Opella en In voor zorg! geven welbevinden voorrang

Opella doet grootschalig zorgen massaal in de ban. Opella wilde al langer alles inzetten op kleinschalig wonen. Met de voltooiing van Walraven, een nieuw en groot complex met kleinschalige woningen in Bennekom, bijt deze Opella-locatie nu ook echt de spits af.

Opella heeft 2.300 medewerkers en 4.000 klanten, van wie 3.200 extramuraal in de thuiszorg en 800 voornamelijk oudere intramurale klanten.

Kleinschalig bouwen is makkelijk. Met mensen en kleinschalig werken ligt dat anders. Mensen nemen ongewild hun grootschalige referentiekader met zich mee en ‘vertalen’ dat naar iets kleinschaligs. Het resultaat kan dan een niet passend allegaartje worden.

De Raad van Bestuur bij Opella realiseerde zich dat en besloot om met steun van In voor zorg! ‘de besturingsfilosofie ‘plat te slaan’, zoals locatie-directeur Peter Hoekstra dat noemt. Nu was de organisatie van Opella al behoorlijk plat. Het verder plat slaan betreft vooral het werken in kleine teams. Bovendien is in de optiek van Opella het welbevinden van bewoners en klanten bij uitstek het primaire proces. Zorg is één van de middelen om dit doel te bereiken.

Peter Hoekstra licht toe: ‘Zorg is een middel om het welbevinden te vergroten. Als het uitstellen van zorg leidt tot meer welbevinden is dit evenzeer een optie. Niet de zorg is ons primaire proces, maar het welbevinden.’

Drijfveren zetten medewerkers in hun kracht

Om de combinatie van kleinschalig denken en het primaat van welbevinden voor medewerkers behapbaar te maken, maakte In voor zorg-coach Sietse Lugtenburg gebruik van de drijfverenmethode. Deze methodiek geeft medewerkers inzicht in welke drijfveer of drijfveren bij hen actief zijn en ook welke niet. In een driedaagse opleidingsmodule werd met dit inzicht gewerkt. De inzet was om kernteams te maken waarin de drijfveren van mensen elkaar versterken. Een evenwichtige samenwerking in kernteams zal vervolgens het welbevinden van bewoners sterker maken.

Resultaten van de opleidingsmodule achter deze drijverenmethode:

• Per bewoner is een praktisch plan gemaakt waarmee medewerkers aan de slag gaan om het welbevinden van de bewoner te bevorderen. Dit plan is een aanvulling op het bestaande zorgplan. 
• Per team is een ontwikkelplan gemaakt om samenwerking in de kernteams te bevorderen. Daarbij gaat het niet om samenwerken als doel, maar als middel om het welbevinden van henzelf en van bewoners te bevorderen.
• Per medewerker is een ontwikkelplan gemaakt waarmee elk individu het welbevinden van bewoners en samenwerken in kernteams bevordert.

Peter Hoestra: ‘Medewerkers zijn enthousiast over de gebruikte methodiek en de opleidingsmodule vanwege het effect op henzelf en het gevolg voor bewoners die merken dat er beter naar ze wordt geluisterd.’

Op gedrag aanspreken

Sietse Lugtenburg: ‘Toch vonden medewerkers de drijfveermethodiek in het begin eng. Het was ze nog niet voldoende duidelijk waar het voor nodig was. Gaandeweg kwam dat inzicht wel en raakten mensen enthousiast. Ze begrepen dat de gebruikte methode leidde tot meer inzicht in zichzelf en in elkaar als teamgenoten.’

Peter Hoekstra vult aan: ‘Effect van deze methode is ook dat mensen leren om op een transparante manier hun gedrag bespreekbaar te maken. Iemand op gedrag aanspreken wordt in de regel toch als confronterend ervaren. Maar door deze methode kwam alles in een ander daglicht te staan. Het is een fundamentele stap richting anders werken en anders kijken naar je werk.’

Leer- en ontwikkelprogramma

Binnen de kernteams krijgen medewerkers ruimte om zelf te bepalen hoe hun werk het beste kan worden georganiseerd en uitgevoerd. De rest van de organisatie van Opella ondersteunt hen daarbij. Peter Hoekstra: ‘Ook dit is onderdeel van onze besturingsfilosofie, maar wij realiseren ons terdege dat deze gedachten wel mooi zijn, maar dat het er vooral om gaat hoe je dat ook echt in de praktijk brengt. Het is een kwestie van leren en durven. Het traject van In voor zorg! heet niet voor niets "Van denken naar doen".’

Volgende stap is nu dat Opella een leer- en ontwikkelprogramma opzet dat de competenties en het werken in kleine teams verder ontwikkelt. Peter Hoekstra: ‘We hebben twee opleidingscentra in de regio uitgenodigd om bij Opella te komen kijken hoe ze voor ons een passende opleiding kunnen maken. De organisatie en de opleiding wordt aangepast aan de behoefte van de medewerker. Wij vinden dat heel bijzonder.’

Opella heeft binnenkort in de kiem alles rond: teamvorming, mensen die qua gedrag en samenwerking goed bij elkaar passen en borging van deze aanpak met een op maat gemaakt leer- en ontwikkelingsprogramma.

Woonraden

Nu is het mooi dat medewerkers hun weg vinden in een aangepaste werkformule. Maar nog belangrijker is het als de aanpak ook aansluit bij de behoefte van de bewoners. ‘We ontwikkelen op dit moment woonraden. Die bestaan uit bewoners en hun relaties. De woonraden bepalen hoe zij hun woningen georganiseerd willen hebben. We verwachten dat onze nieuwe teamopzet daar goed bij aansluit’, aldus Peter Hoekstra.

Op dit moment is de locatie Walraven aan de beurt. Bewoners en medewerkers van andere wooncomplexen maken kennis met de nieuwe aanpak zodra ook hun locaties overgaan naar kleinschalig wonen.

Zorgondernemers

Werken in de nieuwe kernteams met welzijn als ‘core business’ is ingebed in andere vernieuwingen. Zo worden Opella-locaties benaderd als franchiseorganisaties die in hoge mate zelf hun prioriteiten kunnen stellen. De leidinggevenden in de locaties hebben in Walraven inmiddels een bijpassende functieaanduiding: zorgondernemers.

Opella-bestuurder Kars Hazelaar zei eerder over dat zorgondernemerschap: ‘Dertig procent van de tijd besteedt een zorgondernemer aan zijn klanten, dertig procent aan medewerkers en dertig procent aan bedrijfsvoering. De resterende tien procent zijn voor de zorgondernemer zelf. Die tijd kan hij of zij gebruiken voor eigen ontwikkeling, bijvoorbeeld via scholing.’

Zorgondernemerschap en het functioneren van de nieuwe kernteams worden ondersteund door FUNDUM, een integraal systeem met een productenboek, het zorgplan, de cliëntagenda en de zorgverantwoording. Maar het bevat ook bedrijfsbreed ondersteunende informatie, over bijvoorbeeld financiële zaken. Essentieel is dat zorgmedewerkers zelf het systeem bijhouden en daardoor permanent zicht hebben op de samenhang van zorg, wonen, begeleiding indicaties en financiën.

Maar het begint allemaal met de juiste mensen die met elkaar een sterk team kunnen vormen. In voor zorg! bouwt mee aan voorwaarden die competenties in lijn brengen met de nieuwe visie op wonen en werken.