invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Verslag In voor zorg-bestuurdersbijeenkomst: specialist ouderengeneeskunde

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

De rol van de specialist ouderengeneeskunde verandert. Hoe gaat die eruit zien, of hoe moet die er uit gaan zien? En wat is de positie van de specialist ouderengeneeskunde in de toekomst? Daarover gingen zo’n 50 bestuurders in gesprek tijdens een In voor zorg!-bestuurdersbijeenkomst, op maandag 4 maart bij Vilans in Utrecht. De centrale vragen bleken die middag: Hoe kan een specialist ouderengeneeskunde (SOG) zijn of haar medische meerwaarde beter laten zien? En: Wat kunnen bestuurders doen voor een betere positionering en wat kunnen SOG’s daar zelf in betekenen?

Samenwerking aangaan

‘Het kernvraagstuk is: Gaat het om de specialist ouderengeneeskunde of om medische zorg voor ouderen?’, zo vroeg Henri Plagge, arts en voorzitter Raad van Bestuur van Zorgboog, zich af. ‘Om het laatste, zo beantwoordde hij zichzelf: ‘We moeten kijken hoe we medische zorg voor ouderen organiseren met optimale menskracht, kennis en kunde.’

Bij Zorgboog vindt de ouderenzorg vooral plaats binnen kleinschalige woonvormen, vaak in transmurale samenwerking. Problemen daarbij zijn de (te) grote functiedifferentiatie en de onduidelijkheid in de afbakening van verantwoordelijkheden. Maar ook voor de kleinschalige voorzieningen weet Plagge de rollen van huisartsen(posten), verpleegkundig specialisten en SOG’s te duiden en te scheiden. ‘Vervolgens moet je de samenwerking gewoon aangaan’, zegt Plagge. ‘De enige voorwaarde is dat de partijen zich betrouwbaar, transparant en zakelijk opstellen.’

Bestuurdersbijeenkomst_specialist_ouderengeneeskunde

Sociaal geriater

Het is eigenlijk niets nieuws. Plagge blikte terug op een artikel dat hij schreef in 1990. ‘Eigenlijk zagen we toen dezelfde ontwikkelingen als nu: toenemende vergrijzing en ouderen die steeds meer thuis bleven wonen. En binnen Kruiswerk hadden artsen de rol van sociaal geriater voor thuiswonenden.’ En misschien moet de specialist ouderengeneeskunde daar weer naar toe en zich ontwikkelen naar de sociaal geriater van de toekomst, concludeerde Plagge.

Bestuurdersbijeenkomst_specialist_ouderengeneeskunde

Geen hoofdzuster

Mieke Draijer, Directeur Medische Zaken bij Zorggroep Alliade, maar bovendien SOG en voorzitter van Verenso (externe link), wees op het verschil tussen ouderengeneeskunde (dus behandeling) en ouderenzorg. Dat verschil wordt niet door iedereen ingezien. Draijer: ‘De dokter “doktert”, maar de SOG wordt vaak ook gezien als een hoofdzuster en ingeschakeld bij de organisatie van zorg. Dat is logisch door de betrokkenheid met de patiënt, maar een SOG laat zo haar medische meerwaarde te weinig blijken.’ Net als andere specialisten moet de SOG niet van de afdeling maar van de patiënt zijn, zo betoogde ze. En in verband met het verschuiven van AWBZ naar ZWV moet de SOG per verrichting worden betaald. Alhoewel dat lastig is in een 1 op 60 situatie, zo voegde ze daar aan toe doelend op het gemiddeld aantal patiënten per SOG. Op een Verenso-ledenvergadering heeft Mieke Draijer overigens al eens aangegeven dat het aantal wel naar 300 kan. ‘En er waren geen protesten!’

Specialistische medische zorg

Heel praktisch schetste zij hoe de positie van de specialist ouderengeneeskunde binnen intramurale en extramurale organisaties kan zijn. ‘Een doktersassistente doet de triage. Die wijst toe aan de praktijkverpleegkundige, de verpleegkundig specialist, de huisarts of de SOG. De praktijkverpleegkundige heeft een belangrijke rol bij triage en de dagelijkse zorg. De verpleegkundig specialist is bevoegd voor routinematig en geprotocolleerd medisch werk. De huisarts is verantwoordelijk voor de algemene medische zorg – ook in de nacht en in het weekend. De SOG is verantwoordelijk voor de specialistische medische zorg, bijvoorbeeld het behandelplan, of in het kader van de BOPZ.’ 

Bestuurdersbijeenkomst_specialist_ouderengeneeskunde

Regisseur

Thed van Kempen, bestuurder van Stichting Groenhuysen, laat zien dat veel disciplines binnen een VVT-organisatie betrokken zijn bij de dagelijkse zorg. ‘En allemaal kunnen ze aantonen dat hun bijdrage van belang en evidence based is!, merkt hij op. Het is de taak van een Raad van Bestuur om de juiste meerwaarde en synergie tussen al die verschillende betrokkenen naar boven te halen. ‘Daarvoor moeten disciplines bereid zijn om kennis en kunde te delen’, aldus Van Kempen. ‘Maar dat gebeurt vaak nog te weinig.’

Bestuurdersbijeenkomst_specialist_ouderengeneeskunde

Hij vertelt hoe hij hiermee binnen zijn instelling is omgegaan. Kort weergegeven komt het erop neer dat in het denken van alle geledingen de context van het gehele leven van de cliënt centraal is gezet. Dit leidt ook tot een andere rolverdeling in de onderlinge samenwerking. Alle betrokkenen zijn van wezenlijk belang; hun toegevoegde waarde ligt in de manier waarop ze hun professionaliteit invullen in de concrete omgang met de cliënt. Als het om de inhoud van de medische ouderenzorg gaat, ziet Van Kempen met name een rol voor de SOG. Van Kempen: ‘Die kent de context, de effectiviteit van interventies en het belang van integrale benadering.’ Als voorbeeld geeft hij de ziekte van Alzheimer. ‘Alzheimer verloopt vaak volgens eenzelfde patroon. Alles is dus van tevoren te bedenken en te regisseren.’ Het gaat er volgens Van Kempen om dat de SOG hier een leidende rol neemt. De regie betreft overigens alleen de inhoud van het medisch beleid. ‘Voor de organisatie van het werkproces zijn managers verantwoordelijk.’

In de discussie bleek dat andere instellingen het anders aanpakten. Met name kwam naar voren dat verpleegkundigen in het algemeen niet alleen de zorgvrager vaker zien en zo beter leren kennen, maar dat ze veel inhoudelijke kennis hebben óók als het gaat om het verloop van ziekteprocessen. Enkele deelnemers vinden het jammer als al die inhoudelijke kennis ongebruikt blijft. Zij vertellen dat de inzet van goed opgeleide verpleegkundig specialisten voor de triage bijvoorbeeld soelaas biedt: die deskundigheid komt zo meer tot haar recht, en de SOG kan hierop voortbouwen. Op die manier komen paramedici in hun kracht, terwijl de meerwaarde van de SOG nog meer tot uitdrukking komt.

Zo werd zichtbaar dat alle deelnemers het belangrijk vinden om goed te kijken naar rol en positionering van de SOG in de ouderenzorg, maar dat er verschillende wegen naar Rome blijken te leiden. Daarom heeft In voor zorg! een aantal inspirerende voorbeelden verzameld. Heeft u concrete vragen of voorstellen aan In voor zorg!, kunt u contact opnemen met Marie-Antoinette Bäckes (m.baeckes@vilans.nl) of Bas Baanders (b.baanders@vilans.nl)

Verslag door Leendert Douma

Meer weten

Tags

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg