invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Informele hulp: wie doet er wat?

Gepubliceerd op:

Het Sociaal en Cultureel Planbureau voerde in 2014 op verzoek van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een onderzoek uit naar mantelzorg in Nederland om meer inzicht te krijgen in de omvang, aard en kenmerken van mantelzorg en vrijwilligerswerk in de zorg en ondersteuning.

Het onderzoek betreft informele helpers: mantelzorgers die hulp geven aan iemand die zij bij de start al kennen en waarbij die hulpverlening meestal niet als keuze voelt én vrijwilligers in de zorg die al dan niet via een organisatie ervoor kiezen hulp te geven. Ruim 7000 mensen deden mee aan de enquête die de basis vormt van het onderzoek.

Samenwerken met professionals

Aan mantelzorgers die iemand helpen die ook door professionals van thuiszorg of de wijkverpleging
wordt geholpen is gevraagd naar hun ervaringen zijn. Een meerderheid is tevreden over de samenwerking. Echter, bijna de helft van de mantelzorgers stelt dat zij weinig of zelfs nooit de mogelijkheid hebben om mee te beslissen of hun zorgen te delen, ruim een op de drie mantelzorgers vindt dat de thuiszorg of wijkverpleging onvoldoende oog heeft voor hun welzijn.

Mantelzorgers die zorgen voor een persoon in een instelling kunnen afspraken maken over hoe de zorg er uit moet zien en wie wat doet. Zeker als de hulpbehoevende zelf niet in staat is om de regie over de zorg te voeren, zullen mantelzorgers en medewerkers van het tehuis direct met elkaar te maken hebben. Een op de vijf mantelzorgers geeft aan dat er in de zorginstelling bij opname actief is gevraagd om een bijdrage
te leveren aan de verzorging van hun naaste. Een op de drie mantelzorgers van iemand in een instelling zegt dat zij afspraken hebben gemaakt over wie wat doet, en een kleine helft geeft aan betrokken te zijn bij het opstellen van een zorgplan. Ook hier zijn verbeteringen te realiseren.

Veel mantelzorg

Naar schatting ruim 4 miljoen mensen, of te wel 33% van de volwassen Nederlanders, gaf enigerlei vorm van mantelzorg, waarbij dit begrip ruim is opgevat en bijvoorbeeld ook emotionele begeleiding betreft. Veel mensen geven dus informele hulp, maar er zijn ook grenzen zijn aan die hulp. Deze hebben te maken met het beschikbare aantal uren, de deskundigheid en bijvoorbeeld de competenties om op tijd hulp te vragen als het niet meer gaat.

Een aanzienlijk deel van de bevolking zegt meer te kunnen of willen doen. Of deze mensen echt hiertoe overgaan zal sterk afhangen van wie er wanneer welke hulp nodig heeft.

Ondersteunen

Het is de vraag welke rol de overheid daarbij kan spelen. Het besef dat de verzorgingsstaat verandert en dat sommige steun minder vanzelfsprekend is en mensen geacht worden meer zelf te doen, heeft tijd nodig. Voor mensen die hulp geven is het vooral van belang dat er ondersteuning is als zij die nodig hebben. Als zij het idee hebben dat zij moeten helpen omdat er niemand anders beschikbaar is, kan dat ten koste van de kwaliteit van die hulp gaan en kunnen zij hulp geven als een belasting ervaren.

Het is belangrijk dat mensen waardering krijgen voor de hulp die zij geven, dat er een goede samenwerking en afstemming is met andere hulpverleners en dat mensen kunnen rekenen op ondersteuning en geholpen worden bij het verkrijgen van die ondersteuning. Bij dit laatste kunnen uiteenlopende instanties een rol spelen: gemeenten, werkgevers, zorginstellingen, sociale wijkteams, belangenorganisaties, vrijwilligersorganisaties enzovoort. Deze organisaties zullen samen met (belangenbehartigers van) informele helpers op lokaal niveau met enige regelmaat in gesprek moeten om wensen en mogelijkheden met elkaar in overeenstemming te brengen.

Publicaties

De publicatie Informele hulp Wie doet er wat is een vervolg op twee publicaties: Informele zorg in Nederland; een literatuurstudie naar mantelzorg en vrijwilligerswerk in de zorg (juni 2013), en:  Hulp geboden. Een verkenning van de mogelijkheden en grenzen van (meer) informele hulp, dat is gebaseerd op de uitkomsten van groepsgesprekken (september 2014).

Meer weten

Dossier(s)

Tags

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg