invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

IJsselheem haalt maximale wijsheid uit de organisatie

Gepubliceerd op:

Een vergadering waar steeds dezelfden aan het woord zijn – wie kent het niet? Maar zijn er ook manieren om de stem van de minderheid te horen, de afwijkende mening? Zou niet juist daarin ook wijsheid kunnen schuilen? Marjon van der Meulen van IJsselheem zet een groep congresdeelnemers aan het werk met de methodiek deep democracy van Jitske Kramer.

“Het is een soort gesprek op voeten”, begint ze raadselachtig. Vragende gezichten. Of iedereen in een kring wil gaan staan. “Dan stel ik een vraag. Wie daarop iets wil zeggen, zet een stap naar voren en geeft zijn antwoord of mening. Als een ander zich daarin kan vinden, stapt die ook naar voren. Daarna stapt iedereen terug. Vervolgens stapt een ander naar voren om zijn mening te geven. Mensen die het ermee eens zijn, stappen mee. Het is de bedoeling dat we naar elkaar luisteren en dat we niet in discussie gaan. Alles wat gezegd moet worden, kan gezegd worden. Dat is een belangrijk aspect van deze werkvorm. En als je het er niet mee eens bent, dan stap je gewoon niet mee naar voren, dat is helemaal goed. Eventueel kun je terwijl iemand aan het praten is terugstappen: bijvoorbeeld als je de redenering niet meer ondersteunt. Ook mag je elkaar aanvullen, maar wacht dan wel even totdat iedereen is teruggestapt. Dan zet je zelf een stap naar voren en geef je je aanvulling. Dit proces herhaalt zich totdat het stilvalt en er niets meer te zeggen is. Iedereen is zo aan bod gekomen, met zijn mond óf met zijn voeten,” lacht Van der Meulen. Geef elkaar dus de ruimte om alle wijsheid tot uitdrukking te laten komen. Alle wijsheid, ook die van de minderheid.

ijsselheem

Vrijheid en veiligheid

De vraag is er een waarmee de meeste zorginstellingen te maken hebben: hoe vergroot je de vrijheid van bewoners van een BOPZ-afdeling? Wat is daarvoor nodig? Ook het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg stimuleert het denken in deze richting. Er komen direct reacties vanuit de groep: de juiste inzet van domotica, tegen het licht houden van de medicatie, dialoog opzoeken tussen verzorgenden, artsen en familie, beginnen bij ‘vrijheid’ als uitgangspunt in plaats van bij ‘veiligheid’, de cliënt beter leren kennen zodat je weet waarom hij wegloopt (en waarheen), familie en mantelzorgers intensief betrekken bij het leren kennen van de cliënt… Vaak vullen mensen elkaar aan, brengen ze elkaar op ideeën. Steeds heeft iemand alle rust om uit te spreken, de anderen luisteren aandachtig: zij moeten aansluitend immers letterlijk een ‘stand’punt innemen. Blijf je staan of stap je vooruit, ga je mee in iemands redenering? Op sommige punten zet haast de volledige groep een stap naar voren: er is een gezamenlijk standpunt, een gemeenschappelijke visie. “Je kunt deze werkvorm inzetten om meningen te verkennen of te inventariseren, maar ook om tot besluitvorming te komen”, licht Marjon van der Meulen toe.

Heerlijk, iedereen luistert

De groep ervaart deep democracy als een ontdekking. “Zo hoor je mensen die je anders niet zo hoort”, veronderstelt de een. “Heerlijk, iedereen luistert, geen discussies”, zegt een ander. “Rustgevend”, vindt iemand. Een ander vindt de werkvorm verrassend en stelt dat zo’n gesprek veel meer informatie oplevert dan een reguliere vergadering. Behalve dat men de sessie een leerzame ervaring vindt, vraagt men zich ook af hoe het vervolg eruit zal zien.”Hoe nu verder? Ik mis de besluitvorming, de actiepunten.” Op deze vraag is geen pasklaar antwoord, dat is een kwestie van meer ervaring opdoen met de methode en afspraken maken met elkaar. Maar je voorkomt met deze methodiek in elk geval dat collega’s “mij is niets gevraagd” zuchten. In tijden van zelforganiserende teams lijkt deep democracy een nuttig middel. Ook het motto ‘samen leren en verbeteren’ van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg veronderstelt een manier van werken waarbij mensen sámen de zorg verbeteren. En werkelijk naar elkaar luisteren - daar begint het mee.

Door: Linda van Ingen

Meer weten

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg