invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Het model van de ontwikkelruimte

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Teams boeken betere resultaten als zij ontwikkelruimte maken. Die maken ze door 4 activiteiten te ondernemen: toekomst creëren, dialoog voeren, organiseren en reflecteren. Teams die het lukt om deze 4 activiteiten goed in praktijk te brengen zijn succesvoller als zij werken aan een complex vraagstuk, een verandering of verbetering met elkaar.

In 2008 promoveerde Marc Coenders hierop en Karin Derksen zette zijn onderzoek voort en heeft ondertussen een praktisch model en ondersteunende tools voor teams ontwikkeld.

Waar gaan de 4 activiteiten over?

  • Toekomst creëren: de gezamenlijke stip op de horizon, het resultaat dat je als team wilt boeken, de kernvragen die je wilt beantwoorden en de toegevoegde waarde die je als team samen wilt creëren.
  • Dialoog voeren: actief luisteren en kritische vragen stellen, samen betekenis geven en achtergronden onderzoeken en begrijpen.
  • Organiseren: concrete afspraken maken, plannen wie doet wat, wanneer en in hoeveel tijd, of binnen welk budget.
  • Reflecteren: vanuit meerdere perspectieven kijken, afstand nemen en je samenwerking evalueren.

Alle 4 dimensies dienen behoorlijk met elkaar in balans te zijn. Dat klinkt eenvoudig, maar niets is minder waar. Van nature zit er namelijk spanning op ‘toekomst creëren en organiseren’ ten opzichte van ‘reflecteren en dialoog voeren. Uit onderzoek blijkt dat veel groepen van nature goed ontwikkeld zijn in 2 van de 4 dimensies. Groepen die goed zijn in toekomst creëren en organiseren komen het meest voor. Deze groepen hebben snel oplossingen gevonden en werken die vlot uit. Hun risico: ze vernieuwen niet echt, ze blijven meer van hetzelfde doen. Groepen die goed zijn in reflecteren en dialoog voeren komen ook voor. Zij zijn rijk aan ideeën en creativiteit. Hun risico is dat het bij goede ideeën blijft en het ze niet lukt die in de praktijk te brengen.


het model van ontwikkelruimte

 

Werkwijze

Er zijn ondertussen meerdere beproefde manieren om inzicht te krijgen in de ontwikkelruimte als groep en om die ruimte te beïnvloeden:

  • Gebruik van een gratis app
    Iedereen vult na een bijeenkomst, een teamoverleg of werkoverleg, een aantal vragen in de app in. Dat kan op een computer, een smartphone of tablet. Daar rolt een spinnenweb uit hoe je als team vindt dat het je is gelukt om de vier activiteiten in praktijk te brengen. Daarover ga je met elkaar in gesprek. Je trekt samen conclusies en de app geeft tips voor verbetering, daarover maak je als team afspraken met elkaar voor de volgende keer.
  • Werken met dimensiekaarten
    Onderzoek kort in de groep welke kwaliteiten een ieder heeft in groepsprocessen. Verdeel de 4 dimensiekaarten zodanig dat ze zo goed mogelijk passen bij ieders kwaliteiten. Ieder groepslid krijgt 1 kaart, of vier groepsleden krijgen 1 kaart. Je bent verantwoordelijk voor de kaart die je hebt gekregen, zolang als je samen aan het werk bent. Dus je bewaakt of jouw dimensie voldoende aan bod komt en op de juiste momenten. Als dat niet het geval is breng je dat in. Je kunt zelf het voorbeeld geven passend bij jouw dimensie, of je geeft aan dat je even aandacht wilt voor jouw dimensie en onderzoekt als groep hoe je dat kunt doen. Na enige tijd evalueer je dit proces.
  • Werken met een observator of procesbegeleider
    Je kunt als team ook een observator inschakelen die kijkt in hoeverre de 4 activiteiten toegepast worden en op welke momenten. Een observator helpt extra goed als je als team minder goed bent in reflecteren en dialoog voeren. Het is belangrijk dat de observator het model goed kent en gewend is om te observeren. De observator geeft bijvoorbeeld zijn observaties na 45 minuten terug aan het team. Dit is dan gelijk een evaluatiemoment voor het team. Je kunt als team ook iemand aanstellen in de rol van procesbegeleider. Het is dan handig om iemand te kiezen die juist goed is in de activiteiten waar je als team minder goed in bent. Bijvoorbeeld je bent als team vooral gericht op toekomst creëren en organiseren. Schakel dan een procesbegeleider in die goed is in reflecteren en dialoog voeren en laat die het team coachen in die twee activiteiten.

Meer weten 

 

Tags

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg