invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Verslag bestuurdersbijeenkomst 'Rendement behalen bij de implementatie van Zorg op Afstand'

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Zorginstelling Het Spectrum realiseerde na de verhuizing van het oude verzorgingshuis Thureborgh naar het nieuwe gebouw De Prinsemarij aan de Nassauweg in Dordrecht een besparing van maar liefst 30 % op de arbeidskosten. Bovendien zijn bewoners tevreden dat zij weer meer zelf kunnen en is hun kwaliteit van leven gelijk gebleven. Tijdens een bestuurdersbijeenkomst van In voor zorg! in De Prinsemarij legde Pieter Baanvinger (manager Extramuraal en Innovatie) en In voor zorg-coaches Steven Hanekroot en Heidi Evers uit hoe deze resultaten behaald zijn.

'Je weet pas achteraf waar je aan begint', waarschuwt bestuurder Jorn Nierstrasz van Het Spectrum de aanwezigen aan het begin van de bijeenkomst. 'Als je een huis wil maken dat werkelijk in het teken van zelfredzaamheid staat, moet alles ten dienste staan van dat doel. Rationaal zeg je 'ja', emotioneel 'tja, ik weet het niet'. Immers, je gaat ergens achter staan en later kom je er achter waar je eigenlijk achter bent gaan staan.'

Anderhalf jaar geleden is men in Dordrecht begonnen met het In voor zorg-traject. Opdracht was, zo legt Pieter Baanvinger uit, om met de inzet van domotica en zorg op afstand te besparen op een extra nachtzorgteam en een receptie, een winstgevende businesscase te realiseren en de tevredenheid en zelfredzaamheid te verhogen.

Maar domotica in de zorg inzetten om besparingen te realiseren is meer dan een kastje bestellen en ophangen, benadrukt Baanvinger. Het gaat om een nieuwe visie op de ouderenzorg, en een belangrijk begrip daarbij is zelfredzaamheid. Innoveren vanuit deze visie in plaats vanuit de techniek raakt de hele organisatie, aldus Baanvinger. 'Door ons enthousiasme was op een gegeven moment dan ook de halve organisatie bezig met deze innovatie.'

Men is in Dordrecht begonnen om te kijken hoe de zorg in het oude verzorgingshuis Thureborgh geregeld was. Conclusie was dat de bewoner was 'gehotelliseerd', vertelt Baanvinger. 'We waren heel goed in het verzorgen van mensen. Wij wisten wat goed voor ze was en veel bewoners lieten alles over zich heen komen. We hadden niet door dat dit leidt tot de negatieve spiraal van hospitalisering.'

Dit terwijl al het bewijs uit onderzoeken erop wijst dat mensen langer, gelukkiger en gezonder leven als ze zoveel mogelijk zelf de regie over hun eigen leven houden, zo stelt In voor zorg-coach Steven Hanekroot. Als ze dingen blijven leren, blijven bewegen en blijven deelnemen aan de maatschappij. Deze bewezen punten voor een beter leven, ook op hoge leeftijd, zijn verzameld in 8 ‘vitaliteitsdomeinen’, die zorgen dat je innovaties beter kan richten op het te behalen resultaat: een beter leven met gebreken en ouderdom.

De conclusie was daarom dat de zorg op de nieuwe locatie De Prinsemarij gericht moest zijn op de vitaliteitsdomeinen, met extra aandacht voor zelfredzaamheid en het stimuleren van sociaal en maatschappelijk actief zijn van de bewoners. Dat betekent zorg met 'de handen op de rug'. Dat betekent echter niet, zo benadrukt Hanekroot, mensen maar aan hun lot overlaten, maar juist mensen ondersteunen om weer meer de regie over hun eigen leven te nemen.

Concreet houdt dat in dat je uitpluist wat mensen nog zelf kunnen doen en wat niet meer. Daarbij ondersteunen we alleen dat laatste, en wel met diverse middelen: therapie, hulpmiddelen, ICT, zorg op afstand, informele zorg, ondersteunende zorg of overnemende zorg. Het begint er mee dat mensen zelf hun deur open doen waardoor je als medewerker op bezoek bent en niet, zoals in het oude verzorgingshuis, in en uit loopt. Het houdt in dat mensen bijvoorbeeld bij een wasbeurt al klaar staan met de handdoeken, shampoo en schone kleren. En dat ze zelf hun medicijnen innemen en zelf hun brood en beleg in de winkel halen en zelf hun ontbijt klaar maken.

In het begin moet je daar in investeren. Bewoners moeten weer leren dingen zelf te doen, medewerkers moeten leren om niet alles uit handen te nemen. Toneelspel heeft gezorgd dat mensen dit vrijblijvend kunnen ervaren en het zich daardoor snel eigen maken. Op den duur betekent het dat je minder tijd kwijt bent aan allerlei handelingen. En het is met name met het optellen van allerlei zaken die medewerkers niet meer hoeven te doen of anders ondersteund kunnen worden waardoor die 30 % besparing op de arbeidskosten is behaald. Een douchebeurt duurt bijvoorbeeld nu gemiddeld 8 minuten en voorheen 15 minuten. Bovendien zijn de bewoners hartstikke trots dat ze weer allerlei dingen zelf kunnen doen, wat de medewerkers weer motiveert om op deze weg door te gaan.

Techniek is hierbij een hulpmiddel, benadrukken zowel Baanvinger als Hanekroot. Daarbij gaat het om beeldcommunicatie, toegangscontrole, alarmering, een internet portal voor diensten, een elektronische agenda en het Elektronisch Client Dossier op scherm. De Zorgpost speelt hierbij een centrale rol. Die doet de triage, handelt 'korte zorgvragen' af, kijkt collegiaal mee en neemt overdracht, opvolg- en regelwerk voor haar rekening.

Pieter Baanvinger

Ook pleiten Baanvinger en Hanekroot ervoor dat er in dit proces veranderingen nodig zijn in een uitgebreidere en andere intake en zorgplan waarbij goed gekeken wat een bewoner nog zelf kan, wat ervoor nodig is om ze bepaalde handelingen weer aan te leren en hoe mantelzorgers en vrijwilligers, domotica en zorg op afstand ingezet kunnen worden. En dat wordt allemaal opgenomen in het zorgplan en besproken in het muldisciplinair overleg (MDO) wat daarvoor ook aangepast is.

Coach Heidi Evers: juist het kijken naar de omstandigheden en het snappen hoe de praktijk er uit ziet zijn van belang om een innovatie te laten slagen. Het meelopen met medewerkers was in dit project dan ook een cruciale factor. Het leverde niet alleen kwantitatieve data over tijdsbesteding per type zorghandeling in de oude en de nieuwe situatie, maar ook cruciale inzichten in hoe we invulling konden geven aan de verandering en deze konden borgen. Dit meelopen zullen we bij het uitrollen van het concept op de andere locatie opnieuw doen.

Discussie

Meer zelfredzame, tevreden en minder eenzame bewoners en ook nog eens een besparing van de arbeidskosten van 30 %. Is dit uniek of kunnen andere zorginstellingen dit ook? Die vraag legde Bert Mulder, lector Informatie, Technologie en Samenleving aan de Haagse Hogeschool en directeur van het eSociety instituut, de aanwezige bestuurders voor.

Bert Mulder

Wat Mulder zelf was opgevallen, was dat Het Spectrum haar visie op zorg bij De Prinsemarij tot in detail heeft vertaald naar de dagelijkse werkzaamheden. Een van de aanwezige bestuurders vraagt of de verhuizing naar een nieuw gebouw niet heel erg geholpen heeft om deze stap te maken. Dat heeft inderdaad geholpen, geeft Baanvinger toe, maar ze gaan het nu ook uitrollen op een andere locatie namelijk een verpleeghuis in een bestaand gebouw. Hij is ervan overtuigd dat het ook daar moet lukken maar dat het vanuit een andere context zal zijn.

Het heeft Hanekroot verbaasd, dat zowel de medewerkers als de bewoners van het oude verzorgingshuis zo vlot de overstap hebben gemaakt naar de nieuwe werkwijze in De Prinsemarij. Maar, zo wordt door een van de medewerkers van De Prinsemarij opgemerkt, het personeel en bewoners zijn hierbij heel intensief begeleid. Door middel van bijeenkomsten, oefenen met acteurs en een speciaal ingerichte oefenruimte in het oude gebouw.

Hanekroot benadrukt nog eens het belang van een interdisciplinaire aanpak. Niet alleen de verpleegkundigen en verzorgenden maar ook bijvoorbeeld de ergotherapeut en de psycholoog moeten gezamenlijk bekijken wat een bewoner nog kan, wat hij met wat ondersteuning nog kan leren en hoe domotica en zorg op afstand ingezet kan worden.

Eenvoudig is het niet, vertelt Baanvinger. 'Alles grijpt op elkaar in en het is ontzettend moeilijk om greep te houden op het proces. Als innovatieteam kwamen we om de twee weken bij elkaar waarbij we telkens besloten om een paar duidelijk afgebakende zaken aan te pakken.'

En je moet vasthoudend zijn. Baanvinger: 'Er zijn altijd argumenten om ermee te stoppen zoals brandweervoorschriften, de inspectie of de financiering. Het was hier bijvoorbeeld een kwestie dat er 's nachts niemand aanwezig is. Daarvoor hebben we de nodige gesprekken moeten voeren met de inspectie en de brandweer. En vaak moet je dan aanvullende en nieuwe afspraken maken.'

Een gevaar is ook, vult Hanekroot aan, dat een dergelijk innovatie wordt ingestoken als een bedrijfskundig project met een budget en een strak tijdpad. 'Dat is de dood in de pot. Je moet sturen op resultaten en de te behalen maatschappelijke businesscase. Dan kan het een maand korter of langer duren.'

Andere valkuil is, zo vertelt Nierstrasz, dat andere leden van het managementteam een tikje jaloers worden. 'Want alle energie gaat in de innovatie zitten. Andere MT-leden gaan op een gegeven moment vragen waarom al die adviseurs alleen voor “De Prinsemarij” werken.'

Je moet ook uitkijken dat je niet blijft innoveren, waarschuwt Nierstrasz. 'Op een gegeven moment is het ook wel klaar en moet je het gaan borgen en tot in de puntjes doorvoeren in de organisatie. Je moet niet blijven hollen.'

Verslag: Mario Gibbels

Meer weten

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg