invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Langer zelfstandig thuis in Dalfsen

Gepubliceerd op:

In Dalfsen werken gemeente, zorg- en welzijnsorganisaties en woningbouwcoöperaties intensief samen om inwoners zo lang mogelijk zelfstandig thuis te laten wonen. De zelfredzaamheid versterken en noodzakelijke zorg efficiënt en effectief inzetten zijn belangrijke doelen. Speciale aandacht gaat uit naar digitalisering en domotica. Vier werkgroepen en een pilot hebben inmiddels hun vruchten afgeworpen. Zo bleek 24 augustus 2015 tijdens de strategische bijeenkomst van de partners.

Samenwerkingsverband Dalfsen

De gemeente Dalfsen omvat naast de kern en het buitengebied van Dalfsen, de kernen Nieuwleusen, Lemelerveld, Hoonhorst en Oudleusen. Het is een landelijk gebied met 27.500 inwoners. Sinds 2013 bestaat hier het samenwerkingsverband Dalfsen, met daarin gemeente, zorg- en welzijnsorganisaties en woningbouwcoöperaties. Om inwoners langer zelfstandig thuis te laten wonen zoeken zij naar het juiste samenspel tussen eigen verantwoordelijkheid en initiatief, aanwezigheid van algemene en maatwerkvoorzieningen en een goede sociale omgeving. Een belangrijke rol is weggelegd voor digitalisering en domotica. Sterker nog, zonder thuistechnologie is langer thuis wonen onbereikbaar, benadrukt wethouder Maurits von Martels in het openingswoord van de bijeenkomst: ‘Over tien jaar is het aantal 80-plussers verdubbeld in Nederland. Tegelijkertijd slinken de gemeentelijke budgetten voor Wmo en participatie de komende jaren aanzienlijk. Daarom moeten we inzetten op verandering. Het samenwerkingsverband Dalfsen doet dat met domotica en samenwerking in woonservicegebieden.’

Informatiebeurzen

Ellen van Assem, beleidsmedewerker van de gemeente Dalfsen, presenteert de tussenresultaten van de vier werkgroepen van het samenwerkingsverband: communicatie, intake, nachtwacht en digitale toegankelijkheid. Geheel in lijn met het doel ‘inwoners informeren over hulpmiddelen die het langer zelfstandig wonen kunnen ondersteunen, met name toepassingen van domotica’ organiseerde de werkgroep Communicatie drie informatiebeurzen. Dit gebeurde met ondersteuning van ‘Lang zult u wonen’, dat een brede bewustwordingscampagne voert in Overijssel. De markten werden goed bezocht. Ook werden vrijwilligers opgeleid, die thuis kunnen adviseren over woningaanpassingen en andere verbeteringen. De werkgroep gaat zich nu vooral richten op de borging van kennis over domotica en technologie. En op het verder informeren van zorgmedewerkers en sociale kernteams over technologische toepassingen. Van Assem: ‘Zodat zij cliënten op de mogelijkheden kunnen wijzen.’

Mindset

De werkgroep Intake stelde een ‘mindset’ op en heeft daarmee zijn belangrijkste doel al bereikt, aldus Van Assem. ‘De mindset beschrijft wat het doel van gesprekken met burgers is: de zelfredzaamheid vergroten, participatie bevorderen en samenwerkingsverbanden benutten. Zo ontstaat een uniform intakeproces. Bovendien zijn domotica en digitalisering een integraal onderdeel.’ De werkgroep koos de zelfredzaamheidsmatrix als methodiek voor de intake. En stelde voor alle medewerkers te scholen in motiverende gesprekstechnieken. ‘Intakers’ hebben de training inmiddels gevolgd.

20% besparing op nachtwacht

Ook de werkgroep Nachtwacht leverde direct resultaat op. Met samenwerkingsafspraken tussen de verschillende zorgorganisaties was de gewenste 20% besparing in uren en kosten al snel gerealiseerd. Maar minstens zo belangrijk is de basis voor verdere samenwerking die hiermee is gelegd, aldus Van Assem. ‘Organisaties weten elkaar beter te vinden en zoeken elkaar op om zorgafspraken te maken. Dat biedt perspectief voor structurele samenwerking.’ En dat is ook precies het onderwerp waarop de werkgroep zich vanaf nu gaat toeleggen.

Cliëntassessment

De onderwerpen van de werkgroep Digitale toegankelijkheid zijn breed: van het inbedden van nieuwe technieken tot het creëren van dorpsplatformen en het testen van een communicatieplatform. Medewerkers van twee zorgorganisaties namen deel aan een workshop cliëntassessment. ‘Daar leerden ze te kijken naar de mogelijkheden die digitalisering en domotica bieden’, legt Van Assem uit. ‘En te bepalen hoe deze een bijdrage leveren aan langer zelfstandig thuis wonen en de efficiënte inzet van (professionele) zorg en ondersteuning.’ Diezelfde zorgmedewerkers selecteerden vervolgens acht cliënten die baat konden hebben bij technologische toepassingen. ‘Met deze acht cliënten werden ervaringen opgedaan in de pilot Lemelerveld, waarover straks meer.’

Huisartsen

De werkgroep Digitale Toegankelijkheid hield zich ook bezig met OZO verbindzorg, een communicatieplatform tussen professionals, cliënten en mantelzorgers. Van Assem: ‘Het is een mooie methodiek om de communicatie rondom cliënten te organiseren. Pluspunt is dat de huisartsen in Lemelerveld al met OZO verbindzorg werken. We hopen dat het ook leidt tot actieve deelname van huisartsen aan het samenwerkingsverband. Want dat is tot nu toe helaas nog niet gebeurd, terwijl hun rol cruciaal is.’ Ondertussen wordt in Lemelerveld ook gewerkt aan een digitaal dorpsplatform. Een platform dat ook beeldbellen omvat en mogelijkheden biedt om de sociale cohesie te bevorderen.

Lemelerveld: ‘learning by doing’

Om praktijkervaring op te doen, startte het samenwerkingsverband een pilot met acht cliënten in Lemelerveld. In voor zorg-coach Fabienne Tousain geeft een toelichting. ‘We hebben de bruikbaarheid van beschikbare technologie in de praktijk onderzocht en gekeken naar de kosten. Hieruit kwamen belangrijke lessen voor verdere uitrol in de andere kernen.’ In Lemelerveld is gewerkt met de Medido medicatiedispenser, iPads voor beeldbellen, een camera voor controle op afstand via de iPad, een drukmat voor ‘niet op bed’ detectie, een doorsafe voor elektronische deurspion en ontgrendelen op afstand, en elektrisch bedienbare gordijnen.

Kwaliteit van leven

De eerste resultaten van de pilot zijn positief. Medewerkers zijn ervan overtuigd dat techniek met voldoende individuele aandacht kan helpen de kwaliteit van leven van cliënten te verbeteren. Daarbij stijgt de inzet van zorgprofessionals niet en neemt deze waarschijnlijk zelfs iets af. Wel kost het tijd, energie en aanpassingsvermogen om de juiste kijk op het werken met technologie te krijgen. Dit was beduidend meer dan de betrokkenen bij aanvang hadden ingeschat. Elkaar de ruimte geven om te ontdekken is onontbeerlijk.

Pool van mogelijkheden

Tousain vervolgt met een beschrijving van de uitbreiding van de pilot naar de andere kernen. Daarin is een belangrijke rol voor het cliëntassessment weggelegd. ‘Om goed te kunnen bepalen welke – nieuwe en bestaande – cliënten met hulp van techniek zelfredzamer kunnen worden.’ Ook wil het samenwerkingsverband een ‘pool’ van mogelijkheden creëren. Een leenservice die het mogelijk maakt dat cliënten de technologische hulpmiddelen eerst proberen. Hiervoor maakt de gemeente budget vrij. Verder stelt Tousain voor beleid te maken voor verantwoordelijkheden. Ofwel, wat moeten cliënten zelf aanschaffen en wat bekostigen de zorgorganisaties en de gemeente? En wat is de rol van woningbouwcoöperaties? Alle aanwezigen stemmen in met de plannen voor de verdere uitrol.

Een nieuwe balans

Jeroen Geerdink, projectmanager bij Stimuland, geeft vervolgens een presentatie over ‘participatie en de zoektocht naar een nieuwe balans’. Stimuland is een stichting die projecten op het platteland stimuleert, initieert en begeleidt. Zijn belangrijkste boodschap is dat de verandering naar een nieuwe maatschappij met minder voorzieningen, een andere dienstverlening en meer digitalisering al zeker 15 jaar geleden is ingezet. ‘We zitten nu in een overgangsperiode, waarin we afscheid moeten nemen van oude denkbeelden. En dat is best moeilijk.’ Overheden en organisaties die voorheen in grote mate in zichzelf gekeerd waren, moeten zich nu richten op samenwerking. ‘Actief, bescheiden en positief, als gelijkwaardige meedoen in dialoog, vragend luisteren, vooroordelen bewust vermijden, en vooral “samen” zijn de nieuwe sleutelwoorden.’

Burger betrokken

Het laatste uur van de bijeenkomst rouleren de aanwezigen langs drie discussietafels. Daar praten ze over de toekomst van het samenwerkingsverband, het sturen op outcome en de doorontwikkeling van de sociale kernteams (SKT’s). SKT’s zijn achter de schermen aanwezig en komen in actie bij vragen met multiproblematiek. In alle discussies komt de rol van de individuele klant duidelijk naar voren. Dat betekent enerzijds maatwerk, maar ook dat de burger meer betrokken moet worden, als compagnon op allerlei niveaus. Ook de belemmerende werking van systemen is een aandachtspunt, naast standaardisatie als randvoorwaarde voor samenwerking. Iedereen is het eens dat er veel geleerd is de afgelopen maanden. En dat er toekomst is voor het samenwerkingsverband, mits er ruimte is voor organische doorontwikkeling en nieuwe stippen op de horizon.

Verslag door Ingrid Brons

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg