invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

De Regenboog Groep: Participatie in de praktijk

Gepubliceerd op:

De Regenboog Groep is een Amsterdamse vrijwilligersorganisatie die zich inzet voor mensen met sociale of financiële problemen. Denk aan (ex-)dak- en thuislozen, (ex-)verslaafden en mensen met psychiatrische klachten. Hun doel is de ontwikkeling van kwetsbare mensen stimuleren om ze actief te kunnen laten deelnemen aan de maatschappij.

De Regenboog Groep heeft 9 inloophuizen, met 4.000 bezoekers per jaar, en allerlei andere projecten. Bijvoorbeeld het buddy- en maatjesproject, dat zo’n 1.000 cliënten ondersteunt. Bij de Regenboog Groep werken 160 mensen en zijn 850 vrijwilligers actief. Programmacoördinator Nynke Vlieger zoomt in op de inzet van vrijwilligers voor moeilijke doelgroepen.

‘Iedereen kan vrijwilligerswerk doen binnen de informele zorg’

Wie is het met deze stelling eens, vraagt Vlieger. Bijna alle aanwezigen gaan staan. Ook als het om hele kwetsbare mensen gaat? De Regenboog Groep zegt dan namelijk ook wel eens ‘nee’ tegen vrijwilligers. Bijvoorbeeld als vrijwilligers zelf te veel problemen hebben. Of als hun leven al zo vol is dat vrijwilligerswerk op reguliere basis er eigenlijk niet meer bij past. Want wie buddy wordt bij de Regenboog Groep moet zijn afspraken nakomen. Oftewel een jaar lang elke week een paar uur tijd vrij maken voor een kwetsbaar mens. Dat is een intensief traject, niet iedereen kan dat. Maar wie het wel kan, maakt ook echt een verschil. Want door er gewoon te zijn, kun je iets voor een ander betekenen. Je maakt het mogelijk dat de ander verandert. Bijvoorbeeld dat hij iets aan zijn uiterlijk doet, liever voor zijn kinderen is, zijn schulden op orde krijgt. Vlieger benadrukt dat de Regenboog Groep vrijwilligersplekken heeft voor iedereen. Maar niet iedereen kan buddy worden.

‘Het is niet verantwoord een 19-jarige studente als maatje in te zetten bij een manisch-depressieve thuisloze alcoholist’

Mee eens? De meeste aanwezigen knikken ja of uiten op z’n minst hun bedenkingen. Of zoals een van hen zegt: ‘Op basis van leeftijd zou je het eigenlijk niet moeten uitsluiten, maar het lijkt me wat risicovol.’ Vlieger is het niet met de stelling eens.

Vanzelfsprekend koppelt de Regenboog Groep een vrijwilliger niet zomaar aan een cliënt. Want een vrijwilliger krijgt behoorlijk wat sores over zich heen en moet dat wel kunnen verwerken. Daarom vindt eerst een uitgebreide intake plaats. En daarna volgen 3 dagdelen basistraining. Hierin komen onderwerpen aan de orde als afstand-nabijheid, loslaten, grenzen aangeven en respecteren dat iemand een andere levensstijl heeft. Daarnaast zijn er specifieke projecttrainingen.

Trainingen volgen is verplicht. Wie dat niet doet, mag niet aan de slag als vrijwilliger. Ook als een vrijwilliger als buddy aan een cliënt is gekoppeld, blijft de Regenboog Groep betrokken. Vrijwilligers hebben 1 vast contactpersoon die ze bij twijfel kunnen bellen en er zijn intervisie- en terugkombijeenkomsten. Daarnaast belt de coördinator op gezette tijden zowel de cliënt als de vrijwilliger op om te vragen hoe het gaat. Uit het tevredenheidsonderzoek dat de Regenboog Groep onlangs heeft gedaan, komt naar voren dat vrijwilligers trots zijn op wat ze doen. Omdat ze inderdaad een verschil kunnen maken.

‘Vrijwilligers zijn een uitstekende verlengde arm van de professional’

Ongeveer de helft van de aanwezigen is het hier niet mee eens. Vlieger nuanceert de stelling. Een vrijwilliger kan zeker ondersteunend zijn aan een professional. Een vrijwilliger is echter geen assistent van een hulpverlener. Professionals en vrijwilligers doen verschillende dingen en hebben ieder een andere rol. Een vrijwilliger gaat immers een andere relatie aan met de cliënt, een relatie die veel gelijkwaardiger is.

Vlieger raadt de aanwezigen aan die andere rol van de vrijwilliger te koesteren. Cliënten zijn zelf verantwoordelijk voor hun leven. Maar het is wel fijn als iemand met ze meedenkt en ze stimuleert. Dat is de rol van een vrijwilliger.

Gouden Regels voor samenwerking tussen formele en informele zorg

Vlieger raakt met de zaal in gesprek over het nieuwe welzijn en de participatiemaatschappij, waarin vrijwilligers toch die verlengde arm van de professional dreigen te worden. De vraag dringt zich op wat aan vrijwilligers overgelaten kan worden en wat niet. Voor de Regenboog Groep was het een van de redenen om samen met maatschappelijk dienstverlener Doras, MEE en de Vrijwilligers Academie de Gouden Regels voor samenwerking tussen formele en informele zorg op te stellen.

  • De rollen en verantwoordelijkheden zijn duidelijk: Leg vast wie wat doet: de professional, de vrijwilliger en de cliënt zelf.
  • Werk klantgericht
    De cliënt bepaalt welke ondersteuning nodig is en wat het ritme en de snelheid van de ondersteuning is.
  • Wees open over de grijze gebieden in samenwerking
    Dit is misschien wel de belangrijkste regel, want niet alles is en wordt duidelijk. Praat daarover.
  • Wees duidelijk over verwachtingen
    Spreek uit wat je van elkaar en van de cliënt verwacht. En spreek elkaar erop aan als het niet goed gaat.
  • Maak samenwerking concreet
    Wat is het doel van de samenwerking? Clean blijven? Schulden saneren? Maak het duidelijk, zeker wanneer het om klanten met multiproblematiek gaat.

De Regenboog Groep bereidt op dit moment een In voor zorg-traject voor. Hierin staat de samenwerking van professionals en vrijwilligers rondom de cliënt centraal.

Verslag door Ingrid Brons

Meer informatie

Dossier(s)

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg