pdfDe zorgmedewerker in de langdurende zorg in 2020
De komende jaren verandert de zorg ingrijpend, zowel voor de cliënt als de zorgmedewerker. Verandering is noodzakelijk door noodzakelijke bezuinigingen, personeelstekorten en de vergrijzing. Veranderingen in de langdurende zorg hebben gevolgen voor (toekomstige) zorgmedewerkers. Zij krijgen andere rollen, posities, taken, competenties en (samenwerkings)relaties.
Het werk zelf, maar ook de manier van leidinggeven en opleiden verandert. Niet alleen door de ontwikkelingen in de zorg, maar ook omdat ‘nieuwe werknemers’ andere verwachtingen en belangen hebben. Daarnaast ontstaat een grotere variatie in organisatievormen, waaronder een toename van solo-ondernemerschap. Ook de te verwachten krapte op de arbeidsmarkt is voor de langdurende zorg van grote invloed.
Het werk van de zorgprofessional verandert ingrijpend door veranderingen in de langdurende zorg. De belangrijkste ontwikkelingen van de komende 10 jaar zijn:
- groeiende, veranderende en gedifferentieerde zorgvragen
- meer medische mogelijkheden en (technische) innovaties
- meer kritische zorgconsumenten en burgers op jacht naar gezondheid
- dubbele rem op het uitgroeipotentieel: de arbeidsmarkt en het zorgbudget
De veranderingen hebben een groot effect op de organisatie en inhoud van de langdurende zorg. De zorg is bijvoorbeeld niet langer aanbodgericht maar vraaggericht. Bij de organisatie van de zorg zijn efficiëntie, differentiatie in aanbod en duurzaamheid centrale thema’s.
De zorgprofessional
De ontwikkelingen in de zorg beïnvloeden het werk van de zorgprofessional op 4 vlakken:
- Zorginhoudelijke verandering
In de huidige werkwijze is ‘zorgen voor’ stevig verankert. De zorg is aanbod gericht. Dit principe verandert in een vraaggerichte aanpak: ‘ondersteuning bieden aan’. De medewerker staat naast de cliënt en denkt mee. Hij biedt niet alleen zorg, maar let ook op welzijn en participatie. - Verandering in de zorgrelatie
Het contact tussen cliënt en medewerker verschuift van ‘zorg voor de ziekte’ naar ‘aandacht voor kwaliteit van leven’. Hierdoor verandert de relatie van de medewerker en de cliënt. Zij bespreken samen wat gewenst is en wat past binnen het zorgpakket. Voor cliënten is het belangrijk zo lang mogelijk zelfstandig te blijven en zelf keuzes te kunnen maken. Het sociale netwerk van de cliënt is hierbij van belang. Beroepskrachten luisteren daarom in toenemende mate naar informele zorgers. - Eisen professionaliteit
De stap van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen naast en met de cliënt’ vereist nieuw handelen en nieuwe kennis van managers en zorgmedewerkers. Medewerkers versterken de autonomie van de cliënt. Zij leggen hem keuzemogelijkheden voor in plaats van deze weg te nemen. Samenwerken wordt belangrijker. Net als de vraag welke taken van beroepskrachten zijn welke van de cliënt zelf. Of zijn familie, vrijwilligers, sociaal netwerk en andere mogelijke partners. - Lerende omgeving
om cliënten te ondersteunen is het cruciaal dat medewerkers leren reflecteren op hun eigen handelen en leren wat het effect is van dit handelen. Leren van elkaar is een belangrijk aangrijpingspunt voor het verbeteren van de vereiste nieuwe kennis en kunde en het vergroten van de professionaliteit van medewerkers.
Meer weten
Informatie over trends en ontwikkelingen in de langdurige zorg in 2020:
