invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Sociaal werk werkt: hoe verder?

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Meer zelfredzaamheid, meer verbondenheid en lagere kosten door meer preventie. Dit zijn kort gezegd de belangrijkste opgaven binnen het sociaal domein. En niet toevallig werden het ook de centrale doelen in de Thematranche Welzijn. Want sociaal werk zit in het hart van het sociaal domein en speelt daar een cruciale rol.

In dit interview met Greet Bouman (Verdiwel), Marijke Vos (Sociaal Werk Nederland) en Yvonne van Mierlo (Movisie) kijken we terug op de Thematranche Welzijn, en bespreken we de toegevoegde waarde van de Thematranche Welzijn voor de sector en de rol van de betrokken partnerorganisaties Verdiwel, Sociaal Werk Nederland en Movisie.  

Waar andere professionals vooral goed zijn in het identificeren en aanpakken van specifieke problemen, kijken sociaal werkers meer naar het grotere geheel: hoe ontwikkelt de samenleving zich, wat hebben mensen nodig en wat betekent dat voor mijn rol als sociaal werker? Marijke Vos: “Sociaal werk ondersteunt mensen om oplossingen te vinden en hun mogelijkheden te benutten. Sociaal werkers zorgen voor verbinding van mensen. Zo bouwen mensen relaties op en daardoor weten zij elkaar bijvoorbeeld beter te helpen als dat nodig is, dragen zij samen zorg voor de leefomgeving en leven zij gezonder. Meer redzaamheid, meer verbondenheid en lagere maatschappelijke kosten zijn dan het gevolg. Dit is niet slechts wensdenken. Met de Thematranche Welzijn hebben we wel degelijk laten zien dat sociaal werk sterk bijdraagt aan deze resultaten.”

Marijke Vos vervolgt: “Verbinding in buurten, het verkleinen van de sociale kloof is DE opgave voor Nederland de komende jaren. Dat gaat niet vanzelf. We hebben dan ook sterke sociaal werk organisaties nodig die sterke professionals de wijk in sturen. Professionals die als adviseur slim en effectief kunnen samenwerken met de bewoners en gemeenten, de lokale samenwerking opzoeken en efficiënt sturen op resultaat. Waardoor buurten veilig zijn, mensen elkaar kennen en de drempel naar vrijwilligerswerk en mantelzorgondersteuning laag is. Hun werk gaat van individuele hulpverlening aan jongeren die begeleid worden naar school of werk tot goede dagbesteding voor kwetsbare ouderen. Van buurtbemiddeling tot ondersteuning van een nieuwe zorgcoöperatie.”

Als de grootste winst ligt in de verbinding tussen mensen, wat doen wij dan om het sociaal werk toe te rusten zodat het deze sleutelrol kan vervullen?

Marijke Vos: “Natuurlijk zijn Sociaal Werk Nederland, Verdiwel en Movisie al jaren op allerlei manieren bezig om het sociaal werk daartoe te versterken. Elk vanuit onze eigen rol. Zo creëren we vanuit Sociaal Werk Nederland aan de cao-tafel goede randvoorwaarden voor sociaal werk. We agenderen lokale problemen die ook landelijk spelen. In Den Haag denken we mee over allerlei wetgeving in het sociaal domein. Zo hebben we bijvoorbeeld een gelijk speelveld bewerkstelligd in de jeugdhulp. Het vakmanschap van de sociaal werker staat centraal in een intensief professionaliseringsprogramma en rond het thema ‘kwaliteit’ hebben we een grote stap gezet met het Kwaliteitslabel Sociaal werk. Op bestuurlijk niveau organiseren we samenwerking op allerlei thema’s met VO- en PO-raad, met MEE, GGZ Nederland, Federatie Opvang en de VNG. En tenslotte dragen we goede voorbeelden uit en stimuleren daarmee een olievlekwerking van verandering en vernieuwing.”

Yvonne van Mierlo: “We werken veel intensiever dan voorheen samen op relevante thema’s. Denk aan het beroepsregister Jeugdhulp en Sociaal Werk. Ook hebben we samen de Instrumentwijzer gemaakt, regiobijeenkomsten georganiseerd, en we ontwikkelen tools op inhoudelijke thema’s zoals huiselijk geweld. Per dossier kijken we nu hoe we elkaar zo goed mogelijk kunnen aanvullen en versterken.”

Greet Bouman: “Dit heeft er onder andere toe geleid dat Verdiwel en Sociaal Werk Nederland op 15 maart tijdens de ‘Dag van de sociaal werker’ samen een workshop geven over positionering en profilering. En we willen meer gaan doen met het profiel voor dienend leiderschap dat Movisie heeft ontwikkeld.”

De Thematranche Welzijn

Volgens Greet Bouman heeft de Thematranche Welzijn voor een extra impuls gezorgd bovenop al deze acties. “Want niet eerder hebben organisaties voor sociaal werk zo intensief een gezamenlijk innovatieprogramma doorlopen. De resultaten zijn er dan ook naar. Alle deelnemende organisaties hebben onomkeerbare veranderingen doorgemaakt. Ze zijn zich nog sterker gaan realiseren dat het niet draait om organisaties en professionals maar om de inwoner. Ons bestaansrecht is namelijk het versterken van welbevinden, burger- en buurtkracht. De deelnemende organisaties hebben dit door de Thematranche Welzijn ook meer handen en voeten gegeven. De dienstverlening is hierop ingericht en verbeterd, de samenwerking met inwoners en andere organisaties versterkt, en het heeft de organisaties en medewerkers meer zelfbewust gemaakt. Dat laatste is hard nodig. Sociaal werk helpt bewoners om te schitteren. En kijkt als een kritische luis in de pels waar het beleid schuurt met de leefwereld van mensen, om vervolgens als adviseur suggesties voor verbetering te doen. Juist daarom moeten we staan voor het ambacht van sociaal werk, en voor het gezamenlijk zoek- en leerproces dat hoort bij de verdere ontwikkeling van dat ambacht. Met passie. Met trots. Ik had het van tevoren niet verwacht, maar de Thematranche Welzijn heeft hier een belangrijke impuls aan gegeven.”


De rol van Verdiwel, Sociaal Werk Nederland en Movisie in de Thematranche Welzijn

De Thematranche Welzijn is er grotendeels gekomen door een lobby vanuit Verdiwel. Via Verdiwel en de toenmalige MOgroep (nu Sociaal Werk Nederland) hebben zich snel heel veel organisaties aangemeld. Verdiwel, Sociaal Werk Nederland en Movisie hebben vervolgens een actieve inbreng geleverd in de begeleidingscommissie. In de beginfase door mee te denken over de invulling van het In voor zorg!-programma, de belangrijkste inhoudelijke thema’s en doelen en de matching tussen de coaches en de organisaties. Daarna lag de nadruk op verdieping, het leggen van inhoudelijke accenten, de voortgang, de samenhang en het verspreiden van ervaringen en resultaten. Zo publiceerden de drie organisaties geregeld artikelen op hun websites, en hebben ze bijeenkomsten georganiseerd waarbij deelnemende organisaties de eigen ervaringen hebben gedeeld met gemeenten en andere sociaal werk organisaties. In de laatste fase hebben Sociaal Werk Nederland, Verdiwel en Movisie afspraken gemaakt over hoe ze gezamenlijk de opbrengsten uit de Thematranche Welzijn verder brengen.


Van ‘wat‘ naar ‘hoe‘

De Thematranche Welzijn heeft de deelnemende organisaties geholpen om van het ‘wat’ naar het ‘hoe’ te gaan. Want de doelen van de transformatie omarmen ze natuurlijk, maar hoe geef je er nou  samen met inwoners, andere professionals en gemeenten vorm aan? De organisaties hebben daarbij hun eigen vragen geformuleerd en hun eigen antwoorden gevonden. Een aantal organisaties ontwikkelde nieuwe vormen van dienstverlening en stelde daarin de samenwerking met inwoners voorop. Een andere groep organisaties heeft de eigen organisatie en het leiderschap daarbinnen ingrijpend veranderd, zodat de sociaal werkers nu meer armslag én steun vanuit de eigen organisatie krijgen om te doen wat nodig is in buurten en wijken en met kwetsbare mensen. Tenslotte is er een groep organisaties waarbinnen het leren en blijvend verbeteren nu stevig verankerd is in processen en in de organisatiecultuur.

Yvonne Van Mierlo: “De Thematranche Welzijn is een behoorlijk ingrijpend proces geweest voor de deelnemende organisaties. Het was absoluut geweldig om te zien hoe de organisaties deze kans met beide handen aangrepen, hoe ze zich leerbaar opstelden, en hoe ze elkaar daarbij tot steun waren. Een groot deel van het succes was dat organisaties goede begeleiding kregen. Daarmee bedoel ik dat er per organisatie doelen en een aanpak werden afgesproken, dat een deel van de organisaties intensieve en goede organisatiecoaching kreeg, dat er een leergang werd ingericht die aansloot bij actuele vraagstukken en dilemma’s van de organisaties, en dat een stevig programmamanagement het geheel in goede banen leidde. Meer dan de huidige 26 deelnemende organisaties zouden hier veel baat bij hebben.”

De volgende stap

Yvonne Van Mierlo, Marijke Vos en Greet Bouman zijn eensgezind: “De vraagstukken waar de organisaties mee bezig waren en die elders in dit e-zine uitgebreid aan bod komen, zijn herkenbaar in de hele branche. Het is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid als branchevereniging, beroepsvereniging en kennisinstituut om de lessen en opbrengsten uit de Thematranche Welzijn te integreren in onze reguliere ondersteuning van de sociaal werk organisaties. We gaan daarom peilen bij de sociaal werk organisaties hoe onze gezamenlijke ondersteuning het beste kan aansluiten bij hun eigen situaties en behoeften.”

Yvonne van Mierlo: “We denken aan ondersteuning van leerkringen waarbinnen organisaties elk voor zich planmatig toewerken naar eigen concrete resultaten. Bijvoorbeeld rondom nieuwe dienstverlening, leiderschap en partnerschap, of beter monitoren en verantwoorden. Bij bestaande en nieuwe leerkringen kunnen wij gezamenlijk een meerwaarde bieden met inspiratie, het toevoegen van wetenschappelijke kennis en praktijk-kennis en het agenderen van belangrijke vraagstukken en knelpunten op landelijk niveau.”

Greet Bouman vult aan: “Een andere vorm van ondersteuning zou het inrichten en beheren van een coachingspool kunnen zijn. We hebben gezien hoe groot het effect was van de beperkte coaching die aan de 14 kleinere organisaties is geboden. In het verlengde daarvan kunnen wij ons voorstellen dat directeuren van sociaal werk organisaties elkaar best af en toe kunnen coachen, voor een kostendekkende vergoeding. Als daar animo voor is, kunnen wij de pool beheren en vraag en aanbod matchen.”

Marijke Vos: “En tenslotte willen we natuurlijk in onze ondersteuning aansluiten bij grote thema’s die leven onder de sociaal werk organisaties. Zo hebben steeds meer organisaties te maken met aanbesteding en inbesteding van sociaal werk, en dat leidt tot vele vragen. Ook merken we dat organisaties er steeds meer van doordrongen raken dat ze hun marketing anders moeten inrichten. Dit soort thema’s kan een plek krijgen in leerkringen, maar we kunnen er ook speciale bijeenkomsten voor organiseren of publicaties uitbrengen.”
“Met onze gezamenlijke ondersteuning sluiten we aan op wat de sociaal werk organisaties nodig hebben, op wat we al doen en op onze kerntaken. We vullen elkaar daarbij goed aan. Het mogelijk maken en begeleiden van ontmoeting is een kerntaak van zowel Sociaal Werk Nederland als Verdiwel”, aldus Greet Bouman. “En Movisie is graag bereid om deze ontmoeting te ondersteunen met kennis. Dat ophalen en verspreiden van relevante kennis is onze kerntaak”, voegt Yvonne van Mierlo toe.

Marijke Vos, Greet Bouman en Yvonne van Mierlo hebben hetzelfde doel voor ogen: “Door daadwerkelijk de handen ineen te slaan bieden we echt meerwaarde. Zodat sociaal werk organisaties en hun sociaal werkers het zelfbewustzijn en de tools hebben om hun essentiële rol te vervullen. Samen met bewoners, professionals in de zorg, gemeenten en vele anderen. Waardoor het welzijn van mensen verbetert, kwetsbare mensen een steuntje in de rug krijgen, wijken en buurten leefbaarder worden, mensen elkaar ondersteunen, jongeren op het rechte pad blijven en ouderen niet vereenzamen. Sociaal werk maakt het mogelijk.”

Dossier(s)

Tags

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg