Leidinggevenden leren van elkaar door begeleide intervisie

Mensen zitten om een tafel en overleggen met elkaar

'Ik pik weer dingen op van anderen waar ik zelf mee aan de slag kan in mijn werk. Zo vond ik het fijn om van Annelies te horen hoe zij de visie van haar organisatie bespreekt in haar team. Daar heb ik wat aan'. Silvia de Jonge is teamleider in een verpleeghuis. Ze neemt deel aan de begeleide intervisiebijeenkomsten die Vilans organiseert vanuit Het Goede Gesprek. 'Ik vind het belangrijk om te leren dat ik de tijd neem om over de inhoud van het werk te praten met mijn team. Om bij zaken stil te staan en hun werk meer als een vak te gaan zien.'

Leidinggevenden staan voor een moeilijk dilemma. Aan de ene kant wordt van hen verwacht dat zij oog hebben voor de bedrijfsvoering van de zorgorganisatie. Aan de andere kant moet er juist meer aandacht gaan naar de menselijke maat in de zorg, vertaald in bijvoorbeeld cliëntgericht werken, oog hebben voor elkaar en inspirerend leidinggeven.

Begeleide Intervisie voldoet aan een behoefte van leidinggevenden om knelpunten en dilemma’s die zij dagelijks op de werkvloer tegenkomen op een zorgvuldige en veilige wijze met elkaar uit te wisselen. Het Goede Gesprek van Vilans organiseert sinds het voorjaar van 2010 begeleide intervisiebijeenkomsten.

Christien Begemann van Vilans begeleidt deze intervisiebijeenkomsten: 'In de praktijk horen we dat veel direct leidinggevenden hun teams zien worstelen met de wens om echt aandacht te hebben voor de cliënten en hun familie. Tegelijkertijd worden ze geconfronteerd met een stevige bureaucratie, met invoering van nieuwe instrumenten als zorgleefplannen en zorgzwaartepakketten. Deze situatie vraagt van leidinggevenden een serieuze reflectie. Begeleide intervisie is daarvoor een mogelijkheid. '

Een goed gesprek helpt

Communicatie en dialoog, herkenning én erkenning bieden - dit zijn sleutelbegrippen als het gaat om de dilemma’s waarmee leidinggevenden geconfronteerd worden. Begemann: 'Hoe breng je die twee kanten van het werk - oog hebben voor bedrijfsvoering én voor de menselijke maat - met elkaar in balans? En hoe houd je het werk leuk, voor jezelf en voor je team? Dat zijn vragen die de leidinggevenden duidelijk bezig houden.'

Tijdens de bijeenkomsten komen thema’s aan de orde als de balans tussen zakelijkheid en menselijkheid en tussen taak- en procesgerichtheid, coachend leidinggeven om tot zelfbewuste, volwassen medewerkers én teams te komen, conflicthantering, omgaan met weerstanden en aansluiten bij leerstijlen. Begemann: 'De onderwerpen die ingebracht worden, zijn uiteraard divers. Afhankelijk van persoonlijkheden en situaties. Achterliggende problemen van de leidinggevenden komen van zelf aan bod. Een goed voorbeeld hiervan is dat direct leidinggevenden soms afkomstig zijn uit het team waar ze nu leiding aan geven en dit leidt regelmatig tot spanning, bijvoorbeeld in het duidelijk durven aangeven van grenzen'.

Herkenning en erkenning

'De deelnemers komen uit verschillende zorgorganisaties, maar vanaf het begin was er een erg open sfeer onderling', vertelt de Jonge. 'Dit heeft alles te maken met hoeveel herkenning en erkenning we bij elkaar vinden. Intervisie biedt onderlinge steun door herkenning van de spanning in het werk tussen de bedrijfsmatige kant en de communicatieve kant. Dit leidt tot vermindering van onzekerheid en daarmee tot meer enthousiasme om er wat van te maken'. “Fijn te horen dat jullie dat ook hebben, dat steunt me weer een beetje”, hoort Begemann vaak. Ook "van elkaar leren" is een heel veel gehoorde evaluatieve opmerking.

Opzet

Het Goede Gesprek organiseert begeleide intervisiegroepen die elk zes keer bij elkaar komen. Elke groep heeft een medewerker van Het Goede Gesprek als begeleider. Deelnemers zijn teamleiders van verschillende zorginstellingen. De casuïstiekbespreking gebeurt via een vaste structuur, het zogenaamde vijf stappen model. De Jonge: 'In de eerste bijeenkomst namen we uitgebreid de tijd om onze wensen te inventariseren en daaruit een keuze te maken voor de zes bijeenkomsten. Sommige thema’s komen aan de orde in meerdere bijeenkomsten. Door een passende werkvorm wordt het thema in de groep uitgewerkt. En soms gebruiken we ook relevante literatuur'. Begeman: 'Je licht opsteken bij anderen en samen met anderen oplossingen bedenken, kan wezenlijk bijdragen aan het verbeteren van de praktijk. Ik zie ook veel hernieuwd enthousiasme om meer met communicatie binnen het team bezig te zijn'.