Samenwerking tussen ouderenzorg en gehandicaptenzorg op het gebied van Domotica

Probleem met nachtbewaking op PG-afdeling

Woonzorgcentrum én verpleeghuis De Bernardus in Sassenheim is een van de voorzieningen van  zorgaanbieder Valent. Het woonzorgcentrum biedt ruimte aan 55 bewoners, waarvan er twaalf aanvullende psychogeriatrische verpleeghuiszorg ontvangen. Deze gesloten psychogeriatrische (PG-) afdeling vereist een eigen nachtdienst, maar omdat de nachtverzorgende weinig te doen en te weinig overzicht op de individuele kamers had bleek dit geen goede oplossing te zijn. Valent benaderde daarom Dhr. Jo Dassen van ’s Heeren Loo West-Nederland in Noordwijk, een gehandicaptenzorgorganisatie: de vraag was of het mogelijk was om met de daar reeds aanwezige infrastructuur ook de PG-afdeling van De Bernardus op afstand te bewaken.  

Eerdere samenwerking

‘De vraag van Valent kwam niet helemaal uit de lucht vallen’, vertelt Jo Dassen, adviseur Domotica bij ’s Heeren Loo. 'We hadden al eerder samengewerkt in het project "Veilig Thuis"; een proefproject met 15 nog thuiswonende cliënten met dementie die op de wachtlijst stonden voor opname bij Valent. Daarbij konden geluidssignalen en sensorsignalen van een thuiswonende cliënt via een telefoonverbinding doorgestuurd worden naar een computer bij de bemenste nachtzorgcentrale van ’s Heeren Loo. De centrale kon vervolgens via een tweede telefoonlijn een spreek-luisterverbinding opbouwen met de betreffende cliënt. Door de meldingen die de technologie gaf en de verwerking hiervan kon de zorgverlening eerder ingrijpen in bepaalde situaties. Hierdoor trad er minder verstoring  in de nachtsituatie op. Het betrof hier een  pilotproject met een eenmalige subsidie. Op enig moment is het project opgeheven, ook omdat de betrokken cliënten inmiddels waren opgenomen of overleden.'   

Een bemenste nachtzorgcentrale is niet vanzelfsprekend in de ouderenzorg

In de ouderenzorg wordt gedurende de nacht niet standaard met een bemenste centrale gewerkt. Merendeels worden automatische/niet-bemenste centrales ingezet, die zorgoproepen rechtstreeks doorsturen naar het dienstdoende zorgpersoneel. 'Akoestische bewaking- op basis van geluidsignalen- is in een dergelijke situatie moeilijk bruikbaar, vanwege het grotere aantal meldingen dat akoestische bewaking genereert', aldus Jo Dassen. In de gehandicaptenzorg daarentegen zijn bemenste nachtcentrales heel gebruikelijk. ‘De nachtzorgcentrale van ’s Heeren Loo is een voorbeeld van een centrale die bemenst wordt door centralisten die opgeleid zijn voor en ervaring hebben opgebouwd met het omgaan met akoestische bewaking.’

Technologie overhevelen

Op de vraag van Valent of er iets te doen viel aan de situatie bij De Bernardus, zijn in 2005 de vrijgevallen systemen van het Veilig Thuis project geïnstalleerd in de kamers van de gesloten psychogeriatrische (PG-)afdeling. Per kamer ging het om:

• een beluisterunit
• een deurmelder
• daar waar nodig een bedmat of een vloerbewegingsmelder bij het bed (opsta-alarmering)   

Organiseren van bewaking en zorgopvolging

Op iedere kamer is  een schakelaar aangebracht waarmee de zorgverlener kan aangeven dat hij/zij op de kamer aanwezig is. Op dat moment verschijnt op het scherm van de centralist een groen signaal ten teken dat die specifieke kamer niet meer hoeft te worden bewaakt. De verantwoordelijkheid ligt dan bij de medewerkers van Valent.

In de gang van de PG-afdeling zijn aanvullend vier dag- en nachtcamera’s met bewegingsdetectie aangebracht. Deze camera’s maken alleen beelden wanneer er beweging in beeld is. Wanneer dit het geval is wordt dit aan de nachtzorgcentrale gemeld, waarna de beelden automatisch worden opgeslagen op een harddisk. Dit maakt het ‘terugkijken in de tijd mogelijk. Overdag en in de avond gebruikt De Bernardus dit camerasysteem overigens zelf.  

Dhr. Dassen: 'Gedurende de nacht ligt de regie bij de nachtzorgcentrale van ’s Heeren Loo. Vanuit deze ruimte hebben de centralisten de beschikking over een GSM (Global System for Mobile communications)-verbinding met twee nachtzorgmedewerkers die werkzaam zijn op de onderste vier verdiepingen van De Bernardus. De gesloten PG-afdeling bevindt zich op de vijfde verdieping van het gebouw.'

Geluiden ‘terugluisteren’

Sinds enige tijd wordt ook gebruik gemaakt van audio recording. Dit maakt die terugluisteren mogelijk. Normale beluistering registreert alleen het geluid en geeft hier een melding van, het beluisteren gebeurt dus na de geluidsmelding. Bij audio recording kan men, nadat men de melding krijgt, 8 seconden voor tot 8 seconden na het voorval beluisteren. 'Met het gebruik van audio recording moet je echter selectief te werk gaan anders loop je alleen maar achter de feiten aan en kosten de afhandelingen van de oproepen teveel tijd', aldus Jo Dassen. Momenteel loopt een onderzoek om de telefoonverbindingen te vervangen door een IP-verbinding waarmee ook meer domotica gerealiseerd kan worden.

Effecten

Volgens Jo Dassen is het effect van de inzet van technologie dat er vanaf 2005 geen aparte nachtwacht meer is voor de gesloten afdeling van zorgcentrum De Bernardus. Er worden ook minder fysieke maatregelen gericht op vrijheidsbeperking (onrustbanden, bedhekken) toegepast.

'Het aantal meldingen van de akoestische bewaking is wel hoog', vervolgt Jo Dassen,  'maar dat is het gevolg van de relatief laag ingestelde drempelwaarde. Dit is het minimaal aantal decibel waarbij het systeem een melding genereert. Op verzoek van Valent is dit systeem "scherp" afgesteld,  om het risico op het "missen" van een incident zo veel mogelijk te beperken. In principe is de inzet van sensoren  zoals deurmelder en bewegingsmelder hier leidend in de bewaking op afstand.' Toch vraagt Valent om maximale akoestische bewaking als aanvulling hierop, omdat men toch graag wil weten wat er ’s nachts op de kamers van de PG-afdeling gebeurt.  'Van beide kanten zijn we zeer tevreden over de gekozen oplossing', weet Jo tot slot te melden.

Meer informatie

• website van ’s Heerenloo (externe link)
• website van Valent (externe link)