invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Het Sterrol-model

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Het sterrolmodel is een model voor zelfverantwoordelijke teams waarmee de verantwoordelijkheid voor belangrijke teamtaken verdeeld wordt over een aantal teamleden. Het helpt zelfverantwoordelijk werkende teams bij het realiseren van gezamenlijke verantwoordelijkheid, coördinatie en aanspreekbaarheid (intern en extern). En het bevordert de teamontwikkeling, waardoor het team blijft verbeteren op de gebieden zelfsturing en functioneren als team. 

Voorbeeld: Aandachtsgebieden en sterrollen

Wat levert het op?

Bij het werken met het sterrolmodel hebben teams een constante focus op de belangrijkste aandachtsgebieden en teamtaken. Elk teamlid kan bovendien zijn eigen affiniteiten en vaardigheden optimaal inbrengen en benutten. Doordat meerdere teamleden een kartrekkersrol krijgen zijn teamleden meer betrokken en beter gemotiveerd.

Het model bevordert ook de uitwisseling per aandachtsgebied tussen de verschillende teams. Door regelmatige uitwisseling tussen sterrolhouders uit verschillende teams kunnen leer- en verbeterideeën uit andere teams worden opgepakt. Organisatiebreed betekent dit een snellere afstemming en kennisverspreiding.

In het sterrolmodel worden taakverantwoordelijkheden en coördinerende taken verdeeld over meerdere teamleden. Dit werkt een luchballoneffect tegen waarbij een teamcoördinator de verbinding met zijn team en/of externen dreigt kwijt te raken. Ook kan er een snellere overdracht van regeltaken naar het team plaatsvinden.

Aandachtspunten

Er zijn ook aandachtspunten die u in het achterhoofd moet houden. Zo bestaat er – vooral in het begin – het risico van veel onderling overleg. Het is raadzaam om het tijdsbeslag voor onderlinge afstemming en overleg te begrenzen. Streef ernaar dat de sterrollen zoveel mogelijk zelfstandig opgepakt kunnen worden.
Ook is het spreiden van taakverantwoordelijkheden voor de omgeving minder duidelijk dan wanneer er 1 teamvertegenwoordiger is. Het maken van strakke afspraken helpt: welke expert is het aanspreekpunt voor de sterrolhouder van welk aandachtsgebied? Zorg er ook voor dat de rolverdeling in de hele organisatie bekendgemaakt is.

Hoe werkt het?

Sterrolhouderschap en teamtaken

Bij het werken met sterpunten wordt het totale takenpakket van een team onderverdeeld in een beperkt aantal aandachtsgebieden (sterpunten). Elk aandachtsgebied omvat meerdere teamtaken. Er zijn binnen het team voor ieder aandachtgebied 1 sterrolhouder en meerdere teamtaakhouders. De sterrolhouder bewaakt dat de teamtaken, die bij zijn aandachtsgebied horen, gedaan worden. De teamtaakhouders verzorgen binnen het team hun eigen teamtaken.

Voorbeeld: Verdeling aandachtsgebieden en teamtaken

Het team is als geheel verantwoordelijk voor de uitvoering van alle teamtaken en het bereiken van de teamdoelen. De coördinatie is per aandachtsgebied gedelegeerd aan de betreffende sterrolhouder. Er is geen sprake van hiërarchie.

Sterrolhouder

De sterrolhouder heeft voor zijn aandachtsgebied binnen het team een coördinerende, sturende, maar geen leidinggevende rol. Hij verzorgt of bewaakt op zijn sterpunt de (interne en externe) communicatie, de informatiestromen (van extern naar het team en van het team naar extern), het naleven van afspraken en de uitvoering van regeltaken. Ook heeft hij een oog voor vernieuwings- en verbetermogelijkheden op zijn aandachtsgebied en trekt hij aan de bel wanneer er iets mis dreigt te gaan.

Op organisatieniveau vindt er regelmatig sterroloverleg plaats. Sterrolhouders stemmen zich hier af met de sterrolhouders van andere teams op hetzelfde aandachtsgebied.

Voorbeeld: aandachtsgebied ‘personeel’ organisatiebreed

Aan de slag met het sterrolmodel

Wilt u gaan werken met het sterrolmodel? Dan begint u met het vastleggen en verdelen van sterpunten en teamtaken. Maar ook na de invoering zult u hieraan aandacht besteden. Het is een groei- en ontwikkelmodel waarbij taken en verantwoordelijkheden toenemen.

Vaststellen en invullen van taken en rollen

Hoe kom je als team tot de juiste sterpunten en teamtaken, en hoe verdeel je de rollen vervolgens onder de teamleden? De volgende stappen zijn een mogelijk invoeringsscenario:

  1. Stel de aandachtsgebieden (sterrollen) vast. Het advies is om te beginnen met een beperkt aantal sterrollen en dit vervolgens uit te breiden. Beperk je uiteindelijk tot maximaal 5 of 6 sterrollen. Te veel aandachtsgebieden leiden tot versnippering en uitholling van taken, en maken het onoverzichtelijk voor teamleden en externen.
  2. Stel de belangrijkste teamtaken vast.
  3. Verdeel de teamtaken over de aandachtsgebieden. Zo zorgt u voor een verbinding tussen sterrol en bijbehorende taken.
  4. Wijs als team per aandachtsgebied 1 sterrolhouder aan. Houd bij het maken van de keuze rekening met bijvoorbeeld functie, opleiding, ervaring, persoonlijkheid en persoonlijke kwaliteiten.
  5. Verdeel de teamtaken onder de teamleden, zodat je voor iedere teamtaak een teamtaakhouder in je team hebt.
  6. Ga aan de slag met werken met het sterrolmodel.

Sterrol moet groeien

Sterrolhouders en teamtaakhouders groeien in hun rol. Dit is des te belangrijker wanneer het sterrolmodel pas geïntroduceerd wordt in een organisatie. Het advies is om te beginnen met een beperkt aantal eenvoudige regel- en afstemmingstaken. Naarmate de taakvolwassenheid van de teamleden groeit, breid je als team aantal, omvang en moeilijkheidsgraad van de taken uit. 

Voorbeeld groeiscenario sterrol

Opleiden en begeleiden van de sterrolhouders is belangrijk (training on the job). Hierbij moet aandacht worden besteed aan zowel inhoudelijke competenties als sociale vaardigheden.

Voorbeeld: Integrale Teams Sutfene werken met het sterrolmodel

In voor zorg-deelnemer Sutfene heeft het sterrolmodel ingezet in het transitietraject dat de overgang naar werken met integrale zelfsturende teams begeleidde. In de 12 koploperteams is het sterrolmodel succesvol geïmplementeerd en geborgd.

Meer weten

Meer lezen over het In voor zorg-traject van Sutfene: 

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg