invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Uitkomstbekostiging: betalen voor kwaliteit

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Het principe spreekt iedereen aan, betalen voor kwaliteit in plaats van volume. Ondanks dat enthousiasme gebeurt het nog niet vaak. Instellingen worden al dan niet vrijwillig gebudgetteerd en goed presterende instellingen worden niet beloond voor hun kwaliteit. Er zijn afspraken over minimumkwaliteitseisen maar echt betalen voor het resultaat van geleverde zorg is nog uitzonderlijk.

Met de huidige transities in de langdurige zorg en het sociaal domein zou dit een goede periode kunnen zijn om aan de slag te gaan met uitkomstbekostiging, stelt KPMG. De adviesorganisatie ziet een aanpak van drie stappen.

Stap 1: het definiëren van de kwaliteit

De eerste stap is om kwaliteit te definiëren in termen van uitkomsten van zorg. Wanneer het patiëntenperspectief centraal staat, in plaats van het aanbiedersperspectief, is dit zeer goed mogelijk. Gebleken is dat de typen gewenste uitkomsten vergelijkbaar zijn per groep van diagnosen (populaties).

Enkele voorbeelden:

  • De huisartsenzorg wil voorkomen dat chronische ziekten ontsporen en dat ziekenhuisopnames voor bijvoorbeeld diabetes, COPD en hartfalen uitblijven.
  • In de electieve zorg gaat het om een goede indicatiestelling in combinatie met een goede verschilscore op de patient reported outcomes (PROM’s) voor en na de operatie.
  • In de oncologische zorg en de complexe spoedzorg gaat het om overleving en om voorkoming van diagnosespecifieke morbiditeit.
  • In het sociaal domein tellen maatschappelijke doelen en resultaten voor de individuele burger.

Stap 2: het meten van de uitkomsten

Uitkomsten moeten vergelijkbaar zijn en dus is zorgzwaartecorrectie essentieel. Verschillen in scores berusten dan op verschillen in kwaliteit in plaats van op meetproblemen of toeval. Wanneer databronnen slim gecombineerd worden zijn de gewenste uitkomsten vandaag de dag beschikbaar. Voor de cure zijn dit bijvoorbeeld declaratiegegevens, klinische registraties en PROM’s. Voor het sociaal domein zijn de gemeentelijke monitor Sociaal Domein, declaratiegegevens en cliëntervaringen bruikbaar. Aandachtspunt dat deze gegevens publiek gemaakt zullen moeten worden. Nu nog zijn ze vaak alleen voor zorgaanbieders toegankelijk.

Stap 3: zorgfinanciers en zorgaanbieders contracteren uitkomsten

Om aanbieders te kunnen belonen voor excellente uitkomsten zullen de zorgverzekeraars, zorgkantoren en gemeenten samen met aanbieders moeten beschrijven wat de huidige en gewenste prestaties zijn, of te wel de score van een aanbieder én de benchmark. Onderdeel hiervan zijn uiteraard ook afspraken over kosten: de prijs en het volume van de zorg.

Deze derde stap is een uitdaging, maar wel een haalbare. Een aantal aspecten komen hierbij aan de orde.

Transparantie

Bij het contracteren van uitkomsten is transparantie naar de financier en publiek vanzelfsprekend. Uitkomsten worden geëvalueerd en waar nodig ook aangepast: bijvoorbeeld als verbetering op een indicator niet langer mogelijk is. Contracteren op uitkomsten is een lange termijnafspraak. Door continu te stimuleren op goede uitkomsten kunnen verbeterslagen worden gemaakt.

Wijze van betalen

Tot slot moeten afspraken worden gemaakt over de wijze van betalen voor kwaliteit. Dit kan in grote lijnen op twee manieren. Als eerste is het mogelijk het marktaandeel van excellente aanbieders te vergroten via gedifferentieerde inkoop. Een andere manier is aanbieders belonen via een financiële bonus bij meer kwaliteit. Hierbij is een belangrijke voorwaarde dat elders in de keten de kosten dalen en dus de integrale kosten niet toenemen. Voor het sociaal domein zal ‘vergroten van het marktaandeel’ vooral betekenen dat de partijen die gezamenlijk het sociale wijkteam bemensen hun activiteiten vergroten ten opzichte van de activiteiten in de tweede lijn.

Shared savings-model

Een groot deel van het betalen voor kwaliteit vindt plaats binnen een financieringskader zodat investeringen en opbrengsten ten deel aan dezelfde financier (zorgkantoor, gemeente of zorgverzekeraar) vallen. Dit is echter niet altijd het geval. Het is daarom van belang om op lokaal niveau afspraken te maken over een shared savings-model waarbij de investerende partij gecompenseerd wordt door de ‘ontvangende’ partij.

Prima basis

Sinds 2006 komt steeds beter inzicht in de geleverde zorg beschikbaar en kunnen zorgverzekeraars afspraken maken over kwaliteit. Patiëntenorganisaties geven vaker aan welke uitkomsten zij relevant vinden en hoe deze gepresenteerd moeten worden. Steeds meer komen uitkomsten ook beschikbaar doordat leidende zorginstellingen gewoon zelf besluiten die openbaar te maken. Hiermee is de basis aanwezig om uitkomstbekostiging verder vorm te geven in Nederland.

Recent is het eerste voorbeeld van uitkomstbekostiging in de zorg in Nederland gerealiseerd door VGZ, CZ, het Radboudziekenhuis en KPMG voor Parkinsonzorg.

Bron: David Ikkersheim en Karina Kuperus, KPMG Plexus.

Meer weten

  • Rapport Betalen voor kwaliteit, KPMG (pdf)

Dossier(s)

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg