozen voor verandering via ontwikkeling. Door samen te werken aan verschillende onderwerpen en vragen leren medewerkers van elkaar. Medewerkers voelen en nemen ruimte om activiteiten te ontplooien die gericht zijn op de bedoeling van het werk. Om dat verder te brengen, heeft de organisatie al eerder verschillende ontwikkelbijeenkomsten georganiseerd, waarop de vele projecten die medewerkers de afgelopen jaren initieerden, aan elkaar werden gepresenteerd.

Het voorbeeld dat vanmiddag op het podium alle aandacht krijgt, is weliswaar al vaker verteld, interessant blijft het om een aantal redenen. Het voorbeeld betreft de overgebleven bloemen van een bloemisterij, die voorheen bij het afval belandden, maar nu een nieuwe bestemming krijgen. Cliënten van Reinaerde maken van die bloemen namelijk kleine boeketjes in vaasjes die een tweede leven tegemoet gaan bij de snackbar, de hospice en de huisartsenpost in de buurt.

Rol vrijwilligers

Bij alle stappen in het proces zijn cliënten betrokken, maar ook vrijwilligers zoals Kees Molenaar, die al sinds 2006 voor Reinaerde in touw is. Mensen houden van bloemen, zegt Kees Molenaar. “Gezichten gaan als vanzelf open door bloemen, dat helpt om altijd weer leuke contacten te hebben.”

Interessant aan het project is dat de integratie met de wijk hier daadwerkelijk gestalte krijgt en niet blijft bij een goed voornemen op papier. Client Jolanda brengt bloemen naar de hospice, Rita naar de huisartsenpost en Gudda naar de snackbar. Overal waar zij komen, maken ze even een praatje, maar niet alleen dat. Ida krijgt een ‘blij kloppend hart’ van het werk dat zij doet, zo zegt ze: “we maken de mensen blij.” Gudda praat altijd wel even met snackbareigenaar Theo; hier komen de wijk en de cliënten van de zorgorganisatie letterlijk met elkaar in contact.

Begeleider Anja de Vries benoemt wat dat oplevert. De wereld van deze cliënten is zoveel groter geworden, zegt zij. “Onze cliënten zijn eraan gewend dat zij de vragende partij zijn en altijd een beroep doen op anderen. Maar nu komen ze zelf iets brengen. Dat creëert bijzondere ontmoetingen.” De mensen van Reinaerde worden inmiddels herkend in de buurt, zij worden gegroet terwijl er voorheen geen contact was.  Niet alleen cliënten worden er blij van, de begeleiders ook, zegt Anjade Vries. Het brengt wel verantwoordelijkheden mee, benadrukt zij. Ook voor begeleiders. “Het kan niet zo zijn dat de begeleider het de ene keer wel en de andere keer niet doet.”

Je moet om zoiets op te zetten creatief zijn; in het verleden zijn er wel eens initiatieven geweest waarbij de bloemen gekocht werden. Maar dat is niet nodig; iedere tuinder of bloemist gooit wel eens wat restjes in een kliko. Anja de Vries benadrukt dat de activiteit hoegenaamd niks kost. Het publiek lacht en de aanwezige cliënten lachen om het hardst mee.

Van binnen naar buiten gericht

De ontwikkeling die Reinaerde heeft doorgemaakt is er een die eigenlijk iedere zorgorganisatie doormaakt of nog moet doormaken: van naar binnen gericht naar omgevingsbewust, een plek zoekende in de maatschappij in plaats van zich er buiten plaatsend. Waarde toevoegen aan die maatschappij, in plaats van altijd weer die vragende partij te zijn. Niet alleen cliënten moeten daarvoor het beste uit zichzelf gaan halen, dat geldt ook voor de medewerkers van de organisatie. Ook zij hebben een ommezwaai moeten maken van binnen naar buiten gericht.

De vrees bij veel medewerkers is wel geweest dat voor hun cliënten de prikkels waarmee die maatschappij hun zou overspoelen, te veel van het goede zouden zijn. Het gaat om de balans, zegt Andreas Trauernicht, regiomanager Zeist. Op Dennendal wonen 188 cliënten die ter plekke ook voor dagbesteding terecht kunnen. Trauernicht vertelt hoe een lokaal initiatief de weg vond naar Dennendal: Local2local. Een coöperatie van boeren die zich hebben verenigd in biologische duurzame productie en een maatschappelijk – ideële drijfveer. Er is een samenwerkingsverband ontstaan waar alle partijen baat bij hebben.

Hoe dat eruit ziet? Dennendal bestelt voedsel bij local2local. Medewerkers en cliënten die betrokken zijn bij voeding kunnen hun bestelling doen bij de grootgrutter maar dus ook bij local2local. De voedselpakketten wordt door local2local naar de locatie gebracht en bij de deur afgeleverd. Op dat moment komen de cliënten en medewerkers in actie; zij distribueren de voedselpakketten verder binnen de muren van Dennendal. Er ligt dus voor een aantal cliënten een mooie dagbestedingsactiviteit die daadwerkelijk nuttig is. Doordat Dennendal zelf de distributie doet en het natuurlijk om vrij grote aantallen gaat, is het bestellen bij local2local niet duurder dan bij de grootgrutter.

Win-winsituatie op Dennendal

Een win-winsituatie dus, zegt Trauernicht. “Duurzaam, gezond eten en bovendien een plek in de distributieketen voor onze mensen.” Het project bevindt zich in de opstartfase, want er zijn natuurlijk nog wat HACCP-normen waaraan voldaan moet worden. Ook de medewerkers die bij Dennendal werken kunnen hun voedselpakket bij local2local bestellen. Een volgende stap? Dennendal wil graag een rol spelen in de distributie binnen de regio; bijvoorbeeld om de bestellingen rond te brengen die bewoners in de wijde omtrek bij local2local hebben gedaan. Trauernicht: “Zo creëren we ontmoetingen in de wijken.”

Hanneke Verheij, eerst begeleider C bij Reinaerde, nu manager, vertelt dat het naar buiten gericht zijn van de organisatie op ieder niveau doorwerkt. “Als ik naar een bijeenkomst ga, neem ik een cliënt mee. Dat was ik als begeleider al gewend. In mijn huidige functie is dat wat minder vanzelfsprekend, maar ik probeer het te blijven doen.”

Lonneke Op ’t Broek, regiomanager Nieuwegein, en samen met Janny Pebesma , HRD-adviseur,organisator van deze ontwikkelbijeenkomst, benadrukt hoe zeer al de projecten die vandaag en alle andere bijeenkomsten worden gepresenteerd, uit de medewerkers zelf komen. “Het is niet van boven opgelegd, maar ontstaan uit mensen zelf. Daardoor beklijft het, het komt uit een intrinsieke motivatie voort.” Iedere twee weken vinden deze ontwikkelbijenkomsten plaats en zijn drukbezocht. “Mensen willen heel graag delen.”

Bijzonder In voor zorg-traject

Carolien Koning van In voor zorg! vertelt over het bijzondere karakter van het In voor zorg-traject van Reinaerde. Reinaerde koos bewust voor een ontwikkeltraject. Dan is minder sprake van meetbare resultaten, maar wel van merkbare resultaten. “Het faciliteren van de ontwikkeling van mensen is nou eenmaal niet zo meetbaar zoals we dat gewend zijn.” Er zijn meer organisaties die voor een dergelijk ontwikkeltraject kiezen, naast de OAD-pakketreizen; een beeldspraak voor duidelijk vooraf ingevulde projecten zegt Koning. “Die laatste zijn vaak snellere trajecten, maar of het net zo beklijft als een ontwikkeltraject en net zulke blije gezichten resulteert? Dat is altijd weer de vraag.”

Naast Koning van In voor zorg! is van het ministerie van VWS Anno Pomp aanwezig; coördinator Strategie. Een van de dingen die Pomp in 2009 bedacht is het In voor zorg-programma. Pomp is vandaag aanwezig om te zien wat Reinaerde in een paar jaar heeft neergezet. Erg blij wordt hij van het enthousiasme dat van medewerkers en cliënten van Reinaerde afspat, ook op de filmpjes die vandaag getoond worden. “Trots op wie ze zijn en waardig in wat ze doen. Iedereen hoort erbij en wordt daar blij van. Daar word ik op mijn beurt weer heel enthousiast van.”

Initiatieven medewerkers

Naast de initiatieven van Reinaerde met een betrokken rol van cliënten die waarde toevoegen aan de maatschappij, zijn er verschillende initiatieven die op de medewerkers zijn gericht. Juist van hen is het welslagen van de nieuwe koers afhankelijk; juist zij zullen het voortouw moeten nemen in de ommezwaai die Reinaerde maakt.

Zo is er ‘Het koffergesprek’. Jose van Wijnen begeleider C, vertelt hoe het is ontstaan, vorig jaar toen zij een teamdag voorbereidde. De organisatie zou een andere koers gaan varen; hoe doe je dat? Wat heeft een schip dat een nieuwe koers vaart nodig? Een koffer; vol competenties, vaardigheden en kennis. Wat je heb je nodig voor een andere koers? Hoe boor je dat aan? Soms moet je graven in je koffer om te vinden wat je nodig hebt. Wat kan er overboord? En: wat zou je graag toevoegen? Kan een collega je daarbij wellicht ondersteunen?

Gluren bij de buren

Charly Herder en Saskia Geelenzijn respectievelijk begeleider D en secretaresse van de regiomanager in Zeist. Samen zijn ze betrokken bij het project Gluren bij de Buren. Een initiatief dat het licht zag op de allereerste ontwikkelbijeenkomst, alweer anderhalf jaar geleden. De vraag die eigenlijk voor iedereen gold, was: bedenk eens iets waar je morgen al mee kunt starten. Waar kan iedereen aan meedoen en is kostenneutraal? Het idee achter Gluren bij de buren is even simpel als doeltreffend: even meekijken op een andere locatie. Om ideeën op te doen, inspiratie te krijgen of gewoon eens andere organisatieonderdelen te leren kennen.

Het idee was dat iedereen die dat leuk vindt eraan kon meedoen. Of het nou voor een uurtje is of voor een dagdeel. Voor medewerkers, managers, iedereen. Twaalf mensen deden tot nu toe mee; niet zo veel, wat deels te maken had met een wat trage opstartfase waarin de nodige communicatieve hobbels genomen moesten worden.

Aan het einde van de ontwikkelbijeenkomst van vandaag heeft ook bestuurder Ella van Lingen, nu drieënhalf jaar bij Reinaerde in deze functie werkzaam, een boodschap voor de aanwezigen. Zij zegt dat het noodzakelijk is om als organisatie in te springen op wat er gebeurt in de wereld. Meebewegen met de stroom is belangrijk. We moeten vooral niet vergeten om wie het gaat, benadrukt zij. “Het gaat niet om ons, de organisatie. De cliënt is de maatschappij, wij lopen slechts een tijdje mee. Dat mogen we nooit uit het oog verliezen.”

Meer weten

Verslag door Ellen Kleverlaan

Dossier(s)

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg