Dementelcoach: aanspreekpunt voor naasten van mensen met dementie

Een dementelcoach biedt telefonische hulp aan de mantelzorgers van mensen met dementie. In gesprekken met een vaste coach kunnen mantelzorgers hun hart luchten, adviezen inwinnen en problemen bespreken. Een Dementelcoach helpt zo in het zorgtraject voor een partner of familielid met dementie.

Elly is coach en zorgcoördinator van de somatische dagbehandeling. Zij vertelt over haar ervaring met het telefonisch bijstaan van mantelzorgers. Nadat Elly gevraagd was om aan het projectteam van dementelcoach deel te nemen, werd ze erdoor geprikkeld en is ze zelf ook coach geworden.

'De kennis die ik als coach opdoe, kan ik ook weer gebruiken in het projectteam bij het verder ontwikkelen van Dementelcoach. Die ervaring voegt veel toe. Bij Dementelcoach kan ik de kennis die ik in het verleden in mijn werk heb opgedaan weer in de praktijk inzetten. In de loop van de jaren heb je zoveel meegemaakt. Het was eigenlijk zonde om niets meer met die kennis te doen. Ik heb de gesprekken met de mantelzorgers van mensen met dementie altijd interessant gevonden. Een kind of een partner, zij denken zo verschillend. Dat is ook logisch want een vrouw heeft een heel andere relatie met degene met dementie dan een kind.

Bijvoorbeeld het omswitchen om op je kinderen te steunen is erg moeilijk. Sommige mensen vinden dat dit gewoon niet hoort. De gedachte overheerst dat je dat als moeder of vader niet mag verwachten: “De kinderen hebben het al zo druk met de eigen kinderen en met hun werk.” Ik vind het interessant om daar lijn in aan te brengen. Het heeft voor mij dan ook veel meerwaarde om dat nog steeds te kunnen doen. Er wordt gebruikt gemaakt van je kennis en dat geeft ontzettend veel voldoening.

Luisteren

Ik ben goed in luisteren. Mensen kunnen hun verhaal bij me kwijt en dat hoor ik ook terug. Ik oordeel niet. Ik geef eerder aan dat ik het zo knap vindt dat iemand het volhoudt. Dat iemand trots mag zijn op zichzelf. Ik merk dat daar iedere keer heel goed op gereageerd wordt: “Eigenlijk is dat wel zo. Ik doe ook heel veel.” Je maakt mensen ervan bewust hoe zwaar het is. Ze weten het wel maar dan zien ze het ook echt weer in. Als ik die verhalen hoor, raakt me dat maar ik ben er niet van van slag. Ik heb een map en daar schrijf ik alles in op en dan ben ik het ook kwijt. Dan is het weer klaar. En ik weet door die aantekeningen wat ik in het volgende gesprek moet terugvragen.

Ik heb een vrouw begeleid, die voor haar man zorgde. Zij kwam zelf uit een groot gezin. Ze had meerdere broers en zussen maar bij hen kon ze haar verhaal niet kwijt. Mensen in haar omgeving deden vaak alsof er niets aan de hand was. Dat ík wel een luisterend oor bood vond zij erg prettig. Deze vrouw was echt teleurgesteld. Ze stond altijd klaar voor anderen. Ze had altijd vrijwilligerswerk gedaan. Maar toen ze zelf haar verhaal kwijt wilde bij een zus of broer kreeg ze te horen dat het allemaal wel meeviel: “Joh, ik merk er niets van.” Dat is een hard gelag. Ik wijs mensen er ook altijd op om bij zichzelf te blijven: “De diagnose is bekend, dus u weet wat er aan de hand is.”

Doorvragen

Het is best lastig dat je iemand niet ziet omdat het telefonisch is. In een stem kun je emotie horen, maar dan weet je lang niet alles. Er kunnen al allerlei dingen zijn gebeurd als jij diegene voor het eerst spreekt, waardoor iemand toch al niet helemaal in zijn normale doen is. Het risico bestaat dat je een verkeerde inschatting maakt van hoe het met iemand gaat. Als je iemand persoonlijk spreekt, zie je dat wel aan de gezichtsuitdrukking. De vrouw die ik begeleidde, vertelde op een gegeven moment dat ze antidepressiva gebruikte. Als ik haar gezien had, had ik dat sneller herkend.

Het betekent dus dat je goed moet doorvragen. Dat maakt dat je heel geconcentreerd moet zijn om te kunnen achterhalen wat er werkelijk speelt. Het is heel intensief. De training is wel heel belangrijk. Het zorgt ervoor dat je stevig in je schoenen staat.
Bij deze mantelzorger heb ik ook flink doorgevraagd. Toen we met de gesprekken begonnen was de diagnose nog maar net bekend. Ze vond dat het heel slecht ging met haar man. Wat er eigenlijk tussendoor speelde was dat haar man perse een euthanasieverklaring wilde. Dat wilde zij eigenlijk niet en dat gaf veel spanning. Haar man was daar constant mee bezig. In dat traject heb ik veel kunnen onder steunen. Ik heb uitleg gegeven en dat gaf rust. Zij heeft stappen ondernomen rond de euthanasieverklaring en ze hebben het in orde gemaakt. Ik zei vooraf tegen haar: “Waarschijnlijk komt uw man tot rust als het geregeld is.” Dat was ook zo. Ook voor haar was het een hele opluchting. Het lag in de kast en het was afgerond. Ze konden samen verder. Ik vond het mooi dat ik dat bereikt had; ik heb echt iets kunnen toe
voegen.

Waardering

Na de 10 gesprekken gaf de mantelzorger aan dat dat voldoende gesprekken waren geweest. Ik zei dat ze altijd weer kon bellen voor een coach. Ze wilde dan perse mij weer dus dat vond ik wel heel erg leuk. Het geeft aan dat ze tevreden is over wat ik gedaan heb. De eerste keer is toch ook een kwestie van ervaren. De training is wel heel belangrijk. Het zorgt ervoor dat je stevig in je schoenen staat. Je denkt het allemaal wel te weten, maar soms is dat niet zo. Tijdens de training moesten we echt door de telefoon de gesprekken oefenen. Door de spanning ben ik geneigd te snel te praten. De training maakt je daar bewust van.'