invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Handreiking bekostigingsmodellen Wmo

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Voor de wijze van betaling van aanbieders van voorzieningen Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) zijn diverse varianten mogelijk. Wat zijn de kenmerken van de verschillende vormen van bekostiging? Hoe komt men tot een keuze en welke afwegingen horen daarbij? Welke afspraken met aanbieders moeten gemaakt worden?

Dit overzicht van bekostigingsmodellen voor de uitvoering door derden is goed bruikbaar voor bijvoorbeeld algemene voorzieningen én maatwerkvoorzieningen of combinaties van beide.

Bekostigingsvormen

Gemeenten leggen de afspraken met een aanbieder over prestaties, betaling en verantwoording vast in een overeenkomst of in een subsidiebeschikking. Deze afspraken noemen we een bekostigingsvorm.

Bekostingsvormen zijn grofweg terug te categoriseren in drie basisvormen.

  • Productiebekostiging: een vorm van bekostiging waarbij de gemeente met een aanbieder vooraf diensten, activiteiten of trajecten definieert. De betaling vindt plaats overeenkomstig de per dienst, activiteit of traject overeenkomen prijs. Dit kan ook een verzameling van diensten, activiteiten of trajecten zijn.
  • Populatiegerichte bekostiging: hierbij komt de gemeente met een aanbieder voor een afgebakende groep burgers (deelpopulatie of geografische afbakening) een maatschappelijke taak of opdracht overeen en betaalt deze voor het behaalde meetbare resultaat bij deze maatschappelijke taak of opdracht voor deze groep.
  • Functiegerichte bekostiging: bekostiging waarbij een gemeente betaalt voor de beschikbaarheid van een met een aanbieder overeengekomen functie.

Naast deze drie zijn er in de praktijk verschillende varianten mogelijk en zijn er voor verschillende functies of vormen van ondersteuning ook combinaties van bekostigingsvormen mogelijk. Ook de vormen van bekostiging die in de huidige Wmo van toepassing zijn, zijn terug te herleiden tot deze definities. Hieronder voor de drie vormen de belangrijkste kenmerken.

Productiebekostiging

Bij deze vorm betaalt de gemeente voor vooraf gedefinieerde diensten (een prestatie) die voor een specifieke cliënt zijn uitgevoerd.

  • Mogelijke varianten: persoonsvolgende bekostiging, persoonsgebonden betaling Voucher
  • Voordeel: De vorm kent een directe (en daarmee transparante en controleerbare) koppeling tussen
    bekostiging, de ondersteuning en de cliënt.
  • Nadeel: Voor de aanbieder is er een prikkel om het volume (hoeveelheid ondersteuning)
    zo groot mogelijk te maken.
  • Aandachtspunten: Een heldere beschrijving van de prestatie is belangrijk. Administratieve lasten kunnen oplopen bij verantwoording op detailniveau.

Populatiebekosting

Bij populatiebekostiging betaalt de gemeente een (groep van) aanbieder(s) een vast budget om voor een afgebakende groep burgers (deelpopulatie of geografische afbakening) een maatschappelijke taak of opdracht te realiseren.

  • Mogelijke varianten: netwerkbekostiging, wijk- of buurtgerichte bekostiging
  • Voordelen: Er is één vast budget, het heeft een doelmatigheidsprikkel (als gevolg van vaste budget), en er is geen volumeprikkel bij aanbieder.
  • Nadelen: Er is een prikkel voor de aanbieder om zo weinig mogelijk ondersteuning te bieden en er is een grote afhankelijkheid van aanbieders.
  • Aandachtspunten: Een heldere afbakening van de populatie is nodig. Meetbare resultaten die aan aanbieder toegeschreven kunnen worden moeten geformuleerd zijn, budget per populatie bepaald en afwentelrisico’s voorkomen. Ook is een lange adem in de startfase nodig.

Functiebekostiging

Een gemeente betaalt een aanbieder een vooraf vastgesteld bedrag voor de beschikbaarheid van een bepaalde functie bij functiebekostiging.

  • Varianten: budget op basis van historische kosten, beschikbaar budget en populatiekenmerken
  • Voordelen: Positief zijn de eenvoud en de lage administratieve lasten.
  • Nadeel: Er is beperkte sturing vanuit de opdrachtgever op het resultaat.
  • Aandachtspunt: Zorg voor een heldere omschrijving van de functie en de eisen die aan de functie worden gesteld. Houd rekening met de verwachte beschikbaarheid van de functie.

Kiezen

Er bestaat geen ultiem model dat voor alle situaties van toepassing is. Een bekostigingsmodel is een afgeleide van de inrichting van het stelsel op lokaal niveau en keuzes die gemeenten hierin maken.
Deze keuzes gaan daarom vóór de afweging welk bekostigingsmodel te kiezen.

De handreiking bekostigingsmodellen Wmo sluit aan op andere handreikingen van het Transitiebureau Wmo.

Meer weten

Dossier(s)

Tags

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg