invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Meer lef en vernieuwende diensten dankzij leercirkels

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Van een ‘wat naar binnen gekeerde’ naar een ondernemende organisatie. Versa Welzijn kreeg het voor elkaar. Mede dankzij de leercirkels waarmee teams vernieuwende diensten ontwikkelen. ‘Er zit meer energie in ons werk en we zijn beter zichtbaar.’

Aan inwoners zorg dicht bij huis bieden via nieuwe of vernieuwende diensten. Dat was in een notendop de uitdaging waarvoor Versa Welzijn in 2015 stond. Tine Hoofd, projectleider In voor zorg! en programmaleider Innovatie primaire proces bij Versa Welzijn: ‘We wilden innovatieve arrangementen ontwikkelen voor dagbesteding, coachingstrajecten voor kwetsbare mensen of activiteiten om mensen langer thuis te laten wonen. Elk van onze negen gebiedsteams heeft een plan opgesteld dat paste binnen deze categorieën. We zochten vervolgens naar een wijze om hen hierbij zo goed mogelijk te ondersteunen.’

Stevige bezuinigingsopgave

Wim Klei coachte Versa Welzijn namens In voor zorg! bij de veranderingen. ‘De organisatie kampte met een stevige bezuinigingsopgave én wilde de slag maken van een aanbodgerichte naar een vraaggerichte organisatie. Dat vraagt om een andere manier van werken door de medewerkers. Om structuur te geven aan die organisatieontwikkeling bedachten we samen de leercirkels.’
Bij de methode van leercirkels ontmoeten medewerkers uit de negen gebiedsteams elkaar om kennis, ervaringen en inzichten te delen. Er zijn drie leercirkels in de organisatie. In het ‘ontwikkelplein’ onderzoeken medewerkers of een idee aansluit bij de wensen van de bewoners en de opdrachtgever. In het ‘effectenlab’ toetsen ze of het idee doelmatig is. En in de ‘ondernemerskamer’ gaat het om het vermarkten ervan. Uit elk gebiedsteam is één medewerker afgevaardigd naar elke leercirkel.

Wat zijn leercirkels?

Leercirkels zijn een veranderkundige benadering om te innoveren in het sociale domein. Professionals leren hierin welke nieuwe vaardigheden in hun werk effectief zijn door deze in hun dagelijkse werk uit te proberen en daar met elkaar op te reflecteren. Lees hier meer over de leercirkels bij Versa Welzijn.

Vallen en opstaan

De introductie van de leercirkels verliep niet zonder slag of stoot. ‘Er was aanvankelijk veel weerstand’, vertelt Hoofd. ‘De druk op de organisatie was in die periode enorm. Mensen waren boventallig verklaard of voelden zich onzeker in hun functie. Bovendien begonnen in dezelfde periode de gebiedsteams met zelfstandig werken.’
Dineke Folkers, algemeen maatschappelijk werkster, onderstreept dat. ‘Het was vallen en opstaan. Soms kwamen mensen waarmee je eerder contact had in een leercirkel een volgende keer niet meer opdagen. Bleken ze uit dienst te zijn. Innoveren in een tijd van bezuiniging is een flinke uitdaging.’

Alles tegelijk

‘Het akelige van veranderingen is dat je ze als organisatie meestal doorvoert in een periode dat ze noodzakelijk zijn’, zegt Klei. ‘Een organisatie die ontzettend goed in de markt ligt, voelt minder snel de neiging om te transformeren. Omdat Versa Welzijn juist nu moest veranderen, kwamen alle ontwikkelingen tegelijk bij de medewerkers terecht.’
Dat had echter ook een voordeel, aldus Tine Hoofd. ‘Onze trein reed als het ware op twee sporen tegelijk. Het ene spoor was die van de afbraak, de bezuinigingen, de gedwongen ontslagen. Het andere spoor was die van de opbouw. We moesten vooruit en hadden nu een instrument in handen waardoor we ons in deze zware tijden ook konden richten op verandering en vernieuwing.’

Meer bekendheid

Opdrachtgevers zijn volgens Hoofd positief over de nieuwe aanpak van Versa Welzijn. ‘Met de leercirkels betrekken we gemeenten in een vroegtijdig stadium bij de plannen. Ze krijgen de kans om mee te denken, waardoor het ook hun idee wordt. Ook de effectmeting via het effectenlab vinden gemeenten zeer interessant. Daardoor zagen gemeenten beter wat sociaal werk nou precies toevoegt. Dat heeft er mede toe geleid dat de aanvankelijke bezuinigingen meevielen. Gemeenten bemerkten dat we innoverend zijn en naar inwoners luisteren.’

Vanuit ondernemerschap

Inmiddels is er mede dankzij de leercirkels veel veranderd bij Versa Welzijn. Wim Klei: ‘Ik zie een aanvankelijk wat naar binnen gekeerde organisatie met weinig energie en lef die veranderde in een club die durft en mooie projecten ontwikkelt.’ Dineke Folkers is het daarmee eens: ‘We werken meer zelfstandig in de teams en kijken vanuit ondernemerschap naar wat de inwoners nodig hebben. Er zit meer energie in ons werk en we zijn veel beter zichtbaar, met name voor onze opdrachtgevers.’

Doe geen pilot

Wat zijn de belangrijkste leerpunten volgens de betrokkenen? ‘We hebben medewerkers in het begin te vrij gelaten’, aldus Hoofd. ‘Maar mensen hebben ook structuur en deadlines nodig. Daarom hebben we halverwege het traject de zogenaamde pitstops aan de leercirkels toegevoegd. Elke zes weken vertellen deelnemers aan elkaar wat ze hebben gedaan en wat ze in de komende periode oppakken.’
Folkers noemt het belang om de gehele organisatie mee te nemen. ‘Doe vooral geen kleine pilot maar ga er helemaal voor’, zegt ze. Klei voegt daaraan toe: ‘Het management moet er ook bij betrokken zijn. Bij Versa Welzijn zijn de managers de trekkers van de leercirkels om hen op deze manier onderdeel van het verandertraject te laten zijn. Bij Versa werkte dat goed. Professionals mogen doen wat ze willen, als het maar wat oplevert en ze hun verantwoordelijkheden nemen.’


Dagje Blaercom

In het Gooise dorp Blaricum ging het team van sociaal werker Carla Resing via de leercirkels aan de slag met het project ‘Dagje Blaercom’.

‘Dorpshuis de Blaercom was verworden tot een soort zalenverhuurcentrum, de gemeente wilde dat er meer ruimte kwam voor sociaal werk’, vertelt Resing. ‘Het dorp kent een hoge mate van vergrijzing waarbij de drempel naar geïndiceerde dagbesteding voor de inwoners steeds hoger werd. Met ‘Dagje Blaercom’ richten we ons op mensen die niet in aanmerking komen voor geïndiceerde dagopvang, of hier voor het eigen gevoel niet aan toe zijn, maar die wel baat hebben bij activering.’

Mooie uitkomsten

Via het ontwikkelplein schreef Resing een werkplan waarin ze het idee richting de gemeente kort en krachtig formuleerde. ‘In de leercirkels zochten we het antwoord op vragen als: wat willen we bereiken? Wie is de ijkpersoon? Via het effectenlab hebben we na de start de resultaten van onze inspanningen gemeten via de zelfredzaamheidmatrix en effectencalculator. Dat gaf heel mooie uitkomsten. Zo spraken we een dame met beginnende dementie die zei zich echt weer iemand te voelen in het dorpshuis. Thuis werd ze alleen geconfronteerd met haar beperkingen, terwijl ze in de Blaercom anderen kon helpen met schilderen.’

Enorme winst

Op preventiegebied is ‘Dagje Blaercom’ een enorme winst. ‘Zo bleek uit de effectencalculator dat opname bij de dagbesteding in een zorgcentrum voor sommige deelnemers met zes maanden werd uitgesteld. Met de genoemde dame was geïndiceerde dagbesteding in een zorgsetting niet bespreekbaar. Nu vermaakt ze zich uitstekend een dag om de hoek in het dorpshuis.’


Meer weten

Dossier(s)

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg