invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Verslag In voor zorg-symposium 'Zorg vormgeven in de wijk'

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Hoe organiseert u straks de zorg in de wijk? Daarover ging het symposium ‘Zorg vormgeven in de wijk’, op 28 oktober in het World Forum in Den Haag. Een divers symposium, met veel mogelijkheden om van elkaar te leren. En waar aanbieders, gemeenten en zorgverzekeraars elkaar ontmoetten. De dag startte met 2 stevige plenaire discussies onder leiding van Lennart Booij. De presentatierondes bevatten tal van interessante workshops. En in de doorwerksessie stonden de vragen van de deelnemers zelf centraal. Symposium gemist? Lees het verslag.

Over actuele ontwikkelingen in de langdurige zorg

‘Onze hervormingen zijn ook een gevolg van maatschappelijke trends’, zegt Manon Jansen (projecleider Zorgverzekeringswet binnen het programma hervorming langdurige zorg van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport). Een gesprek met Manon opende het symposium. ‘Mensen willen graag thuis blijven wonen. In die zin vertalen wij wat er in de praktijk al gebeurt. Maar we moeten wel zorgen dat de mensen om wie het gaat geen last van de transitie ondervinden.’ Ze onderschrijft dat de hervorming van de langdurige zorg ook moet leiden tot minder regels. Maar plaatst de kanttekening dat niet alleen de politiek het lastig vindt om regels los te laten en de verantwoordelijkheid bij de sector te leggen. ‘Ook de sector zelf vraagt ons regelmatig om duidelijk te zijn, om regels dus!'

Moeten zorgverleners brutaler zijn en hun verantwoordelijkheid gewoon nemen? ‘Dat gebeurt al’, zegt Manon. ‘De wereld van indicatiestelling en declaratie sluit niet meer 100% aan op de wereld van de zorgverlener. De hervormingen zijn nodig om deze trend door te zetten. Het is jammer dat sommige organisaties terughoudend blijven zolang de nieuwe regelgeving nog niet helder is. Gelukkig zijn er ook organisaties, gedreven door mensen met visie, die experimenteren, net als zorgverzekeraars en gemeenten.’

Vanuit de zaal spreekt Ernst Blok (algemeen directeur ThuiszorgInHolland) namens kleine en nieuwe organisaties als hij aangeeft hoe moeilijk het is om bij gemeenten aan tafel te komen. ‘Grote organisaties met merkmonopolie zitten altijd vooraan.’ De aanwezige gemeenten zijn het daar niet mee eens. In Eindhoven en Nijmegen bijvoorbeeld is expliciet ruimte voor nieuwe en vernieuwende organisaties.

Manon Jansen

Manon: ‘Ik zie het spanningsveld. Kleine organisaties vinden het lastig om voet aan de grond te krijgen. Terwijl zij juist een belangrijke rol kunnen vervullen, bijvoorbeeld omdat ze vernieuwend zijn of een niche bedienen, zorgen voor cliënten die anders buiten de boot vallen. Toch gaan wij gemeenten niet voorschrijven dat ze 10% of 15% kleine, nieuwe organisaties moeten contracteren. Elke gemeente, elke stad, elke wijk is immers weer anders. Een paar jaar geleden bestond in de cure een vergelijkbare situatie. Privéklinieken waren in opkomst en klaagden dat ze altijd achteraan stonden. Terwijl nu bijna elke verzekeraar ook contracten met privéklinieken heeft.’

Ronald Ruijters (manager zorgkantoren Coöperatie VGZ) merkt op dat zorgverzekeraars en gemeenten wel degelijk zoeken naar partijen die vernieuwing kunnen bieden. ‘Want wij willen het beste voor de cliënt. Duurzaam contracteren is daar echter ook onderdeel van. Kleine, jonge organisaties bieden niet altijd zicht op duurzaamheid.’

Samen lost de zaal nog de ‘casus’ op van Rolien de Jong (projectleider Stichting Transmurale Zorg). Zij leidt het experiment ‘transfer met vertrouwen’, voor een versnelde indicatiestelling van patiënten die na ziekenhuisopname thuiszorg nodig hebben. In plaats daarvan kreeg ze een langere indicatiestelling. ‘Gebruik de macht van de klant, laat ze zelf bellen naar de verzekeraar’ en ‘wees brutaal: maak een verkorte procedure, ga ermee aan het werk en zet door’ luiden de adviezen. Rolien is geïnspireerd. Manon: ‘Dit is de dynamiek die we nodig hebben.’

Dilemma’s bij nieuwe vormen van samenwerking: burgerinitiatief en botsende belangen

‘Ik wil stimuleren dat mensen mondiger worden, burgers en cliënten.’ Cora Postema (mantelzorger en ook Sprekende Mantelzorger (externe link) ) wijst erop dat professionals – ook nu! – snel vervallen in institutionele gesprekken. ‘Terwijl 80% van de zorg in de wijk door ‘gewone’ mensen wordt gedaan. Mantelzorgers en vrijwilligers die het zo gemakkelijk mogelijk moet worden gemaakt.’ Barrières zitten overal. ‘Maar als je assertief bent kan je er aardig omheen. Wel moet ik altijd eerst bedenken hoe ik de dingen makkelijk kan doen. Het aanvragen van een scootmobiel bijvoorbeeld is een enorme papieren rompslomp en duurt lang. Daarom hebben we er één gekocht via Marktplaats voor € 200. Dat bedrag verdienen we in een aantal maanden terug met de eigen bijdrage die we anders hadden moeten betalen.’

Cora Postema, Anja Schouten en Ronald Ruijters

De plenaire discussie tussen Cora Postema, Anja Schouten (bestuurder Zorgbalans) en Ronald Ruijters (manager zorgkantoren Coöperatie VGZ) legt al snel de vinger op een zere plek: krijgen burgerinitiatieven wel voldoende ruimte?
Zorgbalans bereidt zich voor op de transitie door de organisatie in kleine stukje op te delen, vertelt Anja Schouten. ‘Kleine teams gaan relaties aan in de wijk. En in Haarlem bestaat de bijzondere situatie dat we benaderd zijn door al bestaande buurtcollectieven. Ooit opgericht om gezamenlijk energie in te kopen, wilen ze nu het gesprek aangaan over zorg. Wij gaan daarop in, ook al zijn het bij elkaar 42 collectiefjes. Ook schuwen we de creatieve aanpak niet. In IJmuiden is één van onze ergotherapeuten aan de slag gegaan met een groep jong dementerende mannen. Samen hebben ze een ontmoetingscentrum van ons opgeknapt en in onderhoud.’ Risico’s nemen hoort daarbij en goed weten hoe je de kosten kunt verantwoorden. ‘De praktijk en de verantwoording zijn 2 gescheiden werelden. Gelukkig hebben wij 2 medewerkers die de praktijk goed weten te vertalen naar de indicaties. Daarmee schotelen we de verzekeraar niet zomaar een illusie voor. De verzekeraar is altijd welkom te komen kijken hoe we het doen.’‘Het systeem heeft nooit veranderingen bewerkstelligt’, beaamt Ronald Ruijters. ‘Tegelijkertijd vind ik dat het systeem te veel als excuus wordt gebruikt om dingen niet te doen. Het blijkt maar weer dat binnen de bestaande kaders meer mogelijk is dan men denkt.’

Anja en Ronald vinden dat er al veel veranderd is in de afgelopen 2 jaar. Zorgorganisaties ontplooien initiatieven gericht op langer thuis blijven wonen, verzekeraars maken afspraken op lokaal niveau. Merkt Cora verschil? ‘In mijn eigen situatie merk ik er eigenlijk niets van.’ Ook uit de zaal klinkt de roep om meer aandacht voor de burger. Hugo ter Steege (projectleider bij de gemeente Den Bosch): ‘Dat we het vrijwel alleen hebben over de professional stoort me in de discussie hier. In Den Bosch merken we allerlei initiatieven van burgers op. Wij vinden dat professionals daarbij moeten aansluiten en niet andersom. Daarom willen we een subsidieregeling inrichten voor burgerinitiatieven.’ Hanneke Henkes (programmamanager bij GGZ Eindhoven) herkent het: ‘Instellingen bewegen inderdaad, maar allemaal vanuit eigen perspectief. Het wordt wel heel druk in de wijk!’

Moeten verzekeraars zich meer vanuit de kant van de burgers opstellen? ‘Dat gebeurt al’, zegt Ronald. ‘Aanbieders mogen alleen meedoen als ze bereid zijn over hun eigen schaduw heen te stappen.’ Anja ziet wel een oplossing, ook al is die in Nederland niet uitvoerbaar: ‘Het zou overzichtelijk zijn als in elke wijk maar 1 organisatie actief is. Dit wringt echter met de keuzevrijheid van de burger.’

Publiek tijdens de paneldiscussie

Cora verbaast zich ondertussen over het ontbreken van de huisarts in de hele discussie. ‘Ik heb het meest aan de huisarts. Hij is een hulplijn voor mij. Natuurlijk mag dat ook een wijkverpleegkundige zijn. Zolang je maar een relatie met iemand hebt, iemand die meeloopt met jouw weg.’

De burger uit het oog verliezen, is dat een gevolg van marktwerking? Van concurrentie en botsende belangen? Ja, zegt Joke Bakker (voorzitter van het Landelijk Samenwerkingsverband Aandachtswijken): ‘Niemand spreekt dat uit. Ik vind dat het op z’n minst op tafel moet komen als gemeenten en organisaties samenwerkingsverbanden opzetten.’ Bij deze is het hardop gezegd. Ronald schetst een toekomst van outcomefinanciering: ‘Dat betekent kijken of ondersteuning iets toevoegt aan de hulpvraag van mensen. Zodat we burgers bij hun oplossingen faciliteren.’ Maar worden burgers dan ook beloond als ze met mensen in de buurt tot een oplossing komen, vraagt Cora zich af. ‘Want hoe dichter de financiering bij de burger komt, hoe meer ruimte je krijgt om dingen te doen.’ Daar moeten we wel naartoe, vindt Hugo ter Steege (gemeente Den Bosch). ‘Burgerinitiatief is een onderstroom die niet te negeren is.’

Verslag door Ingrid Brons

Meer weten over het In voor zorg-symposium 'Zorg vormgeven in de wijk'

Meer weten over bijeenkomsten van In voor zorg!?

Dossier(s)

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg