Groeien door krimp bij In voor zorg-deelnemer Oosterlengte

Oost-Groningen heeft net als Zeeland en Limburg te maken met het fenomeen ‘krimp’: een demografische ontwikkeling van ontgroening, gecombineerd met vergrijzing. Niet een echt aantrekkelijk klimaat voor een zorgorganisatie. Zou je zeggen. Maar bij Oosterlengte zien ze dat anders. ‘Voor ons is deze situatie een uitgelezen kans’, zegt Hennie Sanders. Zij is directeur-bestuurder van Oosterlengte, een groeiende keten voor verpleeghuiszorg, verzorgingshuiszorg, thuiszorg en diensten in Oost-Groningen.
In voor zorg! werkt met het oog op de cliënt mee aan een verdere versteviging van de positie van Oosterlengte.

Tijd voor een sterkere externe keten

Sterke ketens maken is Sanders’ antwoord op de krimp. ‘We leveren al geïntegreerde zorg. Vanuit onze fijnmazige zorginfrastructuur leveren we verzorgingshuiszorg, verpleeghuiszorg, thuiszorg en diensten. Deze veelzijdige inzet van Oosterlengte wordt door medewerkers als een verrijking ervaren.’ Wat Hennie Sanders betreft, zit er nog veel meer in het vat. Na het succes van de interne keten is het nu tijd voor de versteviging van de externe keten. In voor zorg-coach Marianne Nijhout begeleidt die versteviging.

Huisartsen en specialisten geriatrische zorg

Hennie Sanders: ‘We werken al samen met de 25 huisartsen in dit gebied. Nu willen we ze ook meer gaan betrekken bij waar wij als Oosterlengte goed in zijn: ondersteuning bieden aan de oudere mens die geriatrische zorg nodig heeft. Dat kan als huisartsen praktisch gaan samenwerken met specialisten geriatrische zorg.’

Klinkt in theorie goed. Maar willen huisartsen zoiets? En ga je geen totaal verschillende disciplines door elkaar gooien? De bestuurder: ‘We respecteren huisartsen in hun zelfstandigheid en blijven dat ook doen. Het idee is dat de specialist ouderengeneeskunde de oudere op verzoek van de huisarts bezoekt om met een geriatrische blik vast te stellen welke zorg nodig is. Vervolgens zet de huisarts gewoon de zorg voort. Of wat ook kan: beide medici maken afspraken over het vervolgtraject van oudere patiënten.’

Werelden bij elkaar brengen

Het is eigenlijk een drievoudige winstsituatie. De huisarts kan een completer pakket aanbieden met behoud van zelfstandigheid, de geriatrisch specialist en Oosterlengte houden voeling met de patiënt zonder dat het meteen tot een ‘dure’ opname hoeft te leiden. En de patiënt zelf kan langer in zijn vertrouwde omgeving blijven wonen en hoeft geen verre reizen te ondernemen om de medische aandacht te krijgen die hij nodig heeft.

‘We verwachten dat deze nieuwe vorm van samenwerking ook stimulerend kan zijn voor beginnende huisartsen. Het vak krijgt hierdoor wel een nieuwe dynamiek.’ Het is trouwens allemaal nog niet in kannen en kruiken. Gesprekken met huisartsen zijn gaande. De ene huisarts is enthousiaster dan de andere. Maar dat het er van gaat komen, ligt in de lijn der verwachting. In voor zorg-coach Marianne Nijhout die als adviseur ook zelf een medische achtergrond heeft, is geknipt om de wereld van Oosterlengte en die van huisartsen dichter bij elkaar te brengen. Hennie Sanders: ‘Oosterlengte en huisartsen gaan samenwerken vanuit partnership. We hebben in dit gebied altijd gezocht naar vormen van samenwerking. Dat moet ook wel, gezien de geografische afstanden. Door de krimp neemt de behoefte aan samenwerking alleen maar toe.’

Huisartsenbedden

In deze lijn ligt ook het idee om zogeheten huisartsenbedden dichterbij huis in te voeren. Dat wil zeggen dat in de verschillende dorpen van Oost-Groningen mensen bij de verpleegunits in de woonzorgcentra snel en tijdelijk kunnen worden opgenomen. Zonder vertragende indicatieprocedures. Ook hier zie je een dubbele win-win situatie: de huisarts kan snel handelen en voorkomt bovendien een dure ziekenhuisopname en de mensen zelf kunnen in hun eigen dorp blijven.

ICT op zijn Gronings

De mogelijke oplossingen, die Hennie Sanders en haar mensen formuleren op de toenemende krimp in Oost-Groningen, zijn logisch en stevig onderbouwd. Toch is de kracht van argumenten niet altijd voldoende om in dit buitengebied dingen voor elkaar te krijgen.

Zo is dit gebied bij uitstek geschikt om domotica in te voeren. Mensen wonen ver uit elkaar. Zorgcentra staan soms letterlijk op grote afstand. Online-verbindingen met beeldschermen zoals dat elders ook wordt toegepast, zouden hier in vruchtbare bodem vallen. ‘Maar in Oost-Groningen liggen niet overal glasvezelkabels die van deur tot deur gaan.’ Einde verhaal? Niet helemaal. Hennie Sanders: ‘We hebben bij wijze van proef bij een aantal hoogbejaarde mensen computerschermen geplaatst waarmee gewoon via de tv-antenne live contact tussen cliënt en hulpverlener wordt gemaakt. Touchscreens zijn een uitkomst. Het is makkelijk en ook zeer oude mensen snappen snel hoe het werkt. De cliënten – ver boven de 80 – vinden het prachtig en corresponderen nu via het tv-kanaal ook met hun kinderen.’

Samen met andere partijen uit het maatschappelijk veld wordt nu het belang van glasvezelverbindingen van deur tot deur nu hoog op de agenda geplaatst. Niet alleen vanuit zorg op afstand, maar ook voor data-intensieve landbouw, internetbedrijfjes aan huis en voor het woon- en vestigingsklimaat voor gezinnen met jonge kinderen.

Eigen opleidingen

De medewerkers van Oosterlengte hebben een sterke binding met de organisatie en met de streek waar ze werken. Hennie Sanders: ‘Die band is sterker geworden sinds we paar jaar geleden zelf de opleidingen zijn gaan organiseren. Daardoor konden verzorgenden en verpleegkundigen zich binnen de regio verder professionaliseren en konden opleiding en werk goed op elkaar worden afgestemd.’ Door deze eigen opleidingen kan ondermeer de band met de huisartsen verder worden verstevigd. De bestuurder: ‘We willen nu nurse practitioners aan het aanbod gaan toevoegen. Zij kunnen bijvoorbeeld in de beoogde samenwerking van huisartsen en specialisten ouderengeneeskunde praktische ondersteuning bieden.’ Daarnaast kunnen de Oosterlengte-verpleegkudigen die tot een hoger niveau zijn opgeleid effectieve zwaardere zorg aan huis bieden.

Anderhalflijnsconcept

In voor zorg-coach Marianne Nijhout staat Oosterlengte tot de zomer van 2012 met raad en daad bij met versterken van de externe keten en met de verdere integratie van de interne zorgketen. Die externe zorgketen in Oost-Groningen wordt binnenkort uitgebreid met de Zorgboulevard, een anderhalflijnscentrum waar huisartsen, fysiotherapeuten en Oosterlengte onder één dak nauw samenwerken. Hennie Sanders: ‘Door nieuwe combinaties tussen cure en care geven we vorm aan het zogenaamde anderhalflijnsconcept. Samenhangende zorg in een krimpgebied met synergie op zowel kwaliteit en doelmatigheid. We willen een initiator zijn van nieuwe initiatieven, waardoor mensen ook in afgelegen gebieden de juiste zorg en ondersteuning kunnen krijgen.’

Krimp: bevrijdend of knellend?

Als een gebied krimpt, hoort daar een verhaal bij, vindt Hennie Sanders. Krimpen kan heel bevrijdend zijn. Het ligt er maar net aan waar je woont. ‘De beleving is in het Westen vaak net andersom. In de Randstad is krimp niet negatief. Het geeft daar lucht aan de volle, grote stad. Bij ons is krimp een bedreiging voor de kwaliteit van leven. Voorzieningen staan onder druk omdat het aantal afnemers minder wordt.’

Tegelijkertijd - en dat is de paradox - biedt krimp in gebieden als Oost-Groningen nieuwe kansen: sterkere ketens, een andere rol van de huisartsen, creatief oplossingen zoeken voor domotica. Als je ergens out-of-the-box moet denken dan is het hier wel. Innovatie dus met het stempel ‘Made-in-Oost-Groningen’. Hennie Sanders: ‘We werken dan ook samen binnen het Zorginnovatieforum. Dat fonds heeft weer banden met het Europese innovatiefonds. En via dit fonds zijn we bij In voor zorg! gekomen.’