invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

In voor zorg-congres over Zorg 3.0: eHealth-innovatie met en zonder businesscase

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Het In voor zorg-congres 'Zorg 3.0' op 26 november 2012 in het Evoluon in Eindhoven is succesvol verlopen. Er was veel belangstelling en interactie: 700 bezoekers, 483 personen volgden de livestream, en met de vele tweets over het congres was #Invoorzorg een trending topic. De plenaire sessie en workshops gingen in op de vele mogelijkheden van het inzetten van ICT in de zorg, waardoor ouderen en chronisch zieken langer zelfstandig kunnen blijven.

Moet je bij innovaties uitgaan van kostenbeheersing of timmert de focus op geld de weg naar echte innovatie juist dicht? Deze vraag bleek op 26 november als een rode draad door het In voor zorg-congres te lopen. 

Aan het eind van dit verslag vindt u een link naar de presentaties, video's en foto's van het congres.

'Geen productinnovatie, maar een procesinnovatie'

Het iPad-project bij Sensire was leidend bij de aftrap van dit congres. Het verhaal: Sensire deelde 700 iPads uit aan wijkverpleegkundigen, waarna zij zelf de voordelen van beeldschermzorg ontdekten. Bestuurder Maarten van Rixtel van Sensire: ‘Dit is geen productinnovatie maar een procesinnovatie. Met de opdracht om de zaak zo te integreren dat klanten en medewerkers het begrijpen. Wij hebben alles ingezet op een gelijkwaardige relatie tussen klanten en medewerkers. Zeventig managers verlieten de organisatie waardoor er meer uitvoerend medewerkers konden komen.’

Nieuwe netwerken

Wat bij Sensire gebeurde, lijkt een bewust ongestuurd proces. Geen businesscase vooraf, geen stappenplan. Maarten van Rixtel: ‘We hebben de iPads zonder instructie gegeven. We zeiden: ga het maar eens 3 maanden uitproberen. En hier heb je er per wijkverpleegkundige nog vijf iPads bij. Als je het apparaat in de vingers hebt, kijk dan zelf welke klanten er ook wat mee zouden kunnen’.

In zaal wordt contact gemaakt mat cliënt via iPad

Dat is gelukt. Ook mantelzorgers en familie zijn nu vaak verbonden via de iPads. Er ontstaat een heel nieuw netwerk. ‘En ondertussen regelen onze teams – na ondersteuning door In voor zorg! - in grote zelfstandigheid de thuiszorg’.

Cliënten aan het roer

Wijkverpleegkundige Pieter Marsman: ‘Je komt minder vaak langs, maar je bent vaker oproepbaar. Klanten vinden dit persoonlijker dan telefonisch contact. “We zien elkaar”, zeggen ze.’

Directeur Langdurige Zorg Kees van der Burg van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) brak een lans voor dit soort veranderingen, waarbij cliënten nadrukkelijker zelf bepalen hoe en wanneer ze contact hebben met extramurale zorgverleners. ‘Sinds de invoering van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) neemt de zorg de regie weg bij mensen. Aan die trend komt nu een eind’.

Laat de klant ontdekken

‘Wie financiert dit allemaal?’, wilde dagvoorzitter Aldith Hunkar weten. Maarten van Rixtel: ‘Nu nog gaat dat met subsidies. Je bespaart veel omdat de vraag verandert. Als klanten bijvoorbeeld eenmaal weten hoe ze moeten druppelen, vinden ze het wel zo fijn om iemand via een iPad mee te laten kijken tijdens het oogdruppelen, in plaats van dat ze steeds moeten wachten tot er iemand langskomt om met het druppelen te helpen. Klanten zijn nu zelfstandiger, terwijl ze op hun aangeven op elk moment visueel contact met de wijkverpleegkundige kunnen hebben.’

Plenaire deel van congres Zorg 3.0 met 3 sprekers en dagvoorzitter

Ook mensen op hoge leeftijd omarmen de iPad weet Maarten van Rixtel: ‘Een mevrouw zag zichzelf de eerste keer op de iPad. Ze schrok. De volgende dag zag ze er heel anders uit. De pyjama was verruild voor een mooie jurk en ze was naar de kapper geweest. ‘Ja’, zei ze, ‘Als ik met iemand contact leg, wil ik er wel goed uit zien.’

Maarten van Rixtel: ‘Bij deze innovatie zijn niet geld en tijdwinst de uitgangspunten geweest. Wij gingen niet uit van een business case die zich op basis van cijfers moet bewijzen. Dat werkt niet. Laat de klant maar ontdekken wat goed werkt. Ruimte geven aan mensen, daar gaat het om. We hebben het hier over een heel nieuw soort bedrijfsproces.’

Gonzende wandelgangen

Met of zonder businesscase vernieuwen: het maakt de tongen in de wandelgangen flink los. Vernieuwen als een sprong in het diepe, is niet echt des zorgs. Rolf Mous van Zorgcentra De Betuwe prees het accent dat Maarten van Rixtel legde. ‘Ik vind het zó goed dat het bij die iPads van Sensire niet gelijk over geld ging. Juist dat ontdekken is zo belangrijk.’
Zijn collega Marco Man in ’t Veld gaf aan dat cliënten niet zelden als eerste de meerwaarde inzien van vernieuwingen.  ‘De klanten willen vaak wel, maar het zijn vooral de medewerkers die twijfelen.’

congresdeelnemers bijeen in de hal

Enthousiasme overheerste deze dag. Desiree Hendrix van zorgorganisatie LuciVer: ‘Wij zijn een kleine organisatie: 200 medewerkers, 240 cliënten. Het enige eHealth-achtige wat wij nu hebben is de alarmopvolging. Ik vind het vandaag een ontdekkingstocht.’

Toch waren er hier en daar bedenkingen. Een zorgmedewerker van een eveneens kleine organisatie: ‘Ik ben sceptisch. Wij zijn een kleine instelling en hebben nauwelijks overhead. Onze directrice werkt gewoon mee als begeleider. Wat moeten wij met innovatie? Straks moeten we nog een ICT-afdeling op gaan zetten. Moet er niet aan denken.’

Nieuwe verhoudingen

Wat dóet innovatie met je organisatie, medewerkers en cliënten? Dat was voor veel bezoekers de bottomline deze dag. In een brede waaier aan workshops werd met name op deze vraag nader ingegaan. Drie workshops die 26 november via livestream  werden uitgezonden, illustreerden hoe de vertrouwde wereld van AWBZ en van subsidies plaats aan het maken is voor nieuwe verhoudingen.

Workshop ‘Structurele innovatie in de langdurige zorg’

Niet hier en daar wat aanpassen, maar structureel anders denken dat was het parool van Bert Mulder: ‘Het is allemaal veel urgenter dan we denken. Willen we de zorg beheersbaar en betaalbaar houden, dan moeten we de komende 10 tot 15 jaar ons land opnieuw gaan uitvinden.’

Bert Mulder is lector informatie, technologie en samenleving aan de Haagse Hogeschool. Hij was aanwezig bij een aantal gesprekken die zorgbestuurders voerden over innovatie. De essentie van die bevindingen was de kern van deze workshop.

Niet sneller, maar anders

Bert Mulder: ‘Als nu al de basiszorg te duur wordt, heeft het geen zin om sneller te gaan werken. Dan moet je ánders gaan werken, vanuit een ander opgezette organisatie en vanuit een andere visie. Velen hebben die visie niet of ze denken dat ze er één kunnen bestellen, zodat je er een week later mee aan de slag kan.’

Bert Mulder

Bert Mulder had een stapel nuttige tips bij zich. ‘Scheidt innovatie duidelijk af van je andere werkprocessen. Je hebt een fase van denken en van doen. De wereld van de ideeën en van de werkelijkheid moeten in balans zijn. En als je als grote organisatie permanent wil innoveren, benader het dan ook echt als een keten. Zodat je naast de uitrol van bijvoorbeeld de iPad nog vijftig andere ideeën hebt, waarvan er uiteindelijk drie een rol in je organisatie gaan spelen. Kies ook kleine innovaties waarvan je weet dat het een succes wordt. Die successen heb je nodig voor het draagvlak aan innovatie. Zoek de mix.’

Hij zei ook: ‘Pak niet alles tegelijk op. Het beheer van de innovatie en wat de verzekeraar er van vindt: dat komt allemaal later. Timmer niet meteen alles dicht.’

Maat organisatie geen belemmering

Kleinere zorgorganisaties hebben minder armslag om research te doen naar vernieuwingen. Maar Bert Mulder ziet ook hier mogelijkheden. ‘Geen geld voor dure innovatiemedewerkers? Geen nood. Zoek contact met een hogeschool. Studenten zijn prima inzetbaar. En zoek netwerkpartners in de regio.’

‘Voor zowel kleine als grote organisaties geldt: Besef dat je op eenvoudige manier anders kunt werken. Dat besef neemt weerstand tegen innovatie weg. Je ziet het bij Sensire: Geef iemand een iPad en hij wordt een ander mens.’

Er komen overigens nieuwe bestuurdersgesprekken onder leiding van Bert Mulder. Wie aan wil sluiten, kan zich aanmelden bij Arjen Biemans van In voor zorg!: a.biemans@vilans.nl.

Workshop ‘De rol van verzekeraars bij zorg op afstand’

‘Een verzekeraar is met name geïnteresseerd in de opschaalbaarheid van nieuwe eHealth-technologie. Opschaalbaarheid heeft een positieve invloed op de kwaliteit, de beschikbaarheid, de bereikbaarheid en op de kostenbeheersing’, aldus Harry Nienhuis in zijn workshop. Als adviseur strategie & ontwikkeling bij Menzis gaf hij aan hoe zorgaanbieders en verzekeraars partners kunnen zijn bij innovaties.

Harry Nienhuis

Aan vaagheid en goede bedoelingen heeft een verzekeraar niet zoveel, benadrukte hij. ‘Gesprekken tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars worden stukken makkelijk als de verwachte kwaliteit van de zorg als resultaat transparant is. Dan weet je ook precies wat een verandering toevoegt of niet. Verleid uw verzekeraar. Probeer aan te sluiten bij de inkoopstrategie van de verzekeraar en houd in de haten dat uw idee implementeerbaar en structureel financierbaar moet zijn.’

Inkopen op prijs

Klinkt allemaal goed, maar toch wilde de zaal wel een paar noten kraken. ‘Verzekeraars hebben verschillende inzichten in hoe de klanten worden ingedeeld. Die verschillen maken het voor innovators niet gemakkelijker’, stelde een deelnemer. Harry Nienhuis gaf haar hierin gelijk.

Nog zo’n kritische noot van een symposiumdeelnemer: ‘Inkopers kopen zorg in op prijs. Dat is hun enige criterium. Lastig voor een innovator die transparantie in kwaliteit laat zien.’

Harry Nienhuis: ‘Het is inderdaad de ervaring van velen dat inkopers alleen maar op prijs inkopen. Het besef dat innovaties kunnen bijdragen aan lagere kosten wordt door verzekeraars te weinig ingevuld.’ Hij voegde er ook aan toe dat het doorvertalen van innovaties vanuit de verzekeraar naar het zorgkantoor een ‘enorme opgave’ is. ‘Daardoor duren dingen soms langer.’

Nationale agenda

Toch zitten zorgverzekeraars niet in het defensief bij innovaties. Harry Nienhuis: ‘Zorgverzekeraars hebben dit jaar onder regie van Zorgverzekeraars Nederland een taskforce Nationale implementatie Agenda eHealth ingesteld. Lokaal gebeurt er weliswaar heel veel op het gebied van eHealth. Maar voor de focus, de kennis en de inkoopagenda is het slimmer om een landelijke agenda te hebben.’

Harry Nienhuis verwees de deelnemers ter inspiratie nadrukkelijk naar de tientallen voorbeelden van eHealth op de site van In voor zorg!

Workshop ‘Overzicht van de nieuwste ontwikkelingen van zorg op afstand’

René Weijenberg van Boomerweb en Bart Meeuwis van Team M: twee jonge honden die nadrukkelijk een scherpe financiële basis willen leggen onder de extramurale zorg. Hun twee bedrijven hebben elk al een behoorlijke staat van dienst met het innoveren van de zorg. Hun samenwerking leidt begin 2013 tot een nieuw product: de Beeldzorgviewer.

Bart Meeuwis: ‘Wij maken rekenmodellen die kasstromen in beeld brengen. Daarmee kunnen we jullie straks helpen met het inbedden van zorg op afstand zodat eHealth jullie ook geld oplevert.’

Het geheim van hun aanpak zit ‘m in de diverse koppelingen van het zorgregistratiesysteem. De typen activiteiten, de directe tijd, geclusterde zorg en de reistijd worden in een rekenmodule samengebracht. Bart Meeuwis: ‘Zo kun je het niet-rendabele deel van je beeldschermzorg eruit vissen. Zicht op de kosten en opbrengsten van beeldschermzorg is hard nodig. Tot nu toe worden pilots door VWS gesubsidieerd. Dat houdt op. Dan is het echt nodig om de efficiency goed in te vullen.’

Verzet vanuit de traditie

Weijenberg en Meeuwis zijn warme pleitbezorgers van beeldschermzorg, mits de betaalbaarheid evenzeer in beeld is.

man met iPad

Niet iedereen staat te trappelen van enthousiasme, weet René Weijenberg: ‘Bij een opdracht die wij in een GGZ-organisatie hadden, wilden 21 van de 25 casemanagers niet met een iPad gaan werken. De 4 die dat wel wilden kregen 50 cliënten toegewezen in plaats van de 25 die gebruikelijk waren. Vervolgens bleek dat met die 50 cliënten er meer zorgmomenten waren, minder kritische opnamen en minder behandeltijd. Toen dit duidelijk werd, was het gedaan met het verzet tegen de beeldschermzorg.’

Businesscase taboe?

Het pleidooi voor zicht op de efficiency van beeldschermzorg stond haaks op de beginsessie van dit congres. Waar Maarten van Rixtel het fenomeen ‘business case’ als een valse start ziet bij èchte innovatie, daar benadrukten deze 2 jonge honden juist de kostenfactor. René Weijenberg: ‘Kernwoord voor elke business case is substitutie. Vanaf 2013 zeggen zorgkantoren: laat maar zien waar fysieke zorg door beeldschermzorg wordt vervangen en wat het oplevert.’

Een deelnemer plaatste als kanttekening: ‘Ik vind het allemaal zo smal wat jullie doen. Je hebt het in de zorg wel over mensen hoor.’ Bart Meeuwis besloot met de reactie: ‘Ja, dit is inderdaad smal. Dit gaat over geld. Daar hebben wij verstand van. Maar waarom zou dat voor de zorg niet interessant kunnen zijn?’

Presentaties

Video's

Foto's

Storify

Dossier(s)

Tags

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg