Aan de slag met diversiteit

Zorgorganisaties krijgen steeds meer te maken met een groeiende behoefte aan aandacht voor individuele wensen en behoeften. Deze wensen variëren en zijn afhankelijk van onder meer afkomst, seksuele geaardheid en geloofsovertuiging.

Om aan de wensen en behoeften van cliënten te voldoen, is het noodzakelijk oog te hebben voor diversiteit. Alleen dan biedt u zorg op maat. Dat diversiteit een vereiste is voor de toekomstbestendigheid van uw organisatie, blijkt wel uit de cijfers: in de vier grote steden heeft meer dan 50 procent van de inwoners een niet-Nederlandse achtergrond. Dit is zichtbaar in de diversiteit aan cliënten en de diversiteit op de arbeidsmarkt.  Het verankeren van diversiteit in uw organisatie is dus van belang. Daar is visie en beleid voor nodig en een langdurige, integrale benadering. Projecten alleen zijn niet genoeg.

Personeel en organisatie

Als u diversiteitbeleid wilt ontwikkelen en uitvoeren in uw organisatie kan dat het beste integraal met een aanpak op het gebied van personeel en organisatie, en in uw omgang met cliënten.

Een inclusieve identiteit creëren wil zeggen dat iedereen mee kan doen. Voor de organisatie betekent dat medewerkers anders mogen zijn. Er moet ruimte zijn voor verschillen en mensen moeten zich daarin veilig voelen. Inclusief denken heeft ook gevolgen voor de uitvoeringspraktijk, en houdt bijvoorbeeld in dat mensen bewust dialogen voeren en zoeken naar verbindingen.

• Neem de eigen dienstverlening onder de loep: wat bieden wij? In hoeverre sluit het zorgaanbod aan bij de cliënten? Welke soorten zorg en diensten missen zij?
• Ontwikkel een visie op diversiteit en bepaal daarop het beleid.
• Creëer draagvlak door medewerkers in een vroeg stadium te betrekken, weerstand serieus te nemen en het belang van diversiteit voor de organisatie en de cliënt te benadrukken.
• Zorg dat uw personeelsbestand een afspiegeling van de samenleving in uw werkgebied vormt.
• Stimuleer met voorlichting, trainingen, intervisie en cursussen de competenties en houding van uw medewerkers op het gebied van diversiteit.
• Benut diversiteit van de medewerkers: onderzoek wat de waarde is van verscheidenheid en borduur voort op ideeën binnen de organisatie.

Cliënten

• Benader cliënten niet als lid van een groep maar als individu. In iedere situatie is de vraag:
  • Wat is eigenlijk het probleem?
  • Welk aspect van diversiteit speelt hier?
  • In welke leef- en werkomgeving speelt het?
  • Welke omstandigheden zijn van belang?
  • Wat zijn de oorzaken?
• Ga niet zonder meer uit van de veronderstelling dat een hele bevolkingscategorie (bijvoorbeeld alle ouderen van niet-westerse afkomst) datzelfde probleem heeft. Zoek met een open houding naar overeenkomsten tussen mensen, gemeenschappelijke kenmerken. Bepaal zo wat de doelgroep is voor een andere aanpak van zorgverlening.
• Denk ook na over wie u uitsluit met een dergelijke keuze en of dat ook echt de bedoeling is. Denk na over de gevolgen van de voorgenomen aanpak, zijn die hetzelfde voor verschillende groepen mensen? Betrek de mensen om wie het gaat bij de ontwikkeling van uw aanpak. Doe recht aan ieders inbreng.
• Maak dienstverlening en zorgaanbod bekend op een manier die aansluit bij de wijze van informatieverwerving van je doelgroep. Gebruik bijvoorbeeld pictogrammen of filmmateriaal, in plaats van schriftelijke informatie. Diensten en zorg moeten voor alle cliënten toegankelijk zijn.

Resultaten

Diversiteitgericht werken is een bewuste keuze. Het is een heel proces om te ontwikkelen tot een organisatie waarin verschillen als krachtbron worden gezien in plaats van als bedreiging, een organisatie met oog voor de overeenkomsten tussen mensen en die uitsluiting tegengaat. Het kost tijd, geld en inspanning, maar levert ook voordeel op voor cliënten, werknemers én organisatie. Zelfs buiten de instelling kan uw beleid vruchten afwerpen, doordat het sociale ongelijkheid tegengaat en de emancipatie van verschillende groepen bevordert. Bovendien draagt diversiteitsbeleid bij aan:

• Een hogere kwaliteit van zorg voor alle cliënten;
• Grotere herkenbaarheid voor zowel cliënten als medewerkers;
• Meer op de klant gerichte en competentere medewerkers;
• Meer diversiteit, creativiteit, frisse ideeën, effectiviteit binnen de organisatie;
• Betere interne en externe communicatie;
• Betere toegankelijkheid van uw zorgaanbod.

Meer weten

Pharos (externe link):  het landelijke kenniscentrum gespecialiseerd in gezondheid(sbevordering) van migranten en vluchtelingen; de toegankelijkheid en de aansluiting en kwaliteit van zorg voor deze groepen; interculturalisatie van de zorg.

Het Netwerk van Organisaties van Oudere Migranten (NOOM) (externe link): vertegenwoordigt alle allochtone ouderen. NOOM biedt diensten om het welzijn van oudere migranten te bevorderen.