invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Verslag: Meer rendement door slimmer inkopen in de zorg

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Elke euro die we bezuinigen op inkoop, kunnen we besteden aan zorg, houdt Hannie Treffers, programmamanager In voor zorg!, haar gehoor voor. Het is 24 september, ongeveer 30 mensen zijn aanwezig op de bijeenkomst ‘Meer rendement door slimmer inkopen in de zorg’.

Verschillende sprekers praten de aanwezigen  bij over inkoop en de voordelen van samenwerken op dit vlak. 

Aanpak Verspilling in de zorg

omslag presentatie

Fred Lafeber van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) is de eerste spreker. Het Meldpunt Verspilling in de zorg is het gevolg van een uitzending van het programma Kassa op 25 mei 2013, vertelt hij, waar ook de minister aanwezig was. In een weekend kwamen 10.000 meldingen binnen, inmiddels is dat aantal verdubbeld. De Aanpak Verspilling in de zorg is het resultaat van onderzoek naar al die meldingen van zorgverleners, patiënten en mantelzorgers. Onder voorzitterschap van Edith Snoei zijn ongeveer 20 organisaties bij de Aanpak in de langdurige zorg betrokken.

Voornaamste conclusies: meldingen gaan over de volle breedte van de zorg. Van medicijnen tot ziekenhuizen en langdurige zorg. In de langdurige zorg zijn het juist betrokken zorgverleners die meldingen hebben gedaan. In ziekenhuizen merendeels patiënten. In de langdurige zorg zijn er veel meldingen over verspilling in de zorg bij mensen thuis en over verspilling met het PGB. Dat laatste wordt al aangepakt, door onder meer de betalingen via de sociale verzekeringsbank (SVB) te laten verlopen. Type verspillingen betreffen ook het management en bedrijfsvoering. Over een te veel aan managers en te weinig handen aan het bed. Er zijn ook meldingen over inkoop.

Oplossingen geven mensen ook. Daar zitten waardevolle tussen, zoals: beter kijken wat nodig is, minder luxe, betere indicaties en de zelfredzaamheid stimuleren. Oplossingen voor betere inkoop zijn er ook. Bijvoorbeeld: let op het bestellen van de juiste maten. En: niet automatisch inkopen wat men altijd al inkocht. Ook: gezamenlijk inkopen.

Er is een gezamenlijk onderzoek gestart door het ministerie met verschillende branche organisaties: GGZ NL (Geestelijke Gezondheidszorg Nederland), ActiZ (brancheorganisatie voor zorgondernemers) en VGN (Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland). Vanuit VWS is Albert Veraart aanwezig. Langdurige zorg is wat a-typisch qua inkoop, zegt hij. Er is relatief weinig samenwerking. Het idee is nu dat er voor de langdurige zorg ook het nodige te halen is qua efficiencyverbetering. Neem deel aan het onderzoek, nodigt Veraart de aanwezigen uit. Want hoe meer respons, hoe beter het rapport.

Meer weten

Samenwerking op inkoop: Intrakoop

screenshot video over Intrakoop

De volgende presentatie is van Frank Kaptein, directeur Intrakoop, een grote inkooporganisatie voor de zorg. In 1959 is Intrakoop gestart met inkoopsamenwerking van zorginstellingen voor stookolie en aardappelen. Nu zijn 575 organisaties aangesloten.

Intrakoop verzamelt ieder jaar de jaarverslagen. Enkele kerncijfers. Er zijn 873 instellingen in de care. Die geven uit 31,2 miljard euro. 12,8 miljard daarvan valt onder inkoop. Deze 873 care-instellingen leveren vergelijkbare diensten. Ze werken bovendien veelal met dezelfde leveranciers. Er zijn leveranciers waarbij sprake is van oligopolies: slechts enkele aanbieders bepalen de markt. Dat geldt onder meer voor de wasserijen en eten & drinken. Het betekent, zo houdt Kaptein zijn gehoor voor, een kansrijke omgeving voor samenwerking op inkoop.

Wat is inkoopsamenwerking en waar leidt het toe? Samenwerken op schaal, volume en proces leidt tot slimme inkoop. De bijvangst is vervolgens: in gezamenlijkheid optrekken in de leveranciersmarkt: dat leidt tot transparantie en beweging in de markt.

Laten we kijken naar andere branches en landen. Inkoopsamenwerking binnen het Rijk heeft opgeleverd dat zij van 500 naar 20 inkooppunten zijn gegaan. Kijken we naar andere landen: de zorg in Duitsland koopt voor 80 procent gezamenlijk in, in de VS is dat 50 procent. In Nederland is dat hooguit 10 procent. Wat levert het op in Duitsland? Dezelfde producten en diensten, maar fundamentele prijsverschillen tot wel 40 procent. Intrakoop werkt al samen met een grote partij uit Duitsland.

Hoe dan samenwerken? Nu zijn er meer dan 40 inkoopsamenwerkingen in Nederland actief. Inkoopsamenwerking is blijkbaar lonend. Volgens Kaptein is het beter als die zich concentreren tot enkele grote inkooporganisaties.

Meer weten

Verantwoord medicijngebruik

logo verantwoord medicijngebruik

De volgende presentatie is van Rob Essink, apotheker, Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik en Remon Lurvink, adviseur Farmacie bij Intrakoop. Zij kwamen elkaar tegen in het veld der aanbestedingen. Hebben eenzelfde motivatie, het begeleiden van apothekers om betaalbare en goede farmaceutische zorg te leveren. Maar de organisaties opereren los van elkaar.

Wat kenmerkt inkoop van farmaceutische zorg? De instelling is verantwoordelijk voor de kwaliteit van de farmaceutische zorg. Complexiteit van farmaceutische zorg is hoog. Gegroeid zelfs, terwijl de voorspelbaarheid omlaag is gegaan. De aard van de samenwerkingsrelaties is vaak langdurig maar oppervlakkig, gestoeld op gewoonte. En zeker niet op bestuurlijk niveau veel contacten.

Hoe tevreden is de zaal met zijn apothekers en farmaceutische zorg? Vanuit zowel de medewerkers als cliënten hoort men vaak dat aan die samenwerking niet getornd moet worden. Ze krijgen immers hun medicijnen? Men denkt in de instellingen: mag ik wel eisen stellen? Terwijl: je moet samenwerken op kwaliteit, daarna pas op prijs. Ondersteuning van inkoop is heel belangrijk. Bijvoorbeeld om te wijzen op de kosten van laat bestellen. Dus zorgprofessional en inkoper moeten samenwerken. De apotheker moet ook aan tafel zitten bij de raad van bestuur. Moet vanzelfsprekend zijn.

Als apotheker moet je doelen realiseren voorbij het contract; dan heeft men reden om verder te gaan met jou. Over medicatieveiligheid, optimaliseren van processen, zelfredzaamheid patiënten. Meedenken over oplossingen en thema’s.

Er gaat veel mis met aanbestedingen. Van een onduidelijk programma van eisen dat aansluiting mist bij wet- en regelgeving tot vage contracten. Instituut (IVM) en Intrakoop ondersteunen beide bij aanbestedingen. Van inventarisatie tot contractbeheer.

Meer weten

IAZ: Inkoopsamenwerking in de ziekenhuizen

logo IAZ

Dan is Henri Wijers aan de beurt, hoofd Inkoop Alliantie Ziekenhuizen (IAZ). Bij IAZ zijn 10 ziekenhuizen aangesloten. Een maximum van 15 organisaties adviseert hij. Plan maken is een ding. Uitvoeren is uiterst complex, zegt hij. Hij toont een filmpje van Theo Maassen over Berry van Aerle. Een filmpje dat hij ook wel aan ziekenhuisbestuurders heeft laten zien. Wij als inkopers van zorginstellingen, wij zijn de Berry de Aerles van dit spel, zegt hij. Aan de andere kant van de tafel zitten de Messi’s van deze wereld. Met onbeperkte budgetten voor reclame, onderzoeken etcetera. Als we dit spel beter en intensiever willen spelen, dan moeten we onszelf als inkoopalliantie versterken. Spelregels explicieter maken. Ons niet tegen elkaar laten uitspelen bijvoorbeeld. Bestuurders moeten met inkopers praten om beter geïnformeerd te zijn.

Specialisten zijn een lastige groep om mee te krijgen. Hechten zeer aan hun vrijheid van keuze van materialen. Het gaat om het mechanisme: kritisch durven kijken naar materialen. Je had vroeger een bakje voor dokter de Vries en een voor dokter Jansen. Nu nog een bakje voor alle aangesloten ziekenhuizen. Van de 700 miljoen die het gezamenlijke inkoopbudget van de aangesloten ziekenhuizen beslaat is er 4 miljoen extra te besteden voor de zorg. Door de IAZ. Naast de resultaten die ziekenhuizen zelf boeken.

Er zijn kwantitatief en kwalitatief grote verschillen tussen inkopers en inkoopafdelingen. Zien we nu enorme verschuivingen in. Inkopers die bij bedrijfsleven vandaan komen bijvoorbeeld. Er zijn mensen nodig als Messi voor de rol van inkoper.

Meer weten

Naar een gebouw zonder energienota

achtergrond dia energiesprong

De laatste presentatie van vandaag gaat over energie-inkoop in combinatie met vastgoed. Harmke Bekkema is programmamanager van Energiesprong. George Muller is projectleider van Zorgvastgoed.

Het programma Energiesprong is een aanjaagprogramma om zoveel mogelijk gebouwen te realiseren zonder energienota. Het vertrekpunt is dat er met name een verandering in het proces en de werkwijze in de bouw nodig is. Energieneutraal bouwen: technisch kan het al, maar qua proces en financiering is het een ander verhaal. Een van de sleutels is inkoop.

Er worden nu gesprekken gevoerd met de ouderenzorgorganisaties. Daar is de energierekening vaak hoog en de nood het hoogst. Zij brengen partijen samen die de inkoop kunnen centraliseren. Zorginstellingen en bouwconsortia. Bouwers hebben verstand van bouwen, zorg van zorg. Je hebt beide expertises nodig.

Verzorgingstehuis wordt bedrijf. Slim financieren hoefde lang niet. Door alle veranderingen met vastgoed, die nagenoeg bekend zijn, is dat geheel veranderd. Nu bekostiging van vastgoed de verantwoordelijkheid is van zorgorganisaties, is energiebesparing een interessante inkooptool geworden.

De sprekers hebben een model ontwikkeld dat met een aantal knoppen inzichtelijk maakt hoe je kunt besparen met energie. Het raakt niet aan het primaire proces, behalve dan dat het voordelen daarvoor oplevert. Zoals een gezondere omgeving voor cliënten.

Voorbeeldproject, een showcase voor de zorg: Amstelring. Wat daar speelde: geen investeringsmogelijkheden, wel een hoge nood om te snijden in de energiekosten. De zorg moest bovendien voorop blijven staan. Het proces dat tot aanbesteding moest leiden, is anders georganiseerd. Er zijn drie dialoogrondes gedaan. Bouwbedrijf, energiebedrijf, woningbouwvereniging en strategische zorgconsultant. In een later stadium zelfs afvalverwerkers erbij. Gesproken is over de zorgprocessen, met alle partijen, van financiële mensen tot zorgverleners. Echt de vraag achter de vraag achterhaald. In drie dialoogrondes hebben de consortia en Amstelring elkaar heel goed leren kennen. Hoofd inkoop zei: dit ga ik voor de koffie ook doen.

Vraag en aanbod bij elkaar brengen voorafgaand aan het aanbestedingsproject, dat is het idee. Eerst elkaar leren kennen, dan pas kiezen. Open concurrentie leidt tot maximale toegevoegde waarde uit de markt. Eneco heeft gewonnen bij Amstelring: heeft het verhaal breder opgepakt voor Amstelkring. Het gaat om elkaar begrijpen en vertrouwen.

In de zaal komt een plenaire discussie op gang. Voor iedere (zorg-)organisatie die denkt: ik heb een strategisch vastgoedplan, ik kan daarop niet inbreken: er zijn makkelijker te realiseren aanpassingen en moeilijkere. Alles wat je binnen 5 jaar terugverdient: gewoon doen. Bijvoorbeeld: meters plaatsen. Niet een (1) energiemeter voor een heel pand. Ook: vastgezette thermostaten weer losmaken, zodat het reguleerbaar is. Het gebeurt nog steeds dat in de winter de schuifpui open gaat omdat de thermostaat standaard op 29 graden staat. Moeilijkere aanpassingen: die moet je combineren met het strategisch vastgoedplan. Slim doen dus, maar wel doen.

Nog een idee: iemand (tijdelijk) in dienst nemen die verstand heeft van energiebesparing. Die verdient zich dubbel en dwars terug.

Kun je energie outsourcen? Gebeurt niet op grote schaal, maar op kansenvoorzorgvastgoed.nl staat een aantal mogelijkheden. Kijk naar Eneco voor Amstelring. Daar ging het ook om meer dan alleen maar energie.

Hoe strategisch zijn onze vastgoedplannen eigenlijk? Zijn toch op klassieke leest geschoeid. Springen die eigenlijk wel in op de veranderingen in de langdurige zorg? Ook bij Vastgoed over je eigen schotten heenkijken. Wat is de waarde van zonnepanelen als je over vijf jaar niet meer bestaat?

Energiesprong ondersteunt graag andere instellingen die zo’n traject willen doen. Voor 1 november aanmelden.

Meer weten

Afsluiting

Fred Lafeber sluit de dag af met een korte samenvatting van de presentaties. We moeten de perceptie wegnemen, zegt hij, dat duurzaamheid duur is en extra werk vraagt van instellingen. Het is andersom: het levert geld en efficiency op. Als inkoper kun je aanjager zijn van dat proces. Durf te veranderen.  Energie en koffie lijken erg op elkaar, begrijpt hij uit de presentatie van Harmke Bekkema. 'Maar dat wist ik eigenlijk al.'

Dossier(s)

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg