invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

7 jaar zelfsturende teams - Wat kunnen we ervan leren?

Gepubliceerd op:

Diana Kole (sr. kennismanager In voor zorg!) verzorgde tijdens ronde 1 van het eindcongres van In voor zorg! een workshop over zelfsturende teams.

Welke lessen kunnen we leren van zeven jaar zelfsturende teams in de zorg? Die vraag stond centraal in de workshop verzorgd door Diana Kole, sr. kennismanager bij In voor zorg!. Een kleine steekproef onder de toehoorders maakte meteen duidelijk dat veel organisaties voor zelfsturende teams gekozen hebben; sommigen zijn er al jaren mee bezig, anderen pas net. “Maar wat ik in alle trajecten zie, is dat organisaties professionals meer ruimte willen geven”, vertelde Diana Kole.

Zij begon de workshop met het filmpje ‘Doen is de beste manier van denken’ over hoe je als mens leert je te conformeren. Dat begint al in je jeugd, op school, en wordt versterkt als je aan het werk gaat. De boodschap van het filmpje: structuur versuft je creativiteit. Terwijl je die creativiteit juist zo goed kunt gebruiken, zeker in de zorg en al helemaal in zelfsturende teams. Vraag is dan ook wat zelfsturing tot nu toe heeft opgeleverd. Diana Kole inventariseerde welke vragen daarover onder de toehoorders leven. Dat leverde een rijk palet op, variërend van de vraag om eens positieve verhalen over zelfsturing te vertellen, als vragen over de gevolgen voor ondersteunende diensten en de werkdruk, tot vragen over de organisatorische belemmeringen en de voorwaarden voor succes. Maar bovenal: wat betekent het voor de cliënt? “Want zelfsturing is niet een doel, maar slechts een middel om het werk te organiseren. Het uiteindelijk doel is dat die cliënt daar beter van wordt, linksom of rechtsom”, concludeerde Diana Kole.

Fasegewijs overstappen naar zelfsturing

Zij vertelde dat bij de start van het programma In voor zorg! verschillende organisaties enthousiast met zelfsturing zijn begonnen. “Er heerste een positieve flow, mensen hadden er echt zin in. Je hoorde in het begin ook veel positieve verhalen. Maar gaandeweg zijn er wel negatieve verhalen bij gekomen.” Die verhalen kun je doorgaans optekenen in organisaties waar andere zaken ook niet zo goed gaan. Waar het ziekteverzuim en de werkdruk bijvoorbeeld hoog zijn. De kans op negatieve verhalen is eveneens groter als voor zelfsturing wordt gekozen vanuit financiële urgentie en niet zozeer vanuit een visie gericht op betere zorg voor de cliënt. Zeker als het geld dat op de overhead bespaard wordt niet naar het primaire proces gaat. Dan krijgen medewerkers het gevoel dat er taken “over de schutting worden gegooid”. Ook lukt zelfsturing in de extramurale zorg eerder dan in de intramurale zorg, waarschijnlijk omdat thuiszorgmedewerkers meer gewend zijn om problemen zelf op te lossen. Vraag is verder of het verstandig is om in een keer over te stappen op zelfsturing in combinatie met coachend leiderschap. De meeste organisaties doen het fasegewijs en dat lijkt beter.

diana kole

Zelfsturing kost tijd

Het verhaal van Diana Kole leverde een levendige discussie en veel adviezen op. De (financiële) kaders moeten duidelijk zijn, zo werd herhaaldelijk vastgesteld. “En je moet duidelijke afspraken maken en transparant zijn”, opperde een deelnemer. Want voor wat je niet weet, kun je ook niet verantwoordelijk zijn, was de conclusie. Teams moeten ook niet het gevoel krijgen dat ze er alleen voor staan. Daarnaast is een goede communicatie absoluut vereist. “Het moet duidelijk zijn wat het voor jou als medewerker betekent”, klonk in het in de zaal. Verder kost het gewoon tijd om zelfsturend te worden.

‘Zelforganiseren in de zorg’

Diana Kole ging tot slot in op de vijf geleerde lessen opgetekend in het e-zine ‘Zelforganiseren in de zorg’ dat tot stand kwam met de input van negen organisaties. Zo begint het proces met het helder en kort formuleren van visie en kernvoorwaarden. Ook is het belangrijk dat bestuur en managers het goede voorbeeld geven en vertrouwen in hun medewerkers uitstralen. Die moeten op hun beurt fouten kunnen maken en leren experimenteren. Daarnaast is belangrijk dat je kunt zien hoe je het als team doet, zodat je jezelf daarin steeds kunt verbeteren (transparantie). En, als vijfde en misschien wel belangrijkste les: bepaal in gesprek met cliënten en mantelzorgers wat er nodig is. Voor organisaties die meer willen weten, heeft In voor zorg! op basis van de ervaringen nog eens tien tips geformuleerd. “Wat vaststaat”, zo besloot Diana Kole, “is dat het nooit klaar is. Het is belangrijk om te blijven anticiperen op wat nodig is.”

Verslag Karin Burhenne

Meer weten

Dossier(s)

Tags

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg