invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Toon van de Looy: de stand van zaken in het veld

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

E-healthproducenten en zorginstellingen leven in twee verschillende werelden. Toon van de Looy, directeur van VanMorgen, wil deze werelden dichter bij elkaar brengen. Het doel is een betere ondersteuning van de cliënt en meer zelfredzaamheid met hulp van techniek. Op de bijeenkomst ‘Innovatieve toepassingen van technologie in de zorg’ presenteerde Van de Looy een kort overzicht van technologie in de zorg, gevolgd door de stand van zaken in Nederland. Om vervolgens even bij andere sectoren te kijken. Want daarvan kan de zorg nog veel leren.

Technologie in de zorg

Hoe kun je een overzicht geven van iets dat zo veelomvattend is als technologie in de zorg? Dat kan niet. Daarom beperkt Van de Looy zich tot de belangrijkste rubrieken.

Wearables: Dit zijn toepassingen waarmee mensen hun eigen lichaamswaarden meten, zoals hartslag of slaapritme. Ze kunnen de data ook delen met professionals. Van de Looy: ‘Dat zien we nu steeds vaker gebeuren. Zeker op het gebied van COPD worden hiermee goede, preventieve resultaten geboekt.’
Bijvoorbeeld: Scanadu, een ‘dokter’ op zakformaat die bloeddruk, hartslag, temperatuur en het zuurstofgehalte van het bloed meet en advies geeft wat te doen.

Internet of things: Het ‘internet of things’ brengt grote hoeveelheden data bij elkaar. En daaruit is veel interessante informatie te halen. Van de Looy: ‘Data-analyse geeft inzicht in hoe mensen leven, maar ook in gezondheid. En dat kan weer tot innovatieve toepassingen leiden. In Amerika bestaan al systemen in de thuissituatie die kunnen vaststellen dat een valincident waarschijnlijk gaat plaatsvinden. Dat heeft niet alleen waarde voor de gebruiker, maar voorkomt ook ziekenhuisopnames, en dus kosten.’

Gezondheidsapps: Via deze apps hebben hulpverleners 24 uur per dag, 7 dagen per week, alle relevante informatie voorhanden. Van de Looy: ‘Ook kunnen burgers checken met welke symptomen ze naar de dokter moeten, of niet.’
Bijvoorbeeld: NHG-standaarden-app, de ‘thuisarts’-app of de ‘moet ik naar de dokter’-app.

Robotica: Robotica als Zora of Paro de zeehond stellen mensen gerust of brengen ze in een andere gemoedstoestand. Van de Looy: ‘In Japan zijn ze al een stap verder, daar verrichten robots ook al handelingen in de leefomgeving.’

Zorg thuis (wonen zonder behandeling): Dit is techniek die mensen helpt om zelfstandig te blijven wonen. Van de Looy: ‘De toepassingen helpen mensen in hun zelfredzaamheid, maken ze minder afhankelijk van hulpverleners.’
Bijvoorbeeld: het burgerplatform Quli, medicijndispensers zoals de Medido, beeldbellen en lifestylemonitoring.

Zorg intramuraal (wonen met behandeling): Intramuraal kan technologie als oren en ogen dienen van een hulpverlener en zo helpen om de zorg kwalitatief te verbeteren én efficiënter te organiseren. Van de Looy: ‘In plaats van drie rondes per nacht houden optische sensoren de hele nacht een oogje in het zeil. Resultaat is dat mensen beter slapen, omdat de nachtrust minder onnodig verstoord wordt.’

Stand van zaken in Nederland

Het zijn allemaal boeiende toepassingen, maar nog interessanter is het hoe technologie in de praktijk wordt gebruikt, aldus Van de Looy. ‘De doelstelling van de overheid is helder: minister Schippers en staatsecretaris Van Rijn willen dat e-health in 2019 breed wordt toegepast.’ Hoe ver zijn de zorgorganisaties? Daarover geeft de e-health-monitor van Nictiz duidelijkheid. De eerste twee monitors laten zien dat veel hulpverleners en zorginstellingen nog worstelen met het toepassen van technologie. ‘Ze willen graag en niemand twijfelt over de meerwaarde. De meest prangende vragen zijn: hoe brengen we zorg en techniek samen? En hoe weten we wat de klant wil?’

Weten wat de klant wil

Van de Looy ging kijken bij andere sectoren. En vond inspirerende voorbeelden:

  • Opel onStar: Opel levert meer dan alleen het product auto. De service-assistent biedt oplossingen voor eventuele problemen. Van de Looy: ‘Opel heeft onderzoek gedaan naar de behoeften van hun klanten. Interessant is dat Opel nu andere dingen gaat doen naast auto’s ontwikkelen en fabriceren. Daarvoor moeten ze samenwerkingen aangaan met netwerkpartners, zoals call centers, hulpverleners en netwerkproviders. Dat vraagt om hele andere competenties binnen deze sector dan tien jaar geleden.’
  • NS-Business Card: NS wil mensen ontzorgen. Van de Looy: ‘Daarvoor voegt NS diensten toe die niets te maken hebben met het vervoer van perron A naar perron B. Om te weten waar mensen behoefte aan hebben, deed NS uitgebreid onderzoek naar wat de klant bezighoudt bij zijn reis: observaties op het perron, data-analyses, scenariostudies, conceptontwikkeling, en testen van het concept in de praktijk.’

Lessons learned

Wat kunnen zorgorganisaties leren van deze voorbeelden?

  1. Mensen centraal stellen (begrijp de klant).
  2. Co-creatie (iedereen kan creatief zijn).
  3. Een ontwerpende mentaliteit (begin met onderzoek, inzichten, concepten en valideer de resultaten).
  4. Maak diensten visueel en tastbaar.
  5. Holistische benadering en context.
  6. Een productservicecombinatie geeft meerwaarde, efficiencyvoordelen en kostenbesparingen, zowel bij de klant als bij de aanbieder.
  7. Er ontstaat een langere, duurzame relatie.

Attent Zorg en Behandeling

Bij Attent Zorg brachten ze het in de praktijk.Daar keek de revalidatieafdeling niet alleen naar het revalidatieproces bij Attent, maar ook naar de periode daarna. Dat gebeurde met portretten van klanten, gemaakt in hun eigen omgeving. Voor medewerkers was het een eyeopener. ‘Ze hadden er eigenlijk geen weet van wat er echt bij klanten speelt als ze weer thuis zijn’, zegt Van de Looy. ‘Hoe sommigen in een zwart gat vallen bijvoorbeeld en wat dat voor hen betekent.’ Met die inzichten ging Attent, samen met klanten, zoeken naar oplossingen. Technologie speelt een belangrijke rol. ‘Maar minstens zo belangrijk is de service die Attent biedt. Klanten ervaren dat als meerwaarde. De ondersteuning met kennis en informatie die hen zelfredzamer en dus onafhankelijker maakt is nu 24 uur er dag, 7 dagen per week beschikbaar.’

De rol van de onderwijsinstellingen

Maar toch blijft het lastig om al die nieuwe technologieën, die in rap tempo op de markt verschijnen, ook snel te gebruiken, zegt een medewerker van hogeschool Saxion. ‘Ik zie zorginstellingen én kennisinstituten allemaal apart worstelen. Moeten we de ervaringen niet veel meer bundelen? En wat kunnen onderwijsinstellingen daarin betekenen?’ Van de Looy: ‘Er zijn veel mooie pilots, waar dingen goed gaan en fout gaan. Daar kunnen we veel van leren. Die kennis wordt inderdaad nog te weinig gedeeld. In voor zorg! is natuurlijk een geschikt platform om ervaringen te delen. Maar ook het onderwijs kan een rol spelen. Alleen al door te zorgen dat verpleegkundigen en verzorgenden goed uit de voeten kunnen met verschillende technologische toepassingen.’ Daarmee doet Opella uit Ede ervaring op: ‘Wij hebben met andere zorgorganisaties een samenwerkingsverband met ROC’s en scholen in de regio. Laatst vroeg ik aan een van de scholen hoe vaak ze met hun leerlingen skypen. Dat deden ze niet. Terwijl dat wel de beste manier is om ze voor te bereiden op beeldzorg.’

Verslag door Inge Brons

Meer weten

Dossier(s)

Tags

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg