invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Verslag casus Johan van Ruijven: Proactief persbeleid

Gepubliceerd op:

‘Soms is er een casus die je nog lang bijblijft’, zegt Johan van Ruijven, communicatieadviseur en woordvoerder bij brancheorganisatie Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland. In het voorjaar van 2015 werd hij gebeld door een tv-journaliste die werkte aan een documentaire over de problematiek van loverboys die jonge vrouwen met een licht verstandelijke beperking ronselen. Een delicaat onderwerp. Na intern beraad besloot de VGN de gebruikelijke afwachtende houding te verruilen voor een proactief persbeleid, namens de hele branche. Het verhaal van een spannende casus.

Op achterstand

‘Toen de journaliste mij belde, stond ik direct op fikse achterstand’, zegt Johan. ‘Ze confronteerde me met een schat aan feiten en contacten. Maar ze had ook nog wat van ons nodig, namelijk cijfers en contacten met cliënten.’ De VGN kon twee dingen doen: afwachten of een vorm van samenwerking zoeken. Ze koos het laatste. ‘We wilden aan tafel komen met de journaliste, om haar benadering van het onderwerp te kunnen beïnvloeden.’

De regie

Johan voorzag de journaliste van zoveel mogelijk informatie. ‘Daar vroeg ze om en het hield haar even bezig, ik “kocht” tijd.’ Ook ging hij coördineren. ‘Ik heb alle woordvoerders en bestuurders van leden waarmee de journaliste al gesproken had, gevraagd of wij de regie mochten nemen. Dat mocht. Zo kregen we grip op de situatie.’ De journaliste accepteerde het, maar ging soms wel tot het uiterste in haar ambitie om cliënten voor de camera te krijgen. ‘Gelukkig toetsten de leden trouw bij mij hoe ze het beste met de journaliste konden samenwerken.’

Terrein winnen

Dat Johan terrein won, bleek uit de toestemming die de VGN kreeg voor een review op de documentaire. ‘Dat was best bijzonder. Al bleef ze ons toch soms verrassen, met nieuwe feiten en contacten.’ De belangrijkste les die Johan van deze casus leerde, is dat het goed was dat hij bleef uitstralen dat hij haar vertrouwde. Het bood hem de gelegenheid ook de andere kant van het verhaal te tonen.

De andere kant

De journaliste wilde een maatschappelijke misstand in beeld brengen, bij wijze van spreken tot aan de autootjes van loverboys die het instellingsterrein oprijden om de jonge vrouwen op te pikken toe. ‘Wij wilden ook de kant van de instellingen in beeld krijgen’, zegt Johan. ‘Die doen er alles aan om die meiden tot inkeer te brengen, bijvoorbeeld met weerbaarheidstrainingen.’ Het lukte Johan om op bestuurdersniveau iemand te vinden die de kant van de instellingen goed kon belichten. ‘Dat was een goede zet. Het klikte tussen hem en de journaliste, wat resulteerde in een camera-interview met de bestuurder.’

Kwetsbaarheid

Het onderwerp bracht grote risico’s met zich mee. ‘De documentaire ging over jonge vrouwen die een prostitutiebestaan werden ingelokt’, zegt Johan. ‘Jonge vrouwen die enorm kwetsbaar zijn door hun verstandelijke beperking.’ De VGN wilde dan ook geen toestemming geven voor camera-interviews met cliënten. ‘Wij droegen behandelaars en onderzoekers voor. Totdat de journaliste mij belde met de boodschap dat ze zelf twee cliënten had gevonden en dat niemand haar kon tegenhouden. Gelukkig is het ons wel gelukt de cliënten zo anoniem mogelijk in beeld te brengen.’

Dilemma

Natuurlijk erkent de VGN het probleem. Johan: ‘Ik begrijp de missie van de journaliste. Ze wilde tonen wat er gebeurt en iets teweeg brengen in politiek Den Haag. Maar ik wilde duidelijk maken dat we die meiden professioneel begeleiden, dat we ze leren om eerst tot tien te tellen. We zagen het als een kans om ook te laten zien wat instellingen eraan doen.’ Voor de instellingen die meewerkten aan de documentaire was reputatie wel een dilemma. ‘Voordat je het weet sta je nog jaren bekend als die instelling waar dag in dag uit jonge vrouwen worden geronseld. Alleen omdat je de moed hebt gehad om erover te praten.’ Voor Johan een reden om zoveel mogelijk de breedte op te zoeken. Uiteindelijk hebben vier instellingen aan de documentaire meegewerkt.

Rapporteur mensenhandel

Helemaal aan het eind toverde de journaliste haar laatste konijn uit de hoed. ‘Ze had contact gezocht met de nationaal rapporteur mensenhandel en een interview met haar in de documentaire opgenomen’, vertelt Johan. Dat pakte uiteindelijk goed uit. ‘Wij stonden zelf ook al met de rapporteur in contact. Na de uitzending bleek dat ze de contacten met ons wilde intensiveren. Daar waren we heel blij mee.’ Hetzelfde geldt voor de contacten van de VGN met de justitiële keten, die zijn ook toegenomen. Verder volgden er Kamervragen en een debat, precies wat de journaliste wilde bereiken.

Resultaat

De proactieve houding van de VGN kostte veel tijd en energie, maar was het waard. Johan: ‘We wisten een goede samenwerking te creëren. Met als resultaat dat onze achterban op een goede manier werd gepresenteerd in de documentaire, namelijk als een partij die meewerkt aan de oplossing van het probleem.’ Bovendien kon de VGN aan haar achterban laten zien dat ze op basis van wederzijds respect kan samenwerken met kritische pers. ‘Onze leden zagen weer eens dat ze ons altijd kunnen bellen voor bijstand, het heeft de band met onze achterban verstevigd.’

Verslag door Ingrid Brons

Meer weten

Dossier(s)

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg