invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Toolbox: Rollen binnen een team

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

In een (zelfsturend) team hebben professionals verschillenden rollen. Het vinden van je rol binnen het team is soms een hele zoektocht. Verschillende tools kunnen hierbij helpen:

  • Belbinspel
  • Sterrol-model
  • Rollen in Beeld-scan (RiB scan)
  • TeamSHOPP

Belbinspel

Psycholoog Belbin concludeert dat 8 verschillende rollen vervuld moeten worden in een succesvol team. Niet iedereen is goed in alle 8 rollen, als alle leden samen maar die 8 rollen vervullen. Het Belbinspel bevat 40 gekleurde kaartjes met daarop verschillende gedragskenmerken. Iedere speler leest alle kaartjes afzonderlijk en bepaald wat hij of zij ermee gaat doen. Hierbij wordt niet gepraat. Per kaartje beslist een speler wat hij ermee doet: 

  • Hij geeft het kaartje aan de collega waar deze het best bij past
  • Hij houdt het kaartje zelf
  • Het kaartje past bij niemand: hij legt het op een verzamelplaats midden op tafel

Aan het eind van het spel wordt geïnventariseerd wie, welke gedragskernmerken heeft ontvangen. Iedereen weet over welke kwaliteiten hij/zij beschikt en het team komt erachter dat alle kwaliteiten nodig zijn om een team succesvol te maken. Het spel duurt ongeveer een uur. Download het Belbinspel

Sterrol-model

Het sterrolmodel is een model voor zelfverantwoordelijke teams waarmee de verantwoordelijkheid voor belangrijke teamtaken verdeeld wordt over een aantal teamleden. Het helpt zelfverantwoordelijk werkende teams bij het realiseren van gezamenlijke verantwoordelijkheid, coördinatie en aanspreekbaarheid (intern en extern). En het bevordert de teamontwikkeling, waardoor het team blijft verbeteren op de gebieden zelfsturing en functioneren als team.

Bij het werken met sterpunten wordt het totale takenpakket van een team onderverdeeld in een beperkt aantal aandachtsgebieden (sterpunten). Elk aandachtsgebied omvat meerdere teamtaken. Er zijn binnen het team voor ieder aandachtgebied 1 sterrolhouder en meerdere teamtaakhouders. De sterrolhouder bewaakt dat de teamtaken, die bij zijn aandachtsgebied horen, worden uitgevoerd. De teamtaakhouders verzorgen binnen het team hun eigen teamtaken. Het team is als geheel verantwoordelijk voor de uitvoering van alle teamtaken en het bereiken van de teamdoelen. De coördinatie is per aandachtsgebied gedelegeerd aan de betreffende sterrolhouder. Er is geen sprake van hiërarchie.

Rollen in Beeld-scan

De Rollen in Beeld-scan (RiB scan) is een instrument dat op maat is gemaakt voor de zorg en de verschillende teamrollen van medewerkers in beeld brengt. De scan werkt met 8 verschillende rollen binnen een team. De scan wordt gebruikt voor de volgende doelen:

  • Het in kaart brengen van de dominante rollen van medewerkers binnen een teamontwikkeltraject en de spreiding van de rollen over de teamleden ten behoeve van een evenwichtige teamopbouw.
  • Het bespreken met medewerkers van de uitkomsten om een POP op te kunnen stellen of te kunnen beoordelen of men voldoende competenties en vaardigheden in zich heeft om bepaalde rollen in een zelforganiserend team te kunnen waarmaken.
  • Het sturen van een team teneinde effectiever en efficiënter te kunnen samenwerken.
  • Mensen met specifieke rollen tussen teams verdelen (mobiliteit).  

Ieder teamlid maakt een scan (webbased) om vast te stellen welke de voorkeursrollen zijn. Op teamniveau wordt vervolgens een analyse gedaan en gekoppeld aan resultaten van competentie- en vaardighedenanalyses. Deze analyse op teamniveau kan complex zijn omdat rollen en teamsamenstelling bij elkaar gebracht worden. Het zijn niet per se dominante rollen van teamleden die voor het team het meest van belang zijn. Een training en ondersteuning helpt leidinggevenden of personeelsadviseurs te leren werken met de analyse.

TeamSHOPP

TeamSHOPP staat voor ‘Team Strategieën en Hulpmiddelen voor Optimalisatie van Prestaties en Patiëntveiligheid’. Het doel is om veilige en kwalitatief hoogwaardige zorg door optimaal presterende zorgteams te ontwikkelen waarbinnen teamleden, informatie en middelen optimaal worden ingezet. In het programma TeamSHOPP worden teamworkvaardigheden getraind, een combinatie van beproefde veranderkundige methoden in procesverbetering, implementatie en cultuurverandering op de zorgwerkvloer.

Uit onderzoek blijkt dat teams die bovengemiddeld goed presteren op onder andere zorgkwaliteit en patiëntveiligheid hoog scoren op 3 kerncompetenties. Teamwork Kennis (K), teamwork Vaardigheden (V) en teamwork Attitude (A). Het TeamSHOPP kerncurriculum is erop gericht om deze 3 competenties te optimaliseren. Uit hetzelfde onderzoek, en in de nu al ruim 5 jaar praktijkervaringen met TeamSTEPPS en TeamSHOPP, is verder bekend dat deze 'KVAs'  goed te trainen zijn. Mits binnen teams het voorbeeldgedrag en feedback krijgen en ontvangen hoog in het vaandel staan, is het trainen van de KVA’s in relatief korte tijd te leren.

Het implementeren van een TeamSHOPP initiatief binnen een afdeling of zorginstelling laat op verschillende niveaus resultaten zien. Na teamtrainingen: werken teamleden beter samen, vanuit een gezamenlijke en gedragen visie, presteren zij beter op vooraf bepaalde (team)prestaties, maken zij effectiever gebruik van informatie en wisselen deze optimaal uit, en kan het team beter inspelen op wisselende situaties en omstandigheden.

Tags

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg