invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Amaliazorg en de congregaties: een bijzondere vastgoedsituatie

Gepubliceerd op:

Een bijzonder In voor zorg-traject is afgerond bij Amaliazorg in Noord-Brabant. Om meerdere redenen was het een bijzonder traject, ook vanwege de vraag waarmee zij zich bij In voor zorg! hadden aangemeld. Omdat de extramuraliseringsopdracht van de organisatie lastig te verenigen leek met het communiteitsleven van de zusters, moest er naar een oplossing worden gezocht. Die kwam er ook, waar beide partijen tevreden mee zijn. 

Wie de Kempenhaeve in Oirschot betreedt, kan de sfeer als gewijd ervaren. In het (voormalige) klooster is een deel ingericht als kerkgebouw en de geur van wierook lijkt nooit ver weg. Dit prachtige oude kloostergebouw met hoge plafonds – “De elektriciteitsleverancier is blij met ons”, grapt Peter Tijssen, directeur-bestuurder van Amaliazorg – heeft niet alleen een kapel die de functie van het gebouw verraadt, maar ook een speciale bibliotheek en een museum over het voormalige zendingswerk van de zusters. Kempenhaeve is nog immer eigendom van de Congregatie Zusters Franciscanessen Penitenten Recollectinen van Oirschot. Amaliazorg huurt een deel van het pand van de kloosterorde en levert zorg aan zowel zusters als aan andere cliënten in het pand.

Het In voor zorg-traject bestond uit een drietal vraagstukken. De eerste betrof de scholing van medewerkers, nu zij net als andere zorgorganisaties te maken hebben met een grotere gewenste rol van familieleden en mantelzorgers. Dat vereist immers andere competenties, gericht op samenwerken en onderhandelen met de familie en mantelzorg.

In de muren

De tweede kwestie betrof de geografische ligging van de vijf locaties van Amaliazorg en hun geschiedenis. De stichting Amaliazorg is voortgekomen uit drie congregaties en alle drie congregaties hebben daarin hun eigen cultuur en -aardigheden meegebracht. “Het zit bij wijze van spreken in de muren van de kloostergebouwen”, zegt Rens Lingg, manager Vastgoed & Beheer van Amaliazorg en tevens projectleider voor In voor zorg!. Omdat de vijf locaties ook nog eens op afstand van elkaar liggen, maakt dat al met al het ingevoerde integraal management lastig.

Maar de derde kwestie is waar we voor dit verhaal op inzoomen: de extramuraliseringsopdracht van de organisatie. Net als overal in Nederland moet Amaliazorg het aantal verzorgingshuisplaatsen afbouwen. De plaatsen voor cliënten met een lagere zorgzwaarte kunnen niet meer aan nieuwe cliënten met dezelfde zorgzwaarte beschikbaar worden gesteld. 

Complicerende factor voor Amaliazorg is echter dat het te maken heeft met bijzondere bewoners: de zusters; met en zonder verblijfsindicatie. Op locatie Kempenhaeve in Oirschot wonen er zeventien zusters op de zogeheten Kloostergang: een deel van het gebouw waar alleen de zusters komen en er hun communiteitsleven leiden. Daarnaast woont een aantal zusters zelfstandig in een aantal appartementen op de bovenste verdieping van het pand en woont een aantal zusters in het verpleeghuisdeel van Amaliazorg elders in het grote gebouw.

Klaslokalen

In een deel van het complex zijn in de jaren 80 van de vorige eeuw appartementen gebouwd. Een woningcorporatie kocht een vleugel van het pand, waar in het verleden klaslokalen zaten en maakte er woningen van. Rond 2000 werd deze vleugel met een nieuw gebouwde verbindingsgang weer met de rest van het pand verbonden, met als doel dat het in de toekomst aanleunwoningen zouden worden, waar Amaliazorg de zorg verleent. 

De zeventien zusters leven als communiteit op de Kloostergang op de eerste verdieping van Kempenhaeve. Ze hebben eigen ruimten waarin zij verblijven en vermengen hun leven niet met dat van anderen (leken). Waar de bezoeker van buiten mocht denken dat het voor zusters gezelliger is het contact met anderen op te zoeken, is dat voor hen niet het geval. Vergelijk het maar alsof het ene gezin zich zou gaan inmengen in het leven van een ander gezin; dat wil je evenmin.

In 2007 is Amaliazorg ontstaan doordat drie congregaties, verspreidt over vijf locaties, onder één stichtingsbestuur kwamen. Amaliazorg en de congregatie op Kempenhaeve gaan zakelijk maar goed met elkaar om. Beide organisaties hebben een belang bij die goede verstandhouding en hechten eraan die te laten voortbestaan, vertelt Tijssen. “We delen dit gebouw en komen elkaar altijd weer tegen. De zusters zijn onze cliënten en wij hechten veel belang aan een goede verstandhouding met hen.”

Gezamenlijk belang

Bovendien, vertelt Tijssen, wil de congregatie het pand Klooster Nazareth (waarin Kempenhaeve is gehuisvest) in de nabije toekomst graag verkopen om zo de zorg voor de huisvesting en alles wat daarbij komt kijken niet langer te dragen. “Dat betekent dat we een gezamenlijk belang hebben om voor alle huidige bewoners onze wensen kenbaar te maken en te zorgen dat we het samen goed regelen met een nieuwe eigenaar.”

Amaliazorg dient echter het aantal verzorgingshuisplaatsen op de Kloostergang af te bouwen. Zodra dus een zuster op de Kloostergang zou overlijden of naar een verpleeghuissetting zou overgaan, betekent dit voor Amaliazorg dat zij de leeggekomen plek zou moeten opvullen met een cliënt van buitenaf (een leek) met een zorgindicatie maar zonder een verblijfsindicatie. Dat zou betekenen dat er binnen de communiteit leken zouden komen te wonen. Dit nu, was voor hen een onwenselijke situatie.

Er dreigde een patstelling te ontstaan. Niet opnieuw kunnen verhuren van de vrijgekomen plaatsen zou inkomstenderving voor Amaliazorg betekenen. Het wel opnieuw verhuren aan leken, betekende een inbreuk op het communiteitsleven van de zusters.

Win-win

Een bruggenbouwer werd gevonden in de persoon van In voor zorg-coach Arjan Rosens. Rosens ging praten met de twee partijen en zo kwamen ze met elkaar tot een oplossing die voor iedere partij uiteindelijk win-win betekent. De congregatie gaat de plekken die vrijkomen door het wegvallen van verzorgingshuisplaatsen, terug huren van Amaliazorg.

De in de omgeving van Oirschot nog zelfstandig wonende zusters kunnen als zij daar aan toe zijn op de vrijgekomen kamers op de Kloostergang gaan wonen. Lingg: “Op die manier wordt voldaan aan onze plicht om verzorgingshuisplaatsen te extramuraliseren, we voorkomen leegstand, de congregatie behoudt haar communiteitsleven en iedere zuster van buitenaf kan uiteindelijk weer in het moederhuis komen wonen.” Deze oplossing is door iedereen als win-win situatie ervaren. De lieve vrede is bewaard gebleven.

Amaliazorg en de congregaties leven als vanouds naast elkaar hun gescheiden levens. Oefenen de congregaties nog invloeden uit op de wijze waarop Amaliazorg de zorg verleent? Daarvan is geen sprake, benadrukt Lingg. Maar op de wijze waarop de zusters hun leven leven, is die invloed er wel. Zo zal Amaliazorg niet zonder overleg met de congregaties een fanfare uitnodigen om op de gangen te komen spelen. Lingg: “En op verplichte vastendagen houden we het katholieke gebruik in stand om geen vlees te serveren.
Zouden we dergelijke wensen negeren, dan zullen de congregaties ons dat zeker niet in dank afnemen.”

Interview door Ellen Kleverlaan

Meer weten

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg