invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Ananz brengt kennis terug naar de werkvloer

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Kennis staat centraal in het In voor zorg-traject van ouderenzorgorganisatie Ananz. Want als je voldoende kennis hebt, kun je trots zijn op je vak, voel je je competent en heb je plezier in je werk. Voor Ananz betekent dit investeren in de mensen op de werkvloer. En dan met name in de verzorgenden die de dagelijkse werkzaamheden rondom de cliënt uitvoeren.

Ananz kiest voor versterking van het methodisch handelen en het werken volgens zorgprogramma’s. Tijdens hun educatieve dienst coachen verpleegkundigen de verzorgenden ‘on the spot’. Directeur Herman Maassen, teamleider Monique Keijzers en staffunctionaris kwaliteit Vivian Vergouwen lichten toe.

Ananz

Ananz heeft 4 woonzorgcentra in de regio Eindhoven. De organisatie levert een breed pakket aan verpleeg- en verzorgingshuiszorg. Ongeveer 490 medewerkers zorgen voor circa 375 cliënten. Ook zijn er ruim 300 vrijwilligers actief. Met het St. Anna Ziekenhuis (Geldrop/Eindhoven) en medisch sportgezondheidscentrum TopSupport (Eindhoven) vormt Ananz de St. Anna Zorggroep.

Kenniskloof

Directeur Herman Maassen signaleert een kloof tussen de medewerkers die dagelijks aan het bed van de cliënt staan en de verpleegkundigen, behandelaars en begeleiders. Een kenniskloof. ‘In de dagelijkse praktijk is de samenwerking uitstekend, maar de kloof neemt toe. Aan de kant van de hoger opgeleide professionals vindt een enorme specialisatie plaats. Artsen zijn specialist ouderengeneeskunde, psychologen ook. Onze fysiotherapeuten volgen een aanvullende geriatrische opleiding. Dat moet ook, want we hebben een specifieke doelgroep.

Maar in de categorie medewerkers die dagelijks voor onze cliënten zorgen, neemt het aantal hogeropgeleiden juist af. Daar willen wij iets aan doen. Wij willen de professionaliteit aan de basis sterk verbeteren en de autonomie van de verzorgenden vergroten. Zodat ze weer trots op hun vak kunnen zijn en zich competent voelen. Dit betekent niet dat alle verzorgenden weer naar school moeten. Kennis overbrengen kan ook prima via coaching. Dus kijken hoe de verzorgenden hun werk doen en met de handen op de rug kijken hoe het beter kan.’ Ananz besloot de verpleegkundigen hiervoor in te zetten, via een speciale educatieve dienst.

Educatieve dienst

Van oudsher heeft Ananz een poule van 8 verpleegkundigen. Primair bedoeld voor calamiteiten, kregen de verpleegkundigen in de loop der tijd tal van taken erbij. ‘Ook zaken die eigenlijk helemaal niet tot hun verantwoordelijkheid horen’, zegt teamleider Monique Keijzers. ‘Bovendien zagen we de verzorgenden juist steeds minder zelfstandig worden, als gevolg van de wat controlerende manier van werken van de verpleegkundigen. Die cirkel wilden we doorbreken.

Dus de verzorgenden weer zelfstandig leren werken en de verpleegkundigen weer verpleegkundige laten zijn.’ Naast de calamiteitendienst riep Ananz daarom een speciale educatieve dienst in het leven. 1 of 2 dagdelen per week is er een verpleegkundige op locatie aanwezig om mee te lopen en te coachen, in handeling (methodisch werken) en attitude. Per woonzorgcentrum verzorgen 2 vaste verpleegkundigen de educatieve dienst. Zij zijn daar het vertrouwde gezicht.

Leren in de praktijk

Samen met In voor zorg-coach Maya Larooy is eerst per locatie geïnventariseerd wat er de komende tijd verbeterd moet worden. ‘We willen liever een aantal kleine successen behalen dan teveel hooi op onze vork nemen’, zegt staffunctionaris kwaliteit Vivian Vergouwen. ‘Zo is de kans van slagen groter en krijgen we de medewerkers enthousiast. De focus ligt op allroundzorg, en dan met name het methodisch handelen, dus de dingen in een bepaalde, logische volgorde doen. Daarnaast letten de verpleegkundigen op bejegening en rapporteren.’

De verpleegkundigen houden ondertussen hun ogen en oren goed open. Monique Keijzers: ‘Als ze op een locatie zien dat bepaalde handelingen moeite kosten, kunnen ze dat aangeven bij de teamleider. Dan organiseren we een klinische les. Dit betekent dat handelingen die verzorgenden niet meer uitvoerden nu weer opgepakt worden. De verzorgenden kunnen namelijk weer leren in de praktijk.’

Stimuleren om het zelf te doen

‘Met alleen de wil om kennis te vergroten ben je er echter nog niet’, merkt Vivian Vergouwen op. ‘Je moet het ook kunnen overbrengen. De verpleegkundigen leren nu aan te sluiten op het niveau van de medewerker die ze voor zich hebben. De ene medewerker moet je stap voor stap meenemen, de ander heeft voldoende aan kaders en regelt het vervolgens liever zelf.’ Dat ging niet zonder slag of stoot. Monique Keijzers: ‘Vanuit hun oude rol voelden de verpleegkundigen zich overal verantwoordelijk voor en mengden ze zich dus ook in alles, gaven altijd overal een antwoord op. Nu moeten ze juist mensen stimuleren om het zelf te doen. Dat ze dat lukt is knap!

We hebben pittige discussies gevoerd, bijvoorbeeld of een verpleegkundige op de hoogte moet worden gebracht als een cliënt 39 graden koorts heeft. Ik vind van niet, want een verzorgende weet heel goed wat ze dan moet doen. Ook bloedsuiker is een onderdeel van de gewone verzorging. Pas als het resultaat anders is dan verwacht, gaat de verzorgende bellen. Hieraan heeft iedereen erg moeten wennen. De ene verpleegkundige durft ook makkelijker de verantwoordelijkheid bij de verzorgenden te laten dan de ander. Nu voelen de verpleegkundigen zich eigenlijk heel prettig bij de veranderingen. Ze worden ook niet meer met irrelevante zaken lastiggevallen. Ik heb geprobeerd ze weer trots te maken op het feit dat ze verpleegkundige zijn en dat is gelukt.’

Zorgprogramma’s en geriatrisch expertise centrum

Tegelijkertijd werkt Ananz aan zorgprogramma’s. Herman Maassen: ‘Ananz heeft verschillende producten, bijvoorbeeld psychogeriatrie, somatiek, revalidatie, hospicezorg. Hoe die producten geleverd worden verschilt nu nog per locatie. Een bepaalde “couleur locale” is mooi, maar de programma’s moeten overal hetzelfde zijn.’ Dit jaar nog start een proef met het programma psychogeriatrie. De zorgprogramma’s sluiten aan bij methodisch handelen, omdat het beschrijft welke interventie of begeleiding effectief is bij het ziektebeeld. ‘Het zorgprogramma is een mooi vehikel om kennis overal op dezelfde manier te presenteren. En omdat het echt om kennis draait, kiezen we ook voor een inhoudelijk programmaleider. Iemand die niet hiërarchisch aanstuurt, maar continu bezig is de inhoud van het zorgprogramma in de organisatie in te bedden.’ Een mooi vervolg op het vergroten van de kennis in de eigen organisatie is het geriatrisch expertisecentrum dat Ananz wil opzetten. ‘Daarvoor zoeken we verbinding met het St. Anna Ziekenhuis uit onze zorggroep. Vanuit het expertisecentrum willen we met huisartsengroepen samenwerken in de eerste lijn. Om de kwetsbare oudere optimaal te ondersteunen in kwaliteit van leven, daar waar zij dat willen. Mooi is dat de verpleegkundigen ook daarin een rol kunnen spelen.’

Gelukkige professionals

Ondertussen vallen interessante dingen op. ‘Dé eyeopener voor mij is dat methodisch handelen in alle lagen van de organisatie terugkomt’, zegt Vivian Vergouwen. ‘Het wordt doorgaans gekoppeld aan de werkvloer, maar ook leidinggevenden moeten logische stappen volgen en terugkijken. Methodisch handelen geldt dus niet alleen voor het zorgproces, maar voor alle processen van de organisatie. Daarbij is voorbeeldgedrag belangrijk. Bovendien zie je dat de manier waarop dagelijks leiding wordt gegeven ontzettend veel invloed heeft op hoe de teams draaien. Managers moeten leren coachen.’

Herman Maassen ziet de medewerkers groeien. ‘Ze worden weer trots, omdat ze zich competenter voelen. Het zijn weer gelukkige professionals, ze hebben lol in hun vak. Je zou het ook zingeving kunnen noemen. En het mooie is dat vaklui weinig sturing nodig hebben. Wij zetten mensen in hun kracht en vanuit daar kunnen we wellicht overgaan naar meer zelfsturende teams.’ En de cliënt? Vivian Vergouwen: ‘De cliënt heeft er natuurlijk ook profijt van dat de directe zorgmedewerkers hun kwaliteit van handelen verhogen. De zorg wordt namelijk beter.’

Bij Ananz loopt nog een tweede In voor zorg-traject, gericht op de organisatiestructuur.

Interview door Ingrid Brons.

Meer weten

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg