pdfDe langdurende zorg in 2020: trends zorgmedewerker
De komende jaren verandert de zorg ingrijpend, zowel voor de cliënt als de zorgmedewerker. Verandering is noodzakelijk door noodzakelijke bezuinigingen, personeelstekorten en de vergrijzing. Veranderingen in de langdurende zorg hebben gevolgen voor (toekomstige) zorgmedewerkers. Zij krijgen andere rollen, posities, taken, competenties en (samenwerkings)relaties.
Het werk zelf, maar ook de manier van leidinggeven en opleiden verandert. Niet alleen door de ontwikkelingen in de zorg, maar ook omdat ‘nieuwe werknemers’ andere verwachtingen en belangen hebben. Daarnaast ontstaat een grotere variatie in organisatievormen, waaronder een toename van solo-ondernemerschap. Ook de te verwachten krapte op de arbeidsmarkt is voor de langdurende zorg van grote invloed.
Verschillende trends en ontwikkelingen in de langdurende zorg veroorzaken de veranderingen in het werk van de zorgprofessional. Dit zijn ontwikkelingen op het vlak van zorgmedewerkers, cliënten, organisatie van de zorg en wetgeving.
De volgende trends beïnvloeden het werk van de zorgmedewerker in 2020:
- Arbeidsmarkt
De zorg krijgt te maken met een personeelstekort. Dit komt deels door de uitstroom van ouderen (33% is ouder dan 50 jaar). Ook overweegt 50% van de zorgmedewerkers over te stappen naar een andere branche. Dit komt door hoge werkdruk, veel administratie, weinig salaris en de verwachte afname van kwaliteit van zorg. Geprivatiseerde hoogwaardige (thuis)zorg en kwalitatief minder hoogwaardige zorg- en dienstverlening zorgt voor verschil in werkzekerheid, beloning en de kwaliteit van het werk. - De relatie tussen cliënt en zorgmedewerker verandert. Samen bepalen ze als kritische ervaringsdeskundige en als professional welke dienst of product wenselijk is. Het welbevinden van ouderen is ermee gediend om in plaats van het medisch handelen ook welzijn, het mentale welbevinden en sociale participatie centraal te stellen. Dat vereist een andere basishouding van alle betrokkenen.
De verschillende onderdelen van de zorg moeten beter geïntegreerd raken. Zorgmedewerkers moeten zich bewust zijn van hun positie in de keten en dat ze meer verantwoordelijkheid dragen en delen. Taakherschikking en functiedifferentiatie of vernieuwing zijn noodzakelijk en kansrijk. - Informele zorg
Daar de zorgmedewerker van de toekomst deze ondersteuning niet meer kan bieden, zijn zij aangewezen op de samenwerking met andere informele partijen. Informele zorg is de verzamelterm voor mantelzorg, vrijwilligers en zelfzorg of zelfmanagement, en krijgt een steeds belangrijkere rol in de zorg en welzijn. Met name voor mensen die langdurig afhankelijk zijn van zorg is kwaliteit van leven van belang, welzijn maakt daar deel van uit.
Het totaal aantal ontvangers van mantelzorg zal tot 2030 met 8% stijgen. De meeste mantelzorgers (80%) zijn jonger dan 65 jaar. Het aantal oudere mantelzorgers neemt toe met 60%. Het totaal aantal mantelzorgers neemt tot 2030 toe met 5%. Ouderen gaan vaker dan nu voor hun partner zorgen, waardoor het aantal mantelzorgers met een geringe draagkracht en een zware draaglast zal toenemen. Dit verhoogt het risico op overbelasting en stress bij deze groep mantelzorgers. Wanneer vrouwen en mannen in de toekomst (zoveel mogelijk) full time gaan werken, zal het aantal mantelzorgers naar schatting 10% lager liggen dan in de huidige raming. - Zorgwerknemer 2.0
De zorgmedewerker van de toekomst is opgegroeid in een sterk gedigitaliseerde omgeving. Ze voeren graag verschillende taken naast elkaar uit. Ze leggen gemakkelijk (digitale) contacten over organisatiegrenzen heen en hechten aan een ruime mate van autonomie en vrijheid. De verwachting is dat een groot deel van hen voorkeur heeft voor het zelfstandig ondernemerschap (zzp-ers).
