invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

VNN is overtuigd: zorgpaden gaan het verschil maken

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Vanaf september 2013 gaat zorgaanbieder Verslavingszorg Noord Nederland (VNN) werken met zorgpaden. Dit zal patiënten meer structuur bieden in hun behandeltraject en duidelijkheid over het verloop ervan. Ook de organisatie zelf zal er beter door gaan functioneren, is de verwachting.

Er is lang over gesproken binnen de organisatie, en nu gaat VNN, aanbieder van verslavingszorg, het echt doen: werken met zorgpaden. Bouke Spijkerman, voorzitter van de cliëntenraad, ziet de meerwaarde. ‘Ik heb lang getwijfeld of zorgpaden echt het verschil zouden gaan maken voor de cliënt’, zegt hij, ‘maar ik begin daarin nu steeds meer vertrouwen te krijgen. Zorgpaden helpen om al direct bij de intake in beeld te brengen wat de cliënt precies nodig heeft. En dat geeft de cliënt de zekerheid dat hij er niet alleen voorstaat als hij een behandeltraject ingaat. En dat ook direct wordt gekeken naar de omstandigheden naast de verslavingsproblematiek zelf die kunnen verhinderen dat de behandeling succesvol is, zoals schulden of huisvestingsproblematiek.’

De meerwaarde van zorgpaden

Er was wel wat voor nodig om Spijkerman te overtuigen van de meerwaarde van zorgpaden voor de cliënten van VNN. Spijkerman werd in 2002 lid van de cliëntenraad, om iets te kunnen betekenen voor mensen die net als hij door een verslaving in de problemen waren gekomen. ‘Ik kom bij die mensen en vertel ze wat ik zelf heb meegemaakt door mijn alcoholverslaving’, zegt hij. ‘Dan benoem je het en word je een van hen.’ Zijn eigen behandeling was succesvol. ‘Wel had die gedifferentieerder gemogen’, zegt hij. ‘Ik heb mijn sociale netwerk altijd kunnen behouden en ben dus niet alles kwijtgeraakt. Dat gold niet voor iedereen in de groep waarin ik werd behandeld. Hierdoor ging het programma op een aantal onderdelen de diepte in op een manier die voor hen wel nodig was, maar voor mij niet. Hoe dan ook, ik ben enorm blij dat ik het programma heb doorlopen.’

Ruimte voor verbetering

Die blijheid gold niet voor alles wat hij via de cliëntenraad over de organisatie te weten kwam. ‘Ik zag al snel dat er heel veel verbeterd moest worden in de organisatie’, zegt hij, ‘want de cliënt was onvoldoende in beeld. Ik las kaderbrieven waarin de cliënt niet eens voorkwam. Toen we dat als cliëntenraad gingen benoemen, veranderde dat. Toch zag ik ook bij de totstandkoming van zorgpaden aanvankelijk weer dat daarin te weinig naar de cliënt werd gekeken. Het is enorm belangrijk om in begrijpelijke taal aan de cliënt uit te leggen wat zo’n zorgpad voor hem gaat betekenen. Maar inmiddels heb ik er wel vertrouwen in dat dit ook zal gebeuren.’

De cliënt voorop

Sociaal psychiatrisch verpleegkundige Peter Kuiken ziet de meerwaarde van zorgpaden heel duidelijk. Hij zegt: ‘Ze dwingen je om na te denken over wat het beste is voor de cliënt in plaats van wat je zelf aanbiedt. Bovendien zorgt het voor afstemming tussen de verschillende onderdelen van VNN. We zijn een fusieorganisatie en het probleem van beperkte afstemming tussen de producten die we onze cliënten aanbieden heeft hier heel lang bestaan.’ Kuiken raakte al in een vroeg stadium bij de discussie over werken met zorgpaden betrokken en is inmiddels zorgpadregisseur. In deze functie richt hij zich specifiek op zorgpad 4, bedoeld voor mensen die niet meer geïntegreerd zijn in de samenleving. Bij deze mensen is behandeling door een FACT-team van groot belang. Zo’n team biedt behandeling en begeleiding naar herstel voor mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen in combinatie met problemen op andere levensterreinen zoals wonen, werken, sociale contacten en financiën.

‘Maar behalve FACT bied je deze mensen bijvoorbeeld ook opiaat- of heroïnebehandeling’, vertelt hij, ‘en ze kunnen ook nog eens in een beschermde woonvorm wonen. Voor mij nieuw terrein om in termen van deze samenhang te denken, dus ik zit er nu middenin om me dit zo goed mogelijk eigen te maken. En ik vind dat belangrijk, want een typisch kenmerk van de cliënten in zorgpad 4 is immers dat ze niet goed in 1 zorgpad onder te brengen zijn. Naast de hoofdstroom bestaan dan ook diverse modules, met de bedoeling de behandeling echt zo goed mogelijk op de individuele patiënt te kunnen afstemmen. Het is dus meer een zorglandschap dan een zorgpad eigenlijk. Voor de patiënt betekent die afstemming dat zijn ruimte voor manipulatiegedrag wordt ingeperkt. Dit zal niet iedere cliënt als prettig ervaren, dus voor ons betekent dit dat we meer zullen moeten gaan uitleggen welke zorg we precies willen bieden en waarom. Maar het biedt zeker meer helderheid voor de cliënt.’

Het verschil maken

De uniformiteit in behandeling waarover Kuiken het al had, is ook een van de punten die Ingrid Willems, manager zorg en psychiater, als meerwaarde van het werken met zorgpaden ziet. Ze vertelt: ‘Het komt in de praktijk nog wel eens voor dat een patiënt die van een ambulante naar een klinische setting gaat daar geconfronteerd wordt met een voortzetting van zijn behandeling die door een andere bril bezien is dan in die eerdere situatie. Soms gebeurt dat op goede gronden, maar niet altijd. Zorgpaden zijn een goed middel om dat te stroomlijnen. Als een zorgpad voor een cliënt moet worden bepaald, zitten de behandelaars in de klinische en ambulante setting daarvoor bij elkaar. Dat gaat het verschil maken. Zó moet het gaan werken, want de zorgpaden moeten natuurlijk geen doel op zich worden.

Onze cliënten hebben chronische en ernstige problemen. Zij hebben er baat bij direct te horen hoe lang het traject zal zijn dat we met hen willen doorlopen, en ze hebben er belang bij dat de overstap tussen klinisch en ambulant efficiënt verloopt, zonder lange wachttijd. En natuurlijk zijn al die cliënten op zich uniek, maar door de bank genomen hebben ze allemaal problemen die met een beperkt aantal zorgpaden efficiënt te behandelen zijn. Natuurlijk kunnen ze halverwege de behandeling een terugval hebben of in een crisis terechtkomen. En dat vereist dan flexibiliteit van de behandelaar om hiermee om te gaan, maar wel binnen het afgesproken zorgpad. Het zal vooral vragen om flexibiliteit in de agendavoering dus. We zullen als behandelaars dan ook vaker met elkaar in gesprek komen. In dat opzicht zal werken met zorgpaden ons werk dus veranderen. Maar veranderen ten goede: minder vergaderen en meer praten mét dan over de cliënt.’

Superusers

Werken met zorgpaden heeft niet alleen gevolgen voor de cliënten en behandelaars. Ook andere medewerkers van VNN gaan het merken. Mirjam Noteboom, medewerker van de ondersteunende afdeling zorgcontrol, vertelt: ‘Werken met zorgpaden heeft een grote impact op de applicaties voor zorgregistratie. De behandelaars gaan hier voor hun registratie ook mee te maken krijgen, want de behandelmodule wordt onderdeel van het zorgpad. Ze krijgen meer informatie over de behandeling, daaraan hebben ze ook behoefte. We zijn dan ook trainingen aan het voorbereiden. Hiervoor werken we met superusers: ambassadeurs die hun opgedane kennis verder in de organisatie gaan verspreiden. En ook de organisatie zelf zal de gevolgen gaan merken. Werken met zorgpaden leidt tot veel meer sturingsinformatie, wat zal helpen om de organisatie financieel gezonder te maken.’

En Ineke Visser, secretaresse van de afdeling Intake en indicatie merkt de gevolgen nu al. Ze vertelt: ‘Iemand van onze afdeling is aanwezig bij alle indicatievergaderingen die volgen op een intake. Wij zijn verantwoordelijk voor het vastleggen van het administratieve proces, en vanaf september dus ook het zorgpad. Daarvoor worden we nu getraind. De manier waarop het behandelproces met de cliënt beschreven wordt, zal gedetailleerder worden. Daarbij hebben de behandelaars onze hulp nodig, want wij weten hoe dit administratief vertaald moet worden. Uiteindelijk zal deze verandering het administratieve proces beperken, omdat we in het indicatieoverleg de informatie over het zorgpad direct kunnen invoeren.’

Interview door Frank van Wijck.

Meer weten

 

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg