Woonzorg Unie Veluwe introduceert zorg op afstand

Inspelen op de vraag van de cliënt, toekomstgerichte oplossingen bedenken en een positief imago in de regio creëren: Woonzorg Unie Veluwe heeft genoeg redenen om zorg op afstand te introduceren. Zij heeft In voor zorg! gevraagd om begeleiding van de implementatie van zorg op afstand in haar zorgprocessen.
De organisatie biedt op zes locaties intramurale zorg aan ouderen. Ook helpt Woonzorg Unie Veluwe ouderen zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen. Daarvoor bestaat een uitgebreid zorg- en dienstenpakket: van huishoudelijke verzorging tot intensieve vierentwintiguurszorg thuis. En straks dus ook zorg op afstand. Johan Smit, manager kwaliteit, beleid en innovatie, projectleider Cornelie Smilde en In voor zorg-coach Annette van Raaij lichten het traject toe.

Interesse

‘Zorg op afstand heeft me altijd getriggerd’, zegt Johan Smit. ‘Zeker nu er steeds minder geld is om traditioneel te blijven bouwen en zorgen.’ Johan doelt op de toenemende vergrijzing: er komen steeds meer ouderen en steeds minder jongeren om voor hen te zorgen. In maart 2011 was hij op een bijeenkomst over de toekomst van de zorg. ‘Het onderwerp was: hoe gaan we het op een goede manier regelen. Daar kwam ik ZuidZorg en Proteion tegen, twee organisaties met ervaring met zorg op afstand. Er was op dat moment een tijdelijke beleidsmaatregel van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) voor zorg op afstand. Inmiddels is deze beleidsmaatregel definitief en wordt zorg op afstand vergoed. Vrij snel daarna heb ik onze interesse voor dit traject van In voor zorg! kenbaar gemaakt.’

Veiligheid

Welke cliënten baat hebben bij beeldzorg illustreert Cornelie Smilde met voorbeelden. ‘Diabeten die zich nog niet helemaal vertrouwd voelen met zelf spuiten, mensen die hun medicatie op tijd moeten innemen of ’s ochtends hulp nodig hebben bij het opstarten.’ Cliënten bouwen een band op met de medewerker op het scherm. Ze houden het langer thuis vol, want ze voelen zich veiliger. ‘Denk aan een vrouw die net weduwe is geworden of een cliënt met hartfalen.’ Coach Annette van Raaij vult haar aan: ‘Vooral voor cliënten die geruststelling en veiligheid nodig hebben kan beeldzorg heel waardevol zijn. En de ervaring leert dat deze mensen echt niet elke minuut contact zoeken met de zorgcentrale. Het simpele feit dat iemand beschikbaar is, geeft al zoveel geruststelling dat ze alleen contact opnemen in noodgevallen.’

Kick-off

Woonzorg Unie Veluwe staat nog aan het begin. ‘Het plan van aanpak is net goedgekeurd en op 23 januari was de kick-off, de start van het traject’, vertelt Annette van Raaij. ‘Hiervoor waren nadrukkelijk niet alleen thuiszorgmedewerkers uitgenodigd, maar ook de locatiemanagers en de teamleiders intramuraal. Want hoe je het wendt of keert, zo’n verandering raakt de hele organisatie.’ Nu krijgen eerst vooral de techniek en de infrastructuur aandacht. Johan Smit: ‘Het eerste kwartaal richten we ons op de bouw. Het tweede kwartaal gaan we alle betrokkenen goed informeren. Het derde kwartaal willen we de eerste cliënten beeldzorg leveren en het vierde kwartaal gaan we de vruchten plukken en ervaringen delen.’ Woonzorg Unie Veluwe heeft twee enthousiaste teams uit Elburg en Epe uitgekozen om mee te starten. Met als doel in het najaar 15 tot 20 cliënten zorg op afstand te bieden.

Aandachtsfunctionaris

Elk team krijgt een aandachtsfunctionaris zorg op afstand. ‘Net zoals je in een team een diabetes-, een hartfalen- en een chronisch obstructieve longziekte  (COPD)-verpleegkundige hebt’, legt coach Annette van Raaij uit. De aandachtsfunctionarissen lopen een korte stage bij ZuidZorg. Daarna volgt het hele team een workshop. Cornelie Smilde: ‘Daar leren de thuiszorgmedewerkers de cliënten herkennen voor wie zorg op afstand een toegevoegde waarde is. Teamleden verwijzen deze cliënten vervolgens naar de aandachtsfunctionaris zorg op afstand. Met andere woorden, alle teamleden moeten kunnen signaleren. De aandachtsfunctionaris stemt vervolgens samen met de contactverzorgende af hoe zorg op afstand binnen de indicatie ingevuld wordt.’

Zorgcentrale

Ondertussen richt Woonzorg Unie Veluwe ook een zorgcentrale in. Een serieuze stap. ‘Het geeft wel aan dat zorg op afstand bij ons geen pilot is. Wel voeren we het gefaseerd in, in één keer de hele thuiszorgtak is te groot’, zegt Cornelie Smilde. ZuidZorg leidt ook medewerkers van de zorgcentrale op. Johan Smit: ‘Medewerkers moeten goed weten hoe ze cliënten benaderen. Zodat ze op de juiste manier contact maken. En ze moeten de kennis en kunde hebben om via beeld de situatie goed te kunnen beoordelen.’ Voor zorggerelateerde vragen moet er een verpleegkundige aanwezig zijn. Andere vragen, bijvoorbeeld over eenzaamheid, kunnen ook beantwoord worden door vrijwilligers. ‘Hoe groter de zorgcentrale wordt, hoe meer verschillende niveaus we kunnen inzetten. We zien de zorgcentrale ook als waardevol alternatief voor medewerkers op leeftijd. Wanneer het fysieke werk te zwaar wordt, kunnen ze hun expertise binnen de zorgcentrale inzetten.’

Open houding

Annette van Raaij benut het komende jaar ook om zorg op afstand op andere punten in de organisaties in te bedden. ‘De afdeling opleidingen bijvoorbeeld moet de scholing in het aanbod inlijven. Want op termijn moeten alle thuiszorgteams geschoold worden. En met de afdeling personeelszaken bespreken we wat de functie aandachtsfunctionaris zorg op afstand precies behelst.’ Ook creëert ze, waar het maar kan, draagvlak. ‘In de periode van het schrijven van het plan van aanpak heb ik veel mensen gesproken. Frappant en mooi vind ik hun open en toegankelijke houding. Op elk terrein en elk niveau ontmoet ik medewerking. De medewerkers willen hun cliënten een zo volledig mogelijk pakket bieden en vinden dat beeldzorg daar ook bij hoort. De cliëntenraad deelt deze houding en beleving. De organisatie is niet bang voor de verandering!’

Geruster gevoel

De medewerkers staan er in eerste instantie positief tegenover. Cornelie Smilde ziet wel een risico waarmee de organisatie rekening moet houden: ‘Medewerkers moeten niet het gevoel krijgen dat iemand hun cliënt “afpakt”. Dat is een kwestie van goed communiceren. Zorg op afstand komt niet in de plaats van gewone zorg, het is aanvullend. Er ontstaat een verdeling.’ Zorg op afstand biedt de thuiszorgmedewerker die aan huis komt ook voordelen, benadrukt coach Annette van Raaij. ‘Denk maar aan het voorbeeld van de cliënt die veel veiligheid en geruststelling nodig heeft. Als je weet dat er zorg op afstand aanwezig is, trek je toch gemakkelijker de deur achter je dicht als je klaar bent. Je gaat met een geruster gevoel weg.’

Toehappen

Woonzorg Unie Veluwe is op haar beurt blij met coach Annette van Raaij, die ook projectleider zorg & diensten op afstand bij ZuidZorg is. ‘Ze heeft ervaring en kent de kinderziektes’, zegt Cornelie Smilde. ‘Het is een mooie constructie. Doordat we dit nu, gefaciliteerd door In voor zorg!, met ZuidZorg kunnen oppakken, doen we het ook echt.’ Toehappen noemt Johan Smit het: ‘We bevinden ons in de gelukkige situatie dat de organisatie gezond is en openstaat voor nieuwe dingen. Ook het zorgkantoor staat erachter. Zij vinden het bijzonder dat wij dit doen voor hun verzekerden. Het versterkt ons imago, je laat zien dat je vooruit durft te kijken. Maar primair doen we dit voor de cliënt en voor de toekomst.’

Intramuraal

Johan Smit weet dat Woonzorg Unie Veluwe met de introductie van zorg op afstand vooruitloopt op de troepen, zeker binnen de regio. En hij heeft nog meer plannen. ‘Als je de zorginfrastructuur eenmaal hebt, zijn er eigenlijk geen grenzen aan de mogelijkheden. Je kunt beeldzorg inzetten binnen de Wmo bijvoorbeeld. Maar ook intramuraal kan het een rol spelen. Daar ben ik van overtuigd. Ook daar kun je dan met hetzelfde aantal medewerkers meer mensen helpen.’