Betekenis van preventie bij ouderen
De voordelen van preventie zijn:
• Ouderen leven langer in gezondheid.
• Fysiek actief zijn, gezond eten, niet roken en verstandig omgaan met medicijnen en alcohol voorkomt ziekten en beperkingen. Het verbetert de kwaliteit van leven en verhoogt de gezonde levensverwachting.
• Preventie helpt ouderen zo lang mogelijk zelfredzaam te blijven en de regie van hun leven te behouden, door de inzet op het voorkomen of uitstellen van ziekten, aandoeningen en beperkingen.
• Ouderen maken zich langer nuttig in de maatschappij.
• De samenleving profiteert van gezonde ouderen. Werknemers werken langer door om de ontgroening en vergrijzing op te vangen. Ouderen spelen een belangrijke rol als vrijwilliger, mantelzorger en oppas voor de kleinkinderen.
• Preventie beperkt de stijgende kosten van de gezondheidszorg.
• Het zorgsysteem van Nederland is reactief. Pas als er sprake is van ziekte, wordt actie ondernomen. Om de kosten te beperken is het belangrijk dat zorggebruik zo lang mogelijk wordt uitgesteld. Daarom is omschakeling naar een proactief systeem noodzakelijk. Dit is gericht op gezond leven en voorkomen van ziekte.
• Preventie kan een bewustwordingswordingsproces inhouden. Ouderen zijn zich nog te weinig bewust van gezondheidsrisico’s.
Vormen van preventie
Preventie kent verschillende indelingen.
Primaire, secundaire en tertiaire indeling van preventie:
• Primaire preventie is het voorkomen dat gezonde mensen gezondheidsproblemen, een ziekte of een ongeval krijgen.
• Secundaire preventie richt zich op het vroegtijdig opsporen van ziekten of afwijkingen om ze in een vroeg stadium aan te pakken.
• Tertiaire preventie voorkomt complicaties en wil voorkomen dat de ziekten of afwijkingen verergeren.
Universele, selectieve, geïndiceerde en zorggerelateerde indeling van preventie:
• Universele selectie richt zich op de hele bevolking of specifieke groepen zoals kinderen.
• Selectieve preventie is preventie die zich richt op bepaalde risicogroepen zoals de griepprik voor ouderen en chronisch zieken.
• Bij geïndiceerde preventie richt men zich op mensen die een ziekte of afwijking nog niet hebben maar die een verhoogd risico hebben.
• Zorggerelateerde preventie bestaat uit activiteiten voor mensen met een ziekte of afwijking met als doel de ziektelast te verlagen en verergering van de ziekte te voorkomen.
Preventieve activiteiten
Preventie kan landelijk opgezet worden, denk bijvoorbeeld aan landelijke campagnes tegen roken. De meeste preventieve activiteiten vinden lokaal of regionaal plaats.
De thema’s in preventie zijn:
• Verslavingsproblematiek
Bestrijden overmatig gebruik van alcohol, slaap- en kalmeringstabletten, stimuleren van stoppen met roken.
• Bevorderen gezonde leefstijl
Voorkomen van overgewicht, stimuleren bewegen en gezonde voeding.
• Bevorderen van veiligheid
Valpreventie, bevorderen domotica, voorkomen polyfarmacie.
• Signalering psychische problemen
(Vroeg)signalering dementie, angst en/of depressie.
• Bevorderen sociale steun
Voorkomen van eenzaamheid, ondersteunen oudere mantelzorgers.
• Bevorderen maatschappelijke participatie
Stimuleren van vrijetijdsactiviteiten, vrijwilligerswerk, huisbezoek, internetcursussen en dergelijke.
• Bevorderen van zelfmanagement
Ouderen leren hoe zij ook op latere leeftijd de regie van hun leven in eigen hand kunnen houden. Dit is bijvoorbeeld een ouderenadviseur die bij ouderen thuis komt en hun adviseert en verwijst naar activiteiten of instanties.
Meer weten
- ActiZ: Strategienota van ACTIZ over preventie (externe link)
- Gezondheidsraad: Adviesrapport van de Gezondheidsraad.
Preventie bij ouderen: focus op zelfredzaamheid (pdf) - Website voor en door professionals die werken aan gezondheidsbevordering en preventie.
Loket gezond leven (ecterne link) - Het Nationaal Kompas Volksgezondheid geeft professionals antwoord op vragen over volksgezondheid, zorg en preventie in Nederland.
Nationaal kompas (externe link) - Adviezen van de Raad voor Volksgezondheid en Zorg.
Beleid gericht op gedrag en gezondheid in plaats van zorg en ziekte (pdf) - Versterken van doelmatige, samenhangende en effectieve gezondheidsbevordering. Ook op het gebied van preventie en ouderen.
Het RIVM Centrum Gezond Leven (externe link) - TNO: Onderzoek van TNO richt zich de komende jaren op innovatieve preventieve (zorg)concepten.
TNO Gezond Leven
pdf