invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Visgraatdiagram: oorzaak en gevolg in kaart brengen

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Het visgraatdiagram is een lean tool en wordt ook wel het oorzaak-gevolg-diagram genoemd. Het helpt om gezamenlijk alle factoren van een probleem in kaart te brengen en de daadwerkelijke oorzaak bij de bron aan te pakken. Motto: eerst denken dan doen.

Het analyseren van de werkelijke oorzaken van een probleem past niet zo in de zorg. Dat is logisch want medewerkers zijn gewend om meteen te handelen. In de praktijk betekent dat er snel oplossingen worden bedacht voor een probleem. Alleen de vraag is of het probleem altijd het werkelijke probleem is? En of de oplossing wel het probleem oplost of dat het het probleem juist in stand houdt.

Het visgraatdiagram is een goed hulpmiddel om er achter te komen wat de belangrijkste oorzaken zijn  van een probleem. Alle factoren die het probleem veroorzaken worden in kaart gebracht. Bijvoorbeeld  het probleem: we hebben te weinig tijd voor de cliënt. Met behulp van het visgraatdiagram (dankt zijn naam aan zijn vorm) verdeel je het probleem in:

  • hoofdveroorzakers
  • Subveroorzakers
  • sub-subveroorzakers etc.

In feite wordt bij het analyseren van het probleem steeds een stapje verder gegaan. 

Veroorzakers van problemen indelen

De veroorzakers van een probleem worden vervolgens ingedeeld in verschillende categorieën:

  • mens: oorzaken waaraan het menselijk handelen ten grondslag ligt
  • apparaten: oorzaken die liggen in het functioneren van apparaten of installaties
  • materiaal/hulpmiddelen: oorzaken gelegen in gebruikte materialen, hulpmiddelen of gereedschappen
  • methode/procedures: oorzaken gelegen in de werkmethode of de procedures
  • omgeving: oorzaken die liggen op de omgeving. Denk niet alleen aan de fysieke omgeving, maar denk ook aan de omgeving van de cliënt, zoals de familie
  • kennis en training: oorzaken die liggen bij het gebrek aan kennis of informatie

Daarna worden de relaties tussen oorzaak en gevolg bepaald. Geeft probleem A probleem B ? Of geeft probleem B probleem A?  Tot slot worden de prioriteiten bepaald: welke oorzaak gaan we als eerste oppakken?

Voorbeeld: Brabantzorg

Bij Brabantzorg is het uitgangspunt dat de klant centraal staat. Verspilling aan zaken die geen waarde toevoegen voor de klant moeten daarom zoveel mogelijk uitgebannen worden. In hun verandertraject met In voor zorg! zet Brabantzorg het Visgraatdiagram in om verspillingen beter in beeld te krijgen, problemen bij de bron op te lossen en efficiënter en effectiever te werken.  

Toolkit Lean

Meer weten

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg