invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

SoNeStra aanpak: regie bij mensen en hun leefomgeving

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Mensen in staat stellen inzicht te krijgen in hun eigen situatie en zelf een plan te maken waarmee zij die situatie kunnen verbeteren. Samen met andere belangrijke mensen in hun omgeving, zoals familie, vrienden en buren. Dat is waar het Centrum voor Maatschappelijk Werk, Welzijnswerk (CMWW) met de SoNeStra aanpak voor gekozen heeft. “Wij leggen de regie bij mensen zelf en hun leefomgeving. We creëren niet langer een situatie waarin mensen afhankelijk van ons zijn”, vertelt Jan van de Venne, directeur van het CMWW.

Het CMWW is een welzijnsorganisatie die in de gemeenten Brunssum en Onderbanken breed welzijnsdiensten aanbiedt, van jongerenwerk en de warme maaltijdvoorziening tot dagopvang, peuterspeelzaalwerk en maatschappelijk werk. Het CMWW heeft negentig medewerkers (45 fte) in dienst en kan rekenen op de hulp van bijna vijfhonderd vrijwilligers. De organisatie is geworteld in een regio die vergrijst en ontgroent. Bovendien is sprake van een hoge werkloosheid en zijn bovengemiddeld veel mensen arbeidsongeschikt. Het beroep op organisaties zoals het CMWW is groot. Maar nu gemeenten meer taken hebben op het gebied van maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg en participatie en daar tegelijkertijd op moeten bezuinigen, luidt de boodschap: het moet allemaal met minder geld. “Dat dwong ons om na te denken over de vraag: doen we het wel goed? Voor mij was helder dat het roer om moest.” Zo was duidelijk dat alle disciplines binnen het CMWW meer en efficiënter moesten gaan samenwerken, zegt Jan Van de Venne. Minstens zo belangrijk was de keuze voor SoNeStra, ofwel het werken vanuit Sociale Netwerk Strategieën.

Mensen faciliteren

SoNeStra werd ontwikkeld door twee hulpverleensters uit de Jeugdzorg, die hier inmiddels andere professionals in trainen. Uitgangspunt is dat professionals mensen faciliteren in het nadenken over hun eigen situatie en daar zelf mee aan de slag laten gaan. “Voorheen stelde je als professional de vragen, analyseerde je de situatie en maakte je een plan van aanpak. Nu begint het ermee dat we mensen die zich melden, vragen iemand mee te nemen die met hen mee kan denken over hun eigen situatie”, vertelt Miriam Jeurissen, trainer en coach bij het CMWW. “Als je een helder beeld hebt van je eigen situatie, kun je vervolgens nadenken voor welke vragen die situatie je plaatst. En wie uit je netwerk met je mee kunnen denken over hoe je daar mee om kunt gaan. Zo kom je samen met mensen uit je netwerk tot je eigen plan van aanpak, dat je met je omgeving uitvoert. Het kan best zo zijn dat daar professionele hulp bij nodig is, maar dat hoeft niet”, zegt Miriam Jeurissen. Als voorbeeld neemt zij een moeder die geen raad weet met haar lastige puberzoon. “Vroeger zou je dan misschien al snel opvoedondersteuning adviseren. Nu laten we iemand de hele situatie in beeld brengen en komen onderliggende problemen eerder naar boven, zoals financiële problemen of een verstoorde relatie in het gezin. Als het iemand lukt om een oplossing te vinden voor die onderliggende problemen, gaat die opvoeding welllicht vanzelf beter. En is opvoedingsondersteuning helemaal niet nodig.”

Andere basishouding

Miriam Jeurissen werd samen met drie medewerkers als eerste in SoNeStra getraind. Zij is inmiddels vrijgemaakt om collega’s in SoNeStra op te leiden en te coachen. Jan van de Venne: “Het is niet zozeer een methode waarin je getraind wordt, al krijg je wel technieken aangereikt. Het gaat meer om een visie, om een basishouding: dat je gelooft in de eigen kracht van mensen. Het vraagt van medewerkers dat zij heel anders gaan werken en daar hadden veel medewerkers aanvankelijk best moeite mee. Dat is wel begrijpelijk, de ene medewerker staat nu eenmaal meer open voor veranderingen dan de andere medewerker. Verder willen hulpverleners graag hulp verlenen. Nu krijgen ze de rol van facilitator en niet alle medewerkers zien dat als een nieuwe deskundigheid. Toch verlenen ze zo even goed hulp, omdat ze mensen aanreiken hoe zij zelf hun problemen duurzaam kunnen oplossen. Wij geven medewerkers echt de tijd om daar aan te wennen. Maar als iemand echt niet wil, of kan, dan moet je afscheid van elkaar nemen. In een enkel geval is dat ook gebeurd. Daar moet je als bestuur wel rekening mee houden.”

Inmiddels zijn alle medewerkers in SoNeStra getraind, evenals vrijwilligers in een sleutelrol. Jan van der Venne: “We zijn goed op weg, maar we zijn er nog niet. Alle medewerkers hebben de verplichte basisopleiding gevolgd en kunnen nog vrijwillig een verdiepingscursus volgen. Voor teamleiders zijn er nog aparte verdiepende opleidingen.”

Cliënten positief

De vraag is of de werkwijze voor alle cliënten is weggelegd. “Ja”, zegt Miriam Jeurissen. “Sommige collega’s zeggen wel: voor mensen met een verstandelijke beperking werkt dit niet. Of: er zijn mensen die geen netwerk hebben. Maar ik doe dit werk al heel wat jaren en dan zie je toch dat uiteindelijk iedereen een netwerk heeft.” Uit enquêtes en in groepspanels blijkt inmiddels dat cliënten de aanpak positief beoordelen. “Zij zeggen: het is mijn eigen plan, het is werkbaar en de kans dat ik het uitvoer is veel groter dan bij een plan dat door anderen bedacht is. Wat het effect op lange termijn is, weten we nog niet. Maar in Zutphen, waar ook sociale wijkteams al langer zo werken, zie je dat er duidelijk resultaat wordt geboekt”, vertelt Jan van de Venne. Hij verwijst daarbij naar een onderzoek van de Hogeschool Nijmegen en de Wmo-werkplaats in Zutphen naar de inzet van SoNeStra bij dertien cliënten. Daaruit blijkt dat zowel cliënten als hun omgeving de nieuwe aanpak positiever beoordelen dan de oude aanpak: ze voelden zich gesteund en vonden het plan van aanpak efficiënter en effectiever. Bovendien werd met de SoNeStra aanpak in vergelijking met de oude aanpak, per cliënt minder geld uitgegeven.

Jan van de Venne benadrukt dat SoNeStra alleen kans van slagen heeft als bestuurders er zelf in geloven, evenals de partners van je organisatie, zoals gemeenten. “Hier is dat zeker het geval; Zo heeft de gemeente Brunssum gekozen voor lumpsumfinanciering van ons werk. Het denken in producten is weg, we worden nu afgerekend op onze resultaten. We hebben meer speelruimte gekregen om onze middelen efficiënter en effectiever in te zetten en de cliënt echt centraal te stellen. Door het beter verbinden van het aanbod in ons werkgebied, kunnen we nu meer mensen laten deelnemen aan onze basisvoorzieningen”, zegt Jan van der Venne. In de afgelopen jaren werd het dienstenpakket ondanks de bezuinigingen zelfs uitgebreid met bijvoorbeeld een GGZ-inloop en de ondersteuning van mantelzorgers. “In de praktijk zien we dat we nu met hetzelfde aantal mensen meer doen.” De keuze om medewerkers meer zelfsturend te laten zijn en in de overhead te schrappen, heeft daar eveneens aan bijgedragen, zegt Jan van de Venne. Hij is trots dat zijn organisatie volledig voor verandering heeft gekozen. “Andere organisaties tonen inmiddels veel belangstelling voor wat wij hier doen.”

Meer weten

Dossier(s)

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg