invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Workshop GGzE De Boei: De praktijk van zelfsturende teams in de veranderende zorg

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

GGzE De Boei biedt tijdelijke ondersteuning aan mensen vanaf 18 jaar met psychiatrische problemen. Op 9 oktober 2015 verzorgde de organisatie een workshop over de ontwikkeling van de organisatie naar herstelondersteunende zorg en zelfsturing tijdens de bijeenkomst 'Cliënt en professional leidend in de GGZ. Herstelgerichte visie als basis voor nieuwe organisatievormen'. Relatiebeheerder Jeroen van Heel en Vakspecialist 'Herstel & Ervaringsdeskundigheid' Roland van den Nieuwenhuijzen gaven de presentatie.

Toekomstbestendigheid

Jeroen vertelt dat er bij GGzE De Boei vanaf eind 2013 nagedacht werd over de toekomst van de organisatie. Destijds veranderden de financieringsstromen en veel verantwoordelijkheden gingen over naar gemeenten. Hoe maak je je organisatie op zo’n moment toekomstbestendig? Het antwoord van GGzE De Boei was: we stellen de cliënt centraal, gaan lokaal inspelen op de zorgvraag (dus op gemeentelijk niveau), en geven onze medewerkers een grotere verantwoordelijkheid. Dit had als doel dat de cliënt zichzelf kan redden met een zo minimaal mogelijke ondersteuning.

Een grotere verantwoordelijkheid voor medewerkers betekende voor GGzE De Boei werken met zelfsturende teams. Deze kunnen beter inspelen op de zorgvraag van de cliënt. Het verandertraject werd begeleid door een In voor zorg-coach. Tijdens de startbijeenkomst mochten medewerkers zelf hun team formeren. Aan ieder team werd een ervaringsdeskundige toegevoegd. Binnen door de organisatie gestelde kaders werden de teams zelf verantwoordelijk voor veel zaken, bijvoorbeeld voor de aanname van nieuwe collega’s.

Meten is weten

Om de teams inzicht te geven in hun functioneren, ontwikkelden ondersteunende diensten een dashboard met daarop de belangrijkste pijlers van de organisatie: helende omgeving, gezonde organisatie en betere zorg (Planetree Model). Het aantal in te vullen formulieren werd verminderd. Van medewerkers werd verwacht dat zij meer in gesprek gingen met cliënten over hun zelfredzaamheid, hun mate van participatie en hun woonomgeving.

Waarom deze nieuwe werkwijze binnen de teams? Zelfsturing is een hulpmiddel om te komen tot toekomstbestendige zorg. Om aan te kunnen sluiten bij het Wmo-beleid van de diverse gemeenten werden de teams gebiedsgericht georganiseerd. Bovenal wilde de organisatie we aansluiten bij de toekomstige zorgvraag van cliënten, zodat zij hun leven zo zelfstandig mogelijk kunnen inrichten en zich kunnen ontwikkelen.

Herstelondersteunende zorg

Roland van den Nieuwenhuijzen, werkzaam voor Markieza (academie voor herstel- en ervaringsdeskundigheid), vertelt over het belang van ervaringsdeskundigheid.
Allereerst benoemt hij de kernwaarden van herstelondersteunende zorg:

  • present (aandachtig aanwezig)
  • bescheiden met eigen beroepsmatige referentiekader
  • sluit aan bij eigen verhaal van de cliënt
  • herkent en stimuleert eigen kracht cliënt (empowerment)
  • erkent, benut, stimuleert ervaringskennis (of ervaringsdeskundigheid) cliënt
  • erkent en stimuleert ondersteuning cliënt door belangrijke anderen
  • gericht op verlichten van lijden en vergroten van eigen regie/autonomie

Vervolgens belicht hij de kenmerken van herstelgericht denken:

  • holistisch benadering, gericht op de persoon, niet op het symptoom
  • herstel van ernstige psychiatrische handicaps is haalbaar
  • herstel kan optreden, ook al kunnen symptomen terug komen
  • vraagt om pleitbezorging en sociale verandering
  • steun en aanpassingen aan menselijke diversiteit

Dynamisch proces

Wat maakt het verschil in de hulpverlening bij de inzet van ervaringsmedewerkers? Een ervaringsmedewerker werkt vanuit van doorleefde empathie. De hulpverlening is meer gericht op WAT-vragen dan op HOE-vragen. Hoe vraag ik hulp? Hoe kan ik hiermee leven? Hoe zoek ik steun? In plaats van: Wat is de hulpvraag? Wat is er aan de hand? Wat is er nodig? HOE-vragen ondersteunen het herstel van een cliënt, aangezien herstellen vaak een dynamisch proces betreft.

Als een organisatie herstelondersteunend gaat werken, vinden er parallelle processen plaats tussen hulpverlener en cliënt, maar ook tussen hulpverlener en teamcoach. Als een hulpverlener aan de slag gaat vanuit een herstelondersteunende visie, dan gaat hij/zij door een veranderproces met bijbehorende onzekerheden. Zo ontwikkelt hij/zij herstelondersteunende competenties. De organisatie professionaliseert zich in het nieuwe werken. Een cliënt versterkt zijn/haar eigen kracht om zo aan zijn/haar herstel te werken. Door de herstelbeweging wordt van cliënten meer regie en autonomie verwacht en van hulpverleners minder ‘opgelegde’ zorg.

Vragen aan Roland

  • Wat is het verschil tussen een ervaringswerker en een ervaringsdeskundige? Roland: een ervaringsdeskundige hoeft zich niet per se in een werkersrol te bevinden, een ervaringsmedewerker wel.
  • Hoe verhoudt het afbouwen van medicijnen van een cliënt zich (dynamisch proces) tot de veiligheid van zijn of haar omgeving? Roland: op deze vraag bestaat geen eenduidig antwoord. Als er gevaar is voor de omgeving, is het goed om iemand te bewegen de medicijnen toch te blijven innemen.
  • Een ervaringswerker zei eens tegen me: ik word betaald om gek te doen. Wat vind je van die uitspraak? Roland: ik word niet betaald om gek te doen, maar om uit te leggen hoe ik met mijn ‘gekte’ omga.

Roland sluit af met een gedicht van Hein Pragt over de kracht van herstel:

Soms overdenk ik in mijn bed, wat het leven eigenlijk is,
over geluk, pijn en verdriet en alles wat ik mis.
Maar je ervaring maakt je sterk, en je toekomst wordt bepaald,
door wat je vandaag beleeft, en uit je leven haalt.

Denk goed na over wat je wilt, en bepaal je nieuwe doelen,
als je verleden kunt vergeten, dan kun je echt weer voelen.
Wees oprecht en eerlijk voor jezelf, en in het algemeen,
verplaats je in de gevoelens van mensen om je heen.

Leer je grenzen bewaken, en durf anders te zijn,
je aan principes houden, geen water bij de wijn,
Je werkelijke kracht, om gelukkig te kunnen leven,
is niet bang of boos te blijven, maar berusten of vergeven.

Leer als je geluk wilt vinden, al heb je nog zo'n pijn,
alsof je nooit gekwetst bent, weer verliefd te kunnen zijn.
Al heb je nu veel zorgen, hou de toekomst in je hoofd,
en zie dat alles mogelijk is, als je er maar in gelooft.

Verslag door Damiët Kuin

Meer weten

Dossier(s)

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg