invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Tool: Hoe je kantelt in de relatie burgers, welzijn en gemeenten

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Op veel plaatsen is het onrustig in de relatie tussen gemeenten, welzijnsdienstverleners en inwoners. Gemeenten zijn zoekend: wat is hun eigen rol, welke rol speelt de burger en wat is die van de dienstverlener in deze veranderende tijden? Welzijnsorganisaties werken volop aan verandering maar voelen zich niet altijd begrepen en gewaardeerd. Inwoners zijn er in vele varianten: van zeer actief en positief tot afwachtend, teleurgesteld en wantrouwend. De verwachtingen zijn aan alle kanten hooggespannen. Immers, na de transitie zal de transformatie van verzorgingsstaat naar doe-democratie in rap tempo vorm krijgen. Maar zo eenvoudig is dat niet.

In het artikel 'Partnerschap natuurlijk!' laten Ien van Doormalen (directeur/bestuurder Solidez tot 01-10-2016) en Anita Keita (coach Thematranche Welzijn In voor zorg! en verbonden aan Solidez in 2015-2016) zien dat het hoog tijd is de bestaande relaties te kantelen van verticaal naar horizontaal. Ze reiken enkele handvatten aan om het gezamenlijke speelveld te begrijpen. Zo kan er meer onderling begrip ontstaan, groeit het inzicht en daarmee de mogelijkheid anders te handelen. Opdat ieders inbreng en ieders rol gewaardeerd worden. Ook – of juist – als het lastig is en verwachtingen niet altijd per direct en volledig waargemaakt kunnen worden.

Samenspel

Burgers, gemeenten en dienstverleners zijn samen verantwoordelijk voor een optimale kwaliteit van leven. Het realiseren van een goed samenspel is niet eenvoudig en regelmatig houdt men elkaar in de houtgreep. Voor een goed begrip van het samenspel beginnen we met een korte terugblik op het pré-transitietijdperk. Grofweg bestonden er in dat tijdperk twee type relaties: de gemeentelijke overheid subsidieerde de welzijnsaanbieder(s) of zij kocht, via procedures van aanbesteding, welzijnsdienstverlening in. Soms was er sprake van een en - en situatie: deels gesubsidieerd, deels inkoop. Altijd was er een opdrachtgever-opdrachtnemer relatie. Gemeenten brachten in deze relatie in wat naar hun oordeel goed was voor de burgers die zij vertegenwoordigden. De inwoner was afnemer en/of coproducent van de dienstverlening en niet of slechts in zeer geringe mate de bepaler en betaler. Op dit moment ontstaat er ruimte voor reflectie op de relatie tussen de gemeenten, welzijn en de burgers. De inzet is groot: het geluk, het vertrouwen, de verbondenheid en de autonomie van inwoners. Laat ons dan ook inzien dat we de relatie welzijn en gemeenten alleen opnieuw kunnen uitvinden mét de inwoner! Waarbij we kantelen van opdrachtgeverschap naar partnerschap.

Succesfactoren

Een goede samenwerking tussen inwoners, gemeente en welzijn bestaat ons inziens uit drie basis ingrediënten: inhoud, relatie en de zaak.

  • Inhoud: elkaar inspireren, van elkaar leren. Voordat zakelijke afspraken tot stand kunnen komen, is het van belang dat de partners weten wat zij gerealiseerd willen zien en vanuit welke visie en overtuigingen. Sociaal werkers, inwoners en ambtenaren bepalen vervolgens hoe de beoogde effecten naar verwachting behaald kunnen worden. Erkenning van het vakmanschap van de sociaal professional, van de ambtenaar en bestuurder enerzijds én het erkennen van de rol van de burger als ervaringsdeskundige en/of direct belanghebbende (met een verhaal, een ambitie, verlangen en/of ondersteuningsvraag of -aanbod) anderzijds is een eerste vereiste.
  • Relatie: met elkaar samenwerken. De samenwerkingsrelatie wordt veel belangrijker dan de zakelijke relatie. Immers, sociaal werkers, inwoners en ambtenaren zijn voor het behalen van het eigen resultaat afhankelijk van elkaar. Erken dat je elkaar nodig hebt voor het behalen van het beoogde effect, reflecteer en leer samen.
  • Zakelijkheid: heldere, realistische afspraken. Zakelijke afspraken vormen het sluitstuk van een proces van onderhandeling over aard en omvang van de dienstverlening: welke inzet wordt gepleegd met welke beoogde effecten en tegen welke prijs. Een gezonde vorm van zakelijkheid gaat gepaard met ondubbelzinnige afspraken en het aanvaarden van de (financiële) consequenties en noodzakelijke condities.

succesfactoren

Kanteling

Het artikel laat zien dat in deze nieuwe tijd de relatie opdrachtgever en opdrachtnemer kantelt naar partnerschap. Het gaat hierbij niet alleen om de partners gemeente en welzijn. Nodig is de derde partner: de inwoner(s). Diens geluk en welbevinden is immers de inzet. In de ontwikkeling van dit partnerschap zijn visie, waarden en inhoud nodig, is samenwerking een vereiste en zijn zakelijke afspraken het sluitstuk. De ontwikkeling van het samenspel start bij de vraag voor iedere partner: welke rol en verantwoordelijkheid wil ik nemen?

Meer weten

Dossier(s)

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg