De Lichtenvoorde werkt met ondersteunende woontechnologie

De Lichtenvoorde is een zorginstelling die vanuit Oost-Gelderland mensen met een beperking ondersteunt en begeleidt. ‘Een eigen leven en een eigen plek’ is het motto van De Lichtenvoorde. Belangrijk speerpunt is dan ook het aansluiten bij wat de zorgvrager kan, hem of haar zelfstandiger te maken en eigen regie te laten voeren. 'Ondersteunende technologie kan daar een waardevolle bijdrage aan leveren', vertelt Angela Scholten. Angela is clustermanager bij De Lichtenvoorde en is onder andere verantwoordelijk voor de portefeuille ‘Technologie in de zorg’. Zij ontwikkelt beleid en brengt dit in de organisatie in.

Verbazing maakt creatief

'Voordat ik 10 jaar geleden bij De Lichtenvoorde kwam werken, werkte ik in de thuiszorg. Dikwijls heb ik me ’s avonds bij het sluiten van de voordeur van cliënten afgevraagd of het wel allemaal goed zou gaan tot de volgende ochtend. Bij de Lichtenvoorde kwam ik dit ook weer tegen in de traditionele verblijfslocaties waar cliënten afhankelijk zijn van begeleiding. Het gevoel je eigen leven te kunnen bepalen moet toch ook bij deze doelgroep mogelijk zijn, was mijn stellige overtuiging. Dat stimuleerde mijn creativiteit.'

Renoveren met een nieuwe visie

In 2002 heeft De Lichtenvoorde een aantal panden verkocht om ze na renovatie weer terug te huren. In de renovatieplannen is een eerste aanzet gemaakt voor het neerzetten van een gebouw met nieuwe mogelijkheden voor zorg- en dienstverlening. Angela: 'Van groepswonen gingen we de omslag maken naar wonen in een eigen woning. Cliënten kregen een éénpersoonsappartement voorzien van een eigen keuken en badkamer. Dat is stoeien geweest met de woningcorporatie, de gemeente en de provincie. Ik wilde bijvoorbeeld dat er veel zogenaamde ‘loze’ leidingen in het gebouw werden aangelegd. Dat maakt het mogelijk om in een later stadium, zonder ingrijpende aanpassingen, allerlei functionaliteiten aan het wonen toe te voegen.'

Leren luisteren naar cliënten door ze actief te betrekken

'Bij het maken van de verbouwtekeningen zijn cliënten en familie betrokken om hen zelf te laten vertellen wat ze nodig hebben om zo zelfstandig mogelijk te kunnen wonen. Daar is toen heel veel uit naar voren gekomen. Zo wilden cliënten bijvoorbeeld zelf in en uit de woning kunnen gaan, zelf het licht aan en uit kunnen doen en de televisie kunnen bedienen. Ook is aan begeleiders en vrijwilligers gevraagd wat zij nodig hebben om goed werk te kunnen leveren. Alle wensen en behoeften zijn gebundeld in een draaiboek. Vervolgens heeft De Roessingh Diensten Groep onze doelgroep gescreend en vastgesteld wat er minimaal aan woonfuncties nodig is om cliënten eigen regie te laten voeren.'

Voorbeelden van ondersteunende (woon)technologie

Cliënten kunnen nu vanuit hun eigen appartement communiceren met begeleiders middels het activeren van een spreek-/luister-verbinding. Als er iets aan de hand is kunnen ze op een knop drukken, waarna er een signaal gaat naar de mobiele telefoon van de begeleider. Deze neemt dan contact op met de betreffende cliënt. Ook aan de veiligheid is veel aandacht besteed. De nachtrouteverlichting bijvoorbeeld zorgt er voor dat als een cliënt ’s nachts uit bed stapt, de verlichting boven de vloer gaat branden. Deze verlichting leidt naar de badkamer zodat de cliënt kan zien waar hij loopt. De badkamerverlichting gaat automatisch aan bij het openen van de badkamerdeur. Wanneer de nachtrouteverlichting langer blijft branden dan de vooraf ingestelde tijd, gaat er een signaal naar de begeleiding. De cliënt is dan nog niet terug naar bed gegaan en dat zou kunnen betekenen dat er iets aan de hand is.

Angela: 'We hebben samen met de cliënten stilgestaan bij de vraag wat "normaal" is in onze samenleving en wat er voor nodig is om te kunnen participeren. Je eigen deur openmaken, je eigen spullen kiezen en kopen, beschikken over eigen spullen en je woning naar eigen wensen en smaak inrichten: dit zijn allemaal zaken die daar bij horen.

Weinig weerstand door het juiste verhaal te vertellen

In 2005 is het eerste gerenoveerde gebouw geopend en inmiddels zijn er meerdere wooncomplexen gerealiseerd. Op de vraag of er sprake is geweest van weerstand heeft Angela een helder antwoord: 'De mate van weerstand wordt voor een groot deel bepaald door de manier waarop je je verhaal presenteert aan de organisatie. Mijn ervaring is dat mensen goed te overtuigen zijn, wanneer je weet over te brengen wat de toegevoegde waarde van een verandering is in termen van meer zelfstandigheid, meer veiligheid en een grotere kwaliteit van leven van cliënten.'

Angela merkt daarbij wel op dat de tijd toen in financieel opzicht vrij gunstig was. 'We beschikten over projectsubsidie en hadden in die zin alle wind in de zeilen. Dat zou in deze tijd absoluut meer moeite en investering kosten. Maar aan de andere kant is mijn overtuiging dat geld nooit de enige reden mag zijn om iets niet te doen.'

Meer weten

• Themaboekje 'Mens @Techniek', speciale uitgave van de Lichtenvoorde, februari 2009, is te downloaden:
  Delichtenvoorde (externe link)
  
• Wie meer wil meer weten en zien van de toepassing van ondersteunende technologie binnen De Lichtenvoorde, kan een afspraak maken voor een werkbezoek: 0544 371130, e-mail: info@delichtenvoorde.nl, contactpersoon: Angela Scholten.
  
• Lees een uitgebreide versie van het interview:
  Ondersteunende tecnologie voor verstandelijk gehandicapten bij De Lichtenvoorde (pdf )