invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

ZZG Zorggroep legt nieuwe maatschappelijke verbindingen in wonen en zorg

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Een functioneel verouderd verzorgingshuis en een te laag voorzieningenniveau op het gebied van wonen en zorg. Dat was de situatie in Wijchen. ZZG Zorggroep zette alle politieke partijen, de woningbouwcorporatie en de gemeente bij elkaar aan tafel, om gezamenlijk duurzame oplossingen te bedenken op het gebied van gezondheid, wonen, zorg en welzijn.

Het verzorgingshuis is inmiddels gesloopt en daarvoor in de plaats is een woon-zorgcomplex met een compleet  nieuwe sociale en fysieke infrastructuur neergezet en is ook ZZG Zorggroep zelf fundamenteel herontworpen. Een gesprek met Hans Vos, directeur bij ZZG en conceptontwikkelaar op het gebied van wonen en zorg.

Toekomstbestendig

‘De belangrijkste doelstelling voor dit project was dat kwetsbare mensen in de laatste periode van hun leven niet uit Wijchen hoefden te verhuizen vanwege het ontbreken van voorzieningen. Tegelijkertijd was er bij de betrokken partijen volop het besef dat de bestaande manier van het realiseren van voorzieningen op het gebied van wonen en zorg niet meer houdbaar was. Het AWBZ-denken (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten) was in 2002 al  aan het einde van de levenscyclus: we kunnen onze maatschappelijke doelstellingen niet duurzaam realiseren binnen de muren van 1 organisatie.’ vertelt Hans.

Maatschappelijk verbinden, herontwerp van de eigen organisatie en cocreatie vormden de  uitgangspunten in de aanpak om zorg en wonen toekomstbestendig in te richten. ‘Zo hebben we al in een zeer vroege fase het principe van het scheiden wonen en zorg voor mensen met een zeer intensieve zorgvraag (Zorg Zwaarte Pakket 5, 6,8) in de aanpak gebracht. Bij de nieuwbouw wilden we het gebouw zodanig ontwerpen, dat als er bedachte functies zouden verdwijnen, er eenvoudig andere functies in zouden kunnen komen’

Commitment

‘Om op deze manier samen doelstellingen te halen heeft alles te maken met in hoeverre je je als organisatie maatschappelijk verbindt. Door vroegtijdig bijeenkomsten met betrokkenen te organiseren en de plannen aan de buitenwereld te presenteren, hebben we commitment gecreëerd.’, legt Hans uit. ‘Samen wil je de groots mogelijke maatschappelijke waarde creëren, maar dat betekent ook dat iedere partij op onderdelen zeggenschap inlevert en beseft dat gelijkwaardigheid een belangrijke sleutel is. Om groter te kunnen bouwen waren we bijvoorbeeld afhankelijk van de gemeente. De gemeente heeft op haar beurt belang bij het realiseren van maatschappelijke voorzieningen, want daarop wordt zij aangesproken door haar inwoners. Om wonen en zorg te kunnen scheiden waren we afhankelijk van de woningbouwcorporatie. En de woningbouwcorporatie heeft belang bij toekomstbestendige voorzieningen die huurders in staat stelt in hun wijk te kunnen blijven wonen. De kracht van de samenwerking zit er juist in dat deze afhankelijkheden complementair zijn aan elkaar. Je moet dan van tijd tot tijd met elkaar proberen te snappen waarom soms iets niet kan, of waarom iets moet en zo samen  met elkaar ieders  “demarcatielijnen”  kunnen begrijpen en “verstaan”.’

Kleinere organisatie

‘Eigenlijk gebruikten we gezamenlijk telkens de kennis en krachten van betrokken partijen. Dit heeft ook grote gevolgen gehad voor ZZG als organisatie. Je moet dan ook bereid zijn om onderdelen van je eigen organisatie op te heffen. Anderen zijn dan veel beter in staat om met dezelfde of minder middelen meer waarde te creëren. We hebben een maatschappelijk doel, dus als dat betekent dat bepaalde onderdelen van je organisatie moeten verdwijnen, dan is dat zo. Waar we vroeger zelf de scepter zwaaiden over bijvoorbeeld het vastgoed en welzijn, gebeurt dat nu in afstemming met andere partijen. De Stichting welzijn verzorgt bij ons activiteiten op het gebied van recreatie, ontspanning en welzijn en  niet alleen voor de bewoners van het woon-zorgcomplex maar ook voor de burgers uit de buurt.’

‘Ook vastgoed verkopen we, dat past niet binnen onze strategie.’ Dan krimpt de organisatie dus in omzet? ‘Behoorlijk.’ En dus ook in aanzien zou je misschien kunnen zeggen? ‘Dat denk ik dus juist niet. Wij willen kleiner worden. En volgens mij gaat de landelijke trend het gewoon afdwingen. Dus, ik zeg altijd je kunt beter op tijd vertrekken, dan straks hard moeten lopen. Je organisatie moet een bijdrage leveren om de zorg mensgericht, maatschappelijk ingebed en economisch houdbaar te laten zijn en je weet gewoon dat een aantal onderdelen in jouw organisatie niet aan die criteria voldoen. En als je dat weet kun je beter vroegtijdig een andere koers inzetten.’

‘Er is tussen de partijen vaak doelafhankelijkheid en bronafhankelijkheid om elkaars ambities waar te maken. De bronafhankelijkheid bestaat uit hetgeen de andere partij wel heeft of beter kan. Als je die inzichten als partijen weet te bereiken dan heb je de ingrediënten die een heel sterk vehikel vormen: ambities hetzelfde, doelen hetzelfde, bronafhankelijkheid en de wil en het vermogen om van elkaar te leren. En dan zie je dat in wisselende contexten, de rollen kunnen wisselen. Zo waren wij in Wijchen in eerste instantie als eerste aan zet, maar toen de context veranderde en de risico’s op het vastgoed te groot werden nam de  woningbouwcorporatie de vastgoedrol over. En dat gaat dan wel met stevige onderhandelingen even voor de goede orde, maar je ziet wel dat de ambities en het uitgangspunt niet worden losgelaten.’

Ruimte voor huisartsen

‘Een ander voorbeeld is de samenwerking met de huisartsen. Waar nu de huisartsen zitten hadden we eigenlijk een dagbehandeling gepland.  Maar een aantal huisartsen benaderde mij met de vraag of wij in de nieuwbouw ruimte voor hen hadden. Ik heb toen de plannen van de nieuwbouw omgegooid, want het creëert veel meer waarde om met de  huisartsen naar een nieuwe opzet van de eerstelijnszorg te gaan kijken, dan de dagbehandeling op die plek overeind te houden. Op dat moment, had de Sociaal Economische Raad al een rapport uitgebracht over de toekomst van de eerstelijnszorg, dus je wist wat de maatschappelijke ontwikkelingen in de eerste lijn zouden worden.  Je leest en ziet gewoon  dat de zorg onhoudbaar wordt, niet alleen in de AWBZ, maar ook in het zorgverzekeringssysteem. De vraag van de huisartsen was dus een kans zowel als oplossing voor de maatschappelijke vraagstukken als voor ZZG om toegevoegde waarde te creëren  tussen verpleegkundigen en  huisartsen. Een mooi voorbeeld van blijven exploreren en duurzaam maatschappelijk exploiteren.’

Voor Wijchen

‘In elk project en dus ook in dit project wordt het van tijd tot tijd spannend. Er is echter 1 hoofdreden waarom het project op de rit gebleven is. Geen van de partijen zou aan de inwoners van Wijchen hebben kunnen uitleggen dat mensen uit Wijchen weg moeten om elders zorg te krijgen. Zowel de gemeente, als de woningbouwcorporatie als ZZG kon het zich niet veroorloven om hier de stekker uit te trekken. Het onderschrijven van een visie en niet het uitschrijven in een convenant maakt het flexibel. De visie en een beperkt aantal partners zijn dan leidend. Bovendien helpt het als er bij alle betrokken partijen een vast aanspreekpunt, zeg maar een bekend gezicht, is.

‘Het nieuwe centrum heeft uiteenlopende functies op gebied van leefstijl, zorg, wonen en recreatie. En als er een nieuwe doelgroep aanhaakt, zal er ook weer bekeken worden wat er voor die specifieke doelgroep nodig is. Er komt bijvoorbeeld weer een nieuwe bouwfase aan, waarbij woningen worden gebouwd voor circa 30 mensen met een  lichamelijke beperking. Dan gaan we absoluut kijken hoe we met die doelgroep weer tot nieuwe maatschappelijke verbindingen kunnen komen.’

Interview door: Arjan Biemans

Meer weten

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg