invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Cliënt in Regie: Dagbesteding op maat

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Mensen met dementie kunnen gebruik maken van dagbesteding op maat. Maar in hoeverre kunnen cliënten hierbij zelf de regie voeren? Een cliënt bijvoorbeeld die  altijd hield van biljarten, zwemmen en werken in de tuin zou bijvoorbeeld minder plezier ervaren wanneer hij met een groep rond de tafel geheugenspellen zit te doen.

Bij Archipel in Eindhoven en omstreken denken ze er nét zo over. Hier beheren klanten hun eigen budget en kopen daarmee de activiteiten: van sporten bij een fitnessschool tot een potje rikken in de kroeg. Hiervoor is het programma ‘Cliënt in Regie’ opgezet.

Maatwerk aanbieden

Hans Hendriks, programmamanager van het transitieprogramma Cliënt in Regie: ‘Dagbesteding op maat is lastiger te behalen wanneer je het geldpotje bij de organisatie houdt. Wanneer je de portefeuille aan de cliënt geeft, geef je hen ook echt de regie om hun activiteiten ‘in te kopen’. Wij zorgen voor een helder overzicht van alle activiteiten die we aanbieden en het kostenplaatje wat daaraan hangt. Uiteraard kunnen uit de contacten met cliënten ook altijd ideeën voor nieuwe activiteiten voortkomen. Wij kijken dan hoe we dat kunnen realiseren.’

Wens van de cliënt als uitgangpunt

Uitgangspunt voor de dagbesteding bij Archipel is dat mensen zelf kunnen aangeven  wanneer ze komen. Verder is het  idee dat het voor veel cliënten meerwaarde heeft om activiteiten buiten de muren van de instelling  te laten plaatsvinden, in een ambiance die past bij die activiteit.

Hendriks: ‘Dit zorgt er direct voor dat mensen weer in de maatschappij komen. Voorbeeld: wanneer mensen bij ons willen bewegen, doen we dit bij voorkeur niet in de oefenruimte  van de instelling onder het mom van meer bewegen voor ouderen of bewegingstherapie. Nee, wij gaan liever naar de sportschool in de buurt.’

Financiering

Een deel van de kosten voor de activiteiten komt uit de  indicatie begeleiding groep of uit het zorgzwaartepakket (ZZP) van de cliënt. Bij sommige cliënten kan Archipel alles daaruit financieren, maar bij cliënten met een ZZP  lukt dat vaak niet. Cliënten moeten dan (bij)betalen. Dit bedrag verschilt van 10 euro tot 350 euro per maand. 

‘Wij vinden het belangrijk dat we voor elke doelgroep  een passend  aanbod hebben. Dat wil zeggen: passend bij de eigen leefstijl, bij de actuele mogelijkheden en beperkingen èn passend bij de eigen financiële mogelijkheden. Mensen die hun hele leven gewend zijn geweest om één keer per week naar het theater te gaan, zullen dit op hun oude dag ook willen. Hier zit echter wel een prijskaartje aan. Maar anderen zijn al tevreden met een glaasje fris en een potje rikken elke donderdag. En die activiteit kost niets.’

Transparantie

Archipel maakt alle kosten transparant voor de cliënt en hun mantelzorgers. Elke activiteit heeft een bepaalde kostprijs. Dit is helder berekend volgens kostprijsmodel, waarin een tiental parameters is opgenomen. ‘Er zijn hier dus geen onduidelijkheden over en dit is niet iets wat we zomaar verzinnen. Een één op één activiteit met een gediplomeerde kost gewoon veel meer dan een activiteit met vrijwilligers.’ Bij Archipel proberen ze wel elke keer te kijken hoe de activiteit zo goedkoop mogelijk aangeboden kan worden. Bijvoorbeeld door het inzetten van vrijwilligers of het combineren van activiteiten. ‘Wij geven aan de cliënt en de mantelzorger aan dat we altijd kostendekkend werken, hierdoor ervaren we bij Archipel  eigenlijk nooit problemen. ‘

Uitvoering

Bij binnenkomst bekijkt een dagbestedingscoach samen met de cliënt en/of de cliëntvertegenwoordiger wat hij of zij wil doen. De dagbestedingscoach doet dit met zowel intramurale cliënten als extramurale cliënten. Hij zorgt ervoor dat de cliënt een passende dagbesteding  krijgt waar hij recht op heeft.  Er wordt gekeken naar het budget dat de cliënt meeneemt vanuit zijn of haar indicatie en of er bijbetaald moet worden. In goed overleg wordt een offerte opgesteld voor het individuele  dagbestedingsarrangement.

Na akkoord van de cliënt wordt dat omgezet in een contract, op basis waarvan maandelijks wordt gefactureerd. De dagbestedingscoach bewaakt de actualiteit van het arrangement. Als door achteruitgang van een cliënt het arrangement niet meer helemaal past, neemt zij het initiatief voor  aanpassing.

Een activiteit gaat in principe altijd door; ook bij ziekte van een medewerker wordt er alles aan gedaan om de activiteit door te laten gaan. De cliënt betaalt nooit voor niet uitgevoerde activiteiten. Andersom is ook de cliënt verantwoordelijk. Ook voor hem of haar geldt: afspraak is afspraak. Bij het niet komen opdagen bij een activiteit, worden de kosten toch gedeclareerd, tenzij er sprake is van overmacht.

Vijf programma’s

De dagbestedingsactiviteiten zijn ondergebracht in  5 programma’s met elk een eigen programmaleider: sport en beweging, natuur en buitenleven, creativiteit, cultuur en sfeer en ontspanning.

De programmaleider  zorgt voor een actueel aanbod en heeft een eigen ontwikkelbudget. Nieuwe vragen van cliënten komen via de dagbestedingscoach bij de programmaleider. Een programmaleider besteedt ongeveer vier uur per week aan deze werkzaamheden. Een extra voordeel van  deze nieuwe manier van werken is ook de positieve  invloed ervan op de medewerkers. Hendriks: ‘ Het werk van de medewerker is er veel leuker en uitdagender op geworden. Zij hebben inmiddels allemaal een ondernemersgeest.

Communiceren middels Familienet

Mantelzorgers willen graag worden geïnformeerd over wat er gebeurt tijdens de dagbesteding en wat de deelnemers daaraan beleven. Daarom wordt nu bekeken of Familienet daarvoor een bruikbaar instrument kan zijn. Familienet is een digitaal, sociaal communicatiemiddel. Binnen een verpleegafdeling wordt daarmee nu ervaring opgedaan door met name woonbegeleiders. Zij communiceren met familieleden wat een bewoner meemaakt en beleeft, eventueel met foto’s.  De familie of vrienden  blijven zo  thuis op de hoogte.  Zij kunnen ook zelf verhalen en foto’s terugsturen. De eerste ervaringen hiermee  zijn heel positief.

Rekening houden met verschillen in wensen

Het idee achter deze nieuwe opzet van de dagbesteding  is dat dementie geen verandering brengt in levenswijze en geldbesteding. Niet iedereen kan hetzelfde en wil hetzelfde. Hendriks. ‘Onze nieuwe werkwijze betekent in feite een breuk met de wijze waarop binnen de zorg altijd het solidariteitsprincipe gestalte kreeg: voor iedereen hetzelfde. Dat is inmiddels toch wel  achterhaald.

Het feit dat iedereen recht moet hebben op hetzelfde is in de maatschappij ook niet het geval, dus waarom in de zorg wel? De verlangens van deze groepen zijn ook gewoon anders. ‘ Aan onderlinge solidariteit kan ook op heel andere wijze gestalte worden gegeven; het gaat dan meer om een door cliënten zelf gekozen solidariteit (dingen met en voor elkaar doen). Binnen het transitieprogramma Cliënt in Regie kan dat een belangrijk thema worden.

Het traject bij Archipel is top-down begonnen, maar overgenomen door de werkvloer. Hendriks: ‘Ik ben van mening dat een verbetertraject niet slaagt, zonder visie en commitment van het management. Zij moeten erachter staan, anders wordt het nooit geborgd in de organisatie.’

Archipel heeft contact met Vilans en Alzheimer Nederland omtrent het Verbetertraject Regie bij Dementie op de Dagbehandeling, waar zeven dagbehandelingen in Nederland aan meedoen.  Hans Hendriks is één van de experts die deelneemt aan de uitwisselbijeenkomsten tussen de dagbehandelingen.

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg