invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Zorgboog en de bindende kracht van beeldschermzorg

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Beeldschermcontact met cliënten via touchscreens; de manier om het kruiswerk van weleer terug te krijgen? Bestuurder Henri Plagge van Zorgboog vertelt over de digitale hulpverlening in de huiskamer: ‘Geef ons de ruimte, we doen hetzelfde voor minder geld, maar wel op een eigentijdse manier. Met een netwerk van slimme beeldschermen, in te zetten door de wijkverpleegkundige.’

In Zuidoost-Brabant staat De Zorgboog namelijk aan de vooravond van een opmerkelijke paradox. De organisatie wil graag – via wijkteams - het kruiswerk van weleer terug: persoonlijke zorg met aandacht en met een minimum aan ‘regels van bovenaf’. Eén van de manieren om dit te bereiken, zou weleens de inzet van zorg op afstand kunnen zijn. In voor zorg! helpt bij het opzetten van een leerwerkplaats ‘Zorg op Afstand’. In de leerwerkplaats doet De Zorgboog ervaring op in zorgverlening op afstand. Aan het eind van dit traject wil De Zorgboog in staat zijn de werkmethode en techniek van zorg op afstand verder uit te rollen in de organisatie.

Randvoorwaarde is onder meer dat beeldschermzorg een redelijk volume moet hebben én dat het op een manier kan worden ingezet die niet afhankelijk is van subsidieregelingen en incidentele bekostiging. Directeur extramurale zorg Diana Rijntjes: ‘We zetten in op 50 tot 100 cliënten in 3 gemeenten. We schatten in dat dit voor 10% van onze cliënten een geschikt middel kan zijn.’

Leefbaarheid versterken

De Zorgboog werkt met 2.300 medewerkers voor 3.000 veelal oudere cliënten (2/3 in de thuissituatie). Zo’n 10.000 gezinnen met kleine kinderen ontvangen via De Zorgboog jeugdgezondheidszorg. Daarnaast zijn nog ruim 1.800 cliënten in kraamzorg. De organisatie is met name actief in kleine plattelandsgemeenten. Juist hier kan zorg op afstand helpen om de leefbaarheid te versterken. Henri Plagge: ‘Zuidoost-Brabant is één van de meest vergrijsde gebieden in Nederland. Dat heeft een dubbel effect: meer oudere mensen, maar ook minder jonge mensen die oude mensen kunnen helpen die zorg nodig hebben. De gemiddelde leeftijd van onze medewerkers ligt op 45 jaar.’

Draagvlak snel gevonden

Heeft Zorgboog voldoende draagvlak voor zoiets geavanceerds als touchscreens en een digitale zorgcentrale? De directeur corrigeert streng: ‘Werken in een vergrijsde regio betekent niet dat we hier achterlopen. Blended learning kennen we in onze organisatie bijvoorbeeld al jaren. Ook kennen we de digitale registratie van geleverde thuiszorg.’ Maar toch, medewerkers moesten even slikken toen beeldschermzorg ter sprake kwam. Op de eerste kennismakingsbijeenkomsten, begin 2012, was het enthousiasme nog niet echt aanwezig. In voor zorg-coach Jan Thie: ‘Doel van deze bijeenkomsten was om medewerkers te informeren over beeldzorg en hen na te laten denken over de toepassingsmogelijkheden in hun eigen zorgpraktijk.’ Diana Rijntjes: ‘Er was aarzeling. Mensen waren onbekend met de techniek. Ze wisten niet goed wat het ging betekenen voor de klanten en verwachtten daardoor dat de zorg onpersoonlijker zou gaan worden.’ Maar na een goede uitleg sloeg reserve toch al snel om in enthousiasme. ‘Het is nieuw. Het spreekt medewerkers aan.’

Persoonlijker door beeldschermzorg

‘De dienstverlening wordt persoonlijker door beeldschermzorg’, zegt Ilse Gorgy, intern projectleider van dit In voor zorg-project. Ze vervolgt: ‘Zelfregie komt een stap dichterbij. Met beeldschermzorg kunnen cliënten bijvoorbeeld ondersteund worden bij medicatie-inname op het moment dat het hen het beste uitkomt. Maar ook cliënten met diabetes kunnen er baat bij hebben. En ook als ondersteuning bij het sociale netwerk kunnen touchscreens hun nut hebben. Er is veel mogelijk. We laten het nog een beetje open allemaal en nodigen iedereen uit om met ideeën te komen.’ Het project is nog maar net begonnen. Ilse Gorgy: ‘In elk team zijn nu 2 verpleegkundigen als aandachtsfunctionarissen benoemd. Zij gaan met cliënten praten die op de kennismakingsmiddagen zijn aangewezen. Aandachtsfunctionarissen gaan na of beeldschermzorg inderdaad wat kan betekenen voor deze cliënten.’

Dorpsondersteuning haakt aan

Voor De Zorgboog is beeldschermzorg meer dan zomaar een projectje. Henri Plagge: ‘Dit kan voor onze regio een middel zijn om voldoende zorg te kunnen blijven bieden. Er van uitgaande dat dit gaat slagen, willen we daarom zo snel mogelijk uit de sfeer van subsidies komen.’ Dat lijkt een heel reële optie. Diana: ‘De belangstelling uit de regio is groot. Terwijl we het communicatieplan nog moeten schrijven, hebben dorpsondersteuners al laten weten belangstelling te hebben.’ Dorpsondersteuning is een nieuwe gemeentelijke welzijnsactiviteit. De ondersteuners creëren een gemeenschapsnetwerk dat burgers meer in hun eigen kracht zet en minder afhankelijk maakt van de gemeente.

Ook gemeente Someren toont interesse

Beeldschermzorg valt in deze regio in vruchtbare aarde. Het team van het zogeheten integrale dorpsontwikkelingsplan Lierop van de gemeente Someren (18.000 inwoners) omarmt het voornemen voor beeldschermzorg van De Zorgboog. Daarmee wordt de beeldschermzorg in feite geadopteerd door de gemeenschap, met een zorgorganisatie met visie als aanjager. Ook wordt door gemeenten in deze regio sterk gekeken naar de mogelijkheid van ‘diensten op afstand’ naast ‘zorg op afstand’. Is de beeldschermzorg straks nog wel in handen van De Zorgboog? Dat is zeer de vraag. Henri Plagge: ‘Het zou best wel eens zo kunnen lopen dat het eigenaarschap in een netwerkconstructie wordt geregeld.’

Nieuwe verhoudingen tussen cliënt en zorgverlener

De beeldschermzorg van De Zorgboog raakt ook de organisatie. Die zal er anders door worden. Coach Jan Thie: ‘Het is meer dan het installeren dan de noodzakelijke technologie. Het beïnvloedt het primaire proces van zorgverlenen en de relatie tussen de cliënt en de zorgverlener. Het gaat om ingrijpende veranderingen in meerdere onderdelen van de organisatie.’ Ilse Gorgy: ‘De overdracht, de signaleringsmomenten en de bestede tijd per cliënt: dat zal allemaal anders gaan dan we tot nu toe gewend zijn. Bovendien komt er een Zorg op Afstand-team.’ Ook dat is nieuw. In feite neemt het Zorg op Afstand-team een deel van het werk van de wijkteams over. En dat aspect lijkt haaks te staan op de trend om teams meer eigen verantwoordelijkheid te geven, maar het blijft wel het wijkteam dat bepaalt welke zorgvragen in aanmerking komen voor beeldschermzorg. Gevoegd bij het plan om zorgcentrales en eigenaarschap te delen met andere organisaties, ontstaan er nieuwe verhoudingen. Ontwikkelingen als deze fietsen dwars door prille ideeën over marktwerking en het laag in de organisatie leggen van verantwoordelijkheid heen. Henri Plagge: ‘Als je goed kijkt naar de ontwikkelingen hebben we in de zorg nog een behoorlijk primitief beeld van marktwerking. De auto-industrie laat ons iets leerzaams zien. Driekwart van de auto’s wordt gebouwd op gezamenlijke platforms. Dan hebben we het nog steeds over marktwerking, maar dan wel in een vorm waarin organisaties uit goed begrepen eigenbelang sommige fases in de productie met elkaar delen.’

Gebruikmaken van ervaringen VanMorgen

Een vergelijkbaar platform-effect binnen de zorg is bijvoorbeeld het touchscreen-model dat door VanMorgen voor andere zorgorganisaties beschikbaar is gesteld. VanMorgen is een nieuwe organisatie die is opgezet door 2 zorgorganisaties in Brabant: Zuidzorg en Proteion. Beide zorginstellingen hebben veel ervaring met de implementatie van zorg op afstand; Zuidzorg met beeldschermzorg en Proteion met leefstijlmonitoring. VanMorgen heeft met name op het gebied van de techniek van de beeldschermzorg pioniersarbeid verricht. De organisatie heeft z’n ervaringen met het opzetten van beeldschermzorg beschikbaar gesteld voor andere organisaties. En dat maakt het nu voor De Zorgboog een stuk makkelijker. Ilse Gorgy: ‘Door de ervaring bij VanMorgen is alle informatie al mooi getrechterd.’ Diana Rijntjes: ‘VanMorgen heeft zich in het begin vooral gefocust op de techniek en procedures. Daardoor kunnen wij ons met hun hulp nu concentreren op de klantvraag en de medewerker.’

Gezamenlijke zorgcentrale

Er zijn in dit project meer dwarsverbanden met andere zorgorganisaties. Ilse Gorgy: ‘Zuidzorg, onze “concullega” die thuiszorg, jeugd- en kraamzorg levert heeft al een zorgcentrale. Misschien kunnen we voor de nachtelijke uren op deze centrale aansluiten.’ In dit perspectief zou meteen ook de nachtzorg in de regio logistiek handiger geregeld kunnen worden. Diana Rijntjes: ‘De nachtzorg is in handen van een aantal zorgaanbieders in de regio. Dat is op zichzelf prima, maar de afstemming kan slimmer. Nu gebeurt het dat 4 tot 5 nachtteams achter elkaar aan door de regio rijden.’ Henri Plagge: ‘Misschien hebben we in de toekomst één Zorg op Afstand-centrale voor heel Zuid-Oost Brabant.’

Interview door Rob van Es

Dossier(s)

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg