Slim organiseren én fris in de kleren: efficiënt wassen in de langdurige zorg
Doelmatigheid en het slim en slank organiseren van bedrijfsprocessen is voor organisaties in de langdurige zorg hard nodig. Krapte op de arbeidsmarkt en economische druk maken 'toekomstbestendig' werken noodzakelijk. Hoe je dat doet, laten 3 zorginstellingen zien aan de hand van een concreet voorbeeld uit de dagelijkse praktijk: waskosten.
Het wassen van kleding in de langdurige zorg valt niet onder de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). Bewoners van verpleeg- en verzorgingshuizen en instellingen binnen de gehandicaptenzorg en de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) betalen dus allemaal een bedrag voor de was, als zij het door de zorgaanbieder laten verzorgen.
Hoe kun je de zorglogistiek in de organisatie efficiënt laten verlopen én de waskosten voor de cliënten betaalbaar houden? In voor zorg! zet 3 praktijkvoorbeelden op een rij:
- Zorgcentra Rivierenland (SZR)
'Uitbesteden van de was is een manier van slim en slank organiseren.' - Stichting Arduin
Was als onderdeel van de dagbesteding. De cliënt houdt zoveel mogelijk regie over het eigen leven. - Hogewey (onderdeel van Vivium Zorggroep)
Het dagelijkse leven wordt gewoon voortgezet en er heerst geen 'zorgsfeer' in het verpleeghuis. De was wordt dan ook gewoon in de eigen woning gedaan.
SZR: scheiden van wonen en zorg
Zorgcentra Rivierenland biedt zorg en dienstverlening op 7 locaties in de regio Rivierenland, zoals verpleeghuiszorg, revalidatie, hospicezorg. Intramuraal biedt de organisatie plaats aan 600 cliënten met veel 'hoge' zorgzwaartepakketten (ZZP's).
Voor 2008 waren er problemen met de kwaliteit van de wasserij. Er waren 3 mogelijkheden waarop de cliënt de was kon laten doen: extern via SZR, door de familie of door een andere wasserij naar keuze. SZR wilde anticiperen op de maatschappelijke en beleidsmatige ontwikkeling dat wonen en zorg steeds meer gescheiden wordt aangeboden. Daarbij was het uitgangspunt: de cliënt staat centraal.
Directeur-bestuurder Frits van Es: 'Dat betekent dat de was moet worden betaald op basis van de hoeveelheid was. We wilden af van één uniform tarief. Onze andere wens was dat we een heel eenvoudige administratie wilden rond het wassen. Zo zouden we meer geld overhouden voor échte patiëntenzorg.'
Simpel en transparant: uitbesteden van de was
Samen met de 5 cliëntenraden werd een nieuw plan opgesteld. 50% van de intramurale cliënten maakte al gebruik van wassen via SZR - dat wil zeggen: de was werd uitbesteed aan een externe wasserij. Om de waslogistiek te vereenvoudigen zou deze optie vooral worden gestimuleerd. 'Dat bood veel voordelen', zegt directeur-bestuurder van Es. 'Het was een simpele regeling die een constante kwaliteit bood en toekomstbestendig was. Bovendien zou er geen zorggeld naar de was gaan, een belangrijk aspect als je de cliënt centraal wil stellen. Nog steeds is het zo dat de was desgewenst door de familie gedaan kan worden, maar we merkten dat de wasregeling via SZR veel prettiger werd gevonden.'
Anno 2012 functioneert de nieuwe wasregeling volgens Van Es uitstekend. Wasserij Lips neemt nu al 4 jaar lang de was van SZR voor zijn rekening, voor zover cliënten de was niet door de familie laten verzorgen. Een voordeel is dat de regeling heel transparant is voor de cliënt en diens naasten: niet alleen factureert de wasserij rechtstreeks aan de cliënt, maar zijn op de website van SZR (externe link)) ook alle kosten te zien voor de was, waaraan een stuksprijs is gekoppeld. Zo kost het wassen van een hemd 26 eurocent. Gemiddeld betaalt elke cliënt 66 euro per maand, inclusief stoomgoed en facturatie.
Extra voordeel: meer tijd voor de zorg
Een extra voordeel van de nieuwe opzet is dat er een daling van de aangeboden was is: die is 40% lager dan vooraf werd ingeschat. Dat is positief, vindt van Es: 'De cliënt denkt dus bewust mee over de waskosten én het milieu is ermee gediend. Toch is de persoonlijke hygiëne niet in het geding. Het hele proces wordt maandelijks gemonitord door SZR, zodat er op toegezien wordt dat de facturatie klopt en de kwaliteit is gewaarborgd.'
Uitbesteden van de was is een manier van slim en slank organiseren, stelt Frits van Es: 'Medewerkers die eerst betrokken waren bij de was, kregen een andere functie in de zorg. De kosten van de linnenlogistiek zijn vrijwel verdwenen, de administratie eromheen is verwaarloosbaar en: de nieuwe wasregeling maakte meer aandacht voor de cliënt en dus meer handen aan het bed mogelijk. Een betere verdeling van kostbaar zorggeld.'
Stichting Arduin: een eigen zelfsturend wasbedrijf
Efficiënt en doelmatig werken door kleinschaligheid: dat kenmerkt Stichting Arduin. Deze organisatie geeft ondersteuning in Zeeland aan mensen met een verstandelijke beperking op de domeinen wonen, werken, dagbesteding, scholing en vrije tijd. Arduin ondersteunt haar cliënten vanuit de visie dat mensen met een beperking als vanzelfsprekend een plaats hebben in de maatschappij tussen alle andere mensen.
Daar hoort ook bij dat Arduin vindt dat iedereen recht heeft op zinvolle, motiverende arbeid, zoals manager Mirjan de Heus van Arduin het verwoordt. Zo'n 50 zelfstandig opererende bedrijven werken onder de vlag van Arduin, zoals een bakkerij, een fietsenstalling, een tuincentrum, een kringloopwinkel, een houtverwerkingsbedrijf.
Ook wasserij De Zeepbel is vanuit de organisatie ontstaan. De Heus noemt De Zeepbel 'een frisse wasserette in het centrum van Middelburg', waar 12 fulltime medewerkers met een verstandelijke beperking de was van bedrijven en particulieren verzorgen. Iedereen kan er terecht: van de student met een klein weekendwasje tot hotels met grote hoeveelheden linnengoed.
Kleinschalige visie: was als onderdeel van de dagbesteding
De Zeepbel doet ook de was voor bedrijven van Arduin, zoals de personeelskleding van de lunchroom en de slabben die gebruikt zijn in de ouderensociëteit. De 'gewone' was van de 800 cliënten in de kleinschalige woningen is niet de taak van de Zeepbel.
Mirjan de Heus legt uit waarom: 'In onze visie staat de kwaliteit van leven voorop en dat houdt in dat we zoveel mogelijk 'gewoon' doen. De was, koken, boodschappen doen, eten en werken doen we allemaal zo gewoon mogelijk en dat bevalt heel erg goed. Bij Arduin is er veel vrijheid en weinig opgelegde regels. De kleinschaligheid maakt dat mogelijk. Die kleinschaligheid werkt bovendien efficiënt: op 1200 medewerkers hebben we maar 3 leidinggevenden en 1,8 FTE secretariaat. De zelfsturende teams kunnen indien nodig een beroep doen op een van de 10 coaches die het team helpen bij die zelfsturendheid.'
Vanuit die visie is het dan ook niet verwonderlijk dat de cliënten 'gewoon zelf' de was doen. Elke woning heeft zijn eigen wasdroogcombinatie en Arduin zorgt dat er wasmiddel aanwezig is. De cliënten betalen daarvoor een vast bedrag per maand van 23,50 euro. Een belangrijk voordeel is dat deze wasregeling de zelfredzaamheid van de cliënt respecteert: die houdt zoveel mogelijk de regie over het eigen leven. Mirjan de Heus: 'Deze opzet werkt: de was is schoon, de cliënt is tevreden en de regeling is toekomstbestendig. We zouden het niet anders meer willen!'
Hogewey: prettig leven in eigen leefstijl
'Gewoon doen' is ook het credo in Hogewey, een verpleeghuis voor dementerende ouderen in Weesp. Maar Hogewey, onderdeel van de Vivium Zorggroep, is geen 'gewoon' verpleeghuis, waarschuwt facility manager Elloy van Hal: 'Het is hier echt heel speciaal. Dat klinkt misschien arrogant, maar het is echt zo. Dit is geen standaardverpleeghuis voor dementerende ouderen waar zorg wordt verleend. Hier draait alles om prettig leven, samen met gelijkgestemden. We hebben kleinschalige woonvormen ingericht op 7 leefstijlen waaruit ouderen kunnen kiezen: stads, christelijk, huiselijk, Indisch, cultureel, Gooisch en ambachtelijk. Van de zorg, de inrichting van de woning, het eten en de manier waarop de tafel wordt gedekt... alles is op die leeftstijlen afgestemd. Voor een dementerende oudere lijkt het dus erg op 'thuis'. Daardoor kan die het leven zoals hij dat gewend was, gewoon voortzetten. Er is een complete wijk opgezet waardoor de cliënten elke dag naar buiten kunnen en kunnen deelnemen aan een rijk verenigingsleven – denk aan het beluisteren van klassieke muziek in een concertzaal, wandelen en schilderen, en à la carte uit eten gaan in een restaurant, als je daar zin in hebt.'
De was doen in de eigen woning
In elke kleinschalige woonvorm wonen maximaal 6 ouderen. Omdat in Hogewey het dagelijkse leven gewoon wordt voortgezet en er geen 'zorgsfeer' heerst, wordt de was ook gewoon in de eigen woning gedaan. De was kan, als de oudere hier fysiek toe in staat is, lekker buiten in de tuin worden opgehangen aan een droogmolen. Net als thuis.
De cliënten vinden dat erg prettig, vertelt van Hal: 'Het is een zinvolle, actieve bezigheid en de geur van fris wasgoed stimuleert de zintuigen. Ouderen die 60 jaar lang de was hebben gedaan, vinden het fijn om die gewone, dagelijkse dingen zelf te kunnen blijven doen. Bovendien zijn er geen transportkarren met ladingen was, die storend en desoriënterend kunnen zijn voor een oudere met dementie.'
Voordelen voor de instelling zijn er ook: die hoeft zich niet bezig te houden met linnenlogistiek. De wasregeling is bovendien goedkoop: die kost de organisatie 44 cent per kilo wasgoed. De bewoners van Hogewey betalen 41 euro per maand. Als de familie de was wil doen, kan dat ook, maar Van Hal benadrukt: 'De was is een normaal onderdeel van het leven. Dat past bij totaalconcept van Hogewey: gewoon doen en zoveel mogelijk genieten van het leven.'
Interview door Aliëtte Jonkers
