Domotica-experiment blijkt schot in de roos

Het experiment is onderdeel van een onderzoek dat wordt aangestuurd door het Trimbos-instituut. Kern van het onderzoek: vijftig cliënten mèt een beeldscherm en een controlegroep van vijftig cliënten zonder een beeldscherm worden anderhalf jaar gevolgd. Ambulante cliënten kwamen voor het onderzoek in aanmerking. Uitsluitingscriteria waren taalproblemen, wonen in een beschermde woonvorm en een leeftijd boven de 65 jaar.

Verwachte voordelen

Projectleider Petra Tamis: 'We verwachten dat het veiligheidsgevoel toe zal nemen. Cliënten hoeven namelijk alleen het scherm aan te raken om direct contact te hebben.' Dat kan 24 uur per dag en zo vaak als een cliënt dat nodig vindt. ’s Nachts staat het systeem doorgeschakeld naar de kliniek. 'Daar bestond aanvankelijk de vrees dat cliënten ’s nachts vaak contact zouden zoeken. De ervaring tot nu toe wijst uit dat dit nauwelijks gebeurt', aldus Petra Tamis.

Professionals verwachten een taakverlichting en een aanzienlijke besparing van de reistijden. Die taakverlichting zit ook ingebakken in de andere vorm van communiceren. Petra Tamis: 'Als je bij iemand langsgaat, heb je meestal eerst een inleidend praatje met elkaar. Maar als je elkaar via het scherm ontmoet, kom je meteen ter zake. Je eerste vraag is dan meestal: "Waarmee kan ik u helpen?”'

Meer doen met het systeem

De cliënt die dat wil, kan meer doen met het systeem. Zo kan worden afgesproken dat een hulpverlener het digitaal prikbord gebruikt om mededelingen voor cliënten achter te laten. Ook is een touchscreen-agenda beschikbaar met vier functies: afspraak maken, herinnering, medicijngebruik en verjaardagen.
Cliënten kunnen via het systeem bovendien hun persoonlijk netwerk creëren door het systeem zo in te laten stellen dat zij met twee of meer andere cliënten of mantelzorgers online live contact kunnen hebben. Petra Tamis: 'Onlangs kondigde een cliënt aan dat zij haar tante in Nieuw Zeeland aan haar persoonlijke netwerk toe gaat voegen. Dat kan, omdat ook een gewone pc met webcam op het netwerk kan worden aangesloten. De cliënt en haar tante hebben vanouds uitstekend contact met elkaar. De kans bestaat dat door dit soort contacten er minder vaak een beroep op de GGZ wordt gedaan.'

Cliënten kunnen met het beeldscherm ook op elk moment van de dag met een psychiater spreken. De betrokken psychiater heeft namelijk een zelfde beeldschermverbinding op zijn werkkamer. Petra Tamis: 'De afspraak is dat we doorschakelen als een cliënt dat vraagt. Dat verrast cliënten vaak, want die zijn gewend dat je formeel van te voren een afspraak moet maken om een psychiater te spreken te krijgen.'

Cliënt: ‘Ik voel me veiliger’

Cliënt Rosa is zeer in haar nopjes met het systeem. Dit meldt ze desgevraagd via het beeldscherm aan de verslaggever van In voor zorg!: 'Ik voel me veiliger. Alleen al het idee dat je elkaar op elk moment kunt spreken en zien, is al een goed gevoel. Ik heb via ditzelfde beeldscherm ook elke dag contact met vier andere mensen die bij GGZ Noord-Holland-Noord in behandeling zijn. Je leert elkaar op deze manier beter kennen en je weet van elkaar dat je ongeveer dezelfde achtergrond hebt. Dat praat een stuk makkelijker. Ik wil dit beeldscherm niet meer kwijt. Trouwens die agenda en die andere dingen die erop zitten, gebruik ik niet. Veel te ingewikkeld voor mij.'

In samenspraak met cliënten ontwikkeld

Eén van de redenen achter het draagvlak, dat dit project bij cliënten heeft, is dat cliënten en medewerkers vooraf in samenspraak bepaalden waaraan het systeem moest voldoen. Cliënten wilden bijvoorbeeld de zekerheid dat zij het systeem in de slaapstand konden zetten, zodat hulpverleners niet zonder toestemming bij de cliënt naar binnen kunnen kijken. Aan die eis is voldaan: de cliënt bepaalt of een medewerker die via het scherm contact zoekt, vervolgens wordt ‘toegelaten’ tot de huiskamer waar het apparaat staat. Petra Tamis: 'De cliënten zien beeldcontact niet als een vervanging van een persoonlijk bezoek, maar als een aanvulling. Cliënten geven aan dat ze liever een paar keer per dag kort contact hebben, dan één keer in de week een wat langer durend huisbezoek.'

Over GGZ Noord-Holland-Noord

GGZ Noord-Holland-Noord (NHN) verleent hulp aan mensen met ernstige psychiatrische en psychische problemen. Het doel van GGZ NHN is het voorkomen en behandelen van ernstig psychische problemen en psychiatrische stoornissen in Noord-Kennemerland, Kop van Noord-Holland en Westfriesland. Bij GGZ NHN werken ongeveer 1.800 mensen verdeeld over ruim 30 locaties. Het aanbod is zeer divers: van kortdurende behandeling tot langdurige begeleiding, van thuishulp tot opname in een kliniek en van een therapeutisch gesprek tot dagactiviteiten.

Over Trimbos en het Experiment

Als het Trimbos-onderzoek aantoont dat er goede resultaten zijn aan te geven voor de inzet van domotica, wil GGZ NHN het project uitbreiden en zoveel mogelijk thuiswonende cliënten van dit systeem voorzien. 'We denken ook aan mobiele systemen. Een cliënt kan dan tijdelijk een beeldscherm in huis krijgen', meldt Petra Tamis. Dit ter ondersteuning in de periode dat het minder goed gaat.

Lees het gehele interview Petra Tamis over Domotica (pdf)