invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Vanaf Het Startpunt op weg naar een nieuw leven

Gepubliceerd op:

De meeste daklozen in de regio Hoorn zijn tussen de 20 en 30, de oudste is tegen de 80. Het kan iedereen treffen en het Leger des Heils vindt dat iedereen een nieuwe kans verdient. Het Startpunt is opgezet om die nieuwe kans te ondersteunen. En dankzij de focus van het gemeentebestuur in Hoorn op maatschappelijke opvang heeft dit initiatief subsidie voor maar liefst 4 jaar veilig gesteld.

Het Leger des Heils heeft een opvatting over de samenleving die aan duidelijkheid niets te wensen overlaat: iedereen mag er wezen. ‘Dit geldt ongeacht de achtergrond die iemand heeft of de situatie waarin hij is beland’, zegt landelijk bestuurder Stichting Leger des Heils welzijns- en gezondheidszorg Cornel Vader. ‘Er kunnen altijd dingen mis gaan. En dat gebeurt in de buurt of de wijk, dus als wij de helpende hand willen toesteken, moeten wij daar zijn. Langdurige zorg is daarnaast niet alleen een zaak van professionals. We willen samen optrekken, want together we’re one: we moeten het als samenleving doen. Wat dat betreft ben ik het helemaal eens met de kabinetsplannen, die de nadruk leggen op de participatiesamenleving en op participatie. Ook mensen die gestrand zijn, kunnen werken aan hun eigen opbouw en die van anderen. We merken dat er een grote bereidheid is in de samenleving om iets te doen voor anderen. Ons hoofdkantoor wordt dagelijks gebeld door mensen die dit willen. Dat willen we stevig doorontwikkelen.’

Nieuw startpunt in Hoorn

In Hoorn heeft deze missie van het Leger des Heils zich vertaald in de opening, eind december 2014, van Het Startpunt. Die is er voor cliënten vanaf 18 jaar en heeft als doel dak- en thuisloze mensen te begeleiden naar een meer zelfstandig leven. Een van die cliënten is Youri, 33 en sinds 10 jaar verslaafd aan heroïne en cocaïne. 5 jaar geleden kwam hij in aanraking met De Noord-Hollandse Opvang (DNO), zodat hij in de wintermaanden ’s nachts een slaapplaats had. ‘Als het echt nodig is, kan ik ook wel eens bij mijn vader terecht’, vertelt hij. ‘Maar hij woont in een seniorenwoning en daar kan ik niet wonen. De buren willen het niet en dat begrijp ik ook wel.’

Clienten/Cliënt van Leger des Heils die in pan roert in opvanghuis

Youri wil graag clean worden. Hij wil weer een eigen plek hebben waar hij zich kan terugtrekken en hij wil weer werken als elektricien. ‘Ik zou ook wel weer een relatie willen’, zegt hij, ‘maar daarin kan ik nu geen energie steken. Ik weet dat ik niet veel tijd meer heb. Het afkicken zelf is niet het enige probleem. Voordat je weer op de been bent, een woning en een baan hebt en mensen om je heen, ben je echt 4 of 5 jaar verder. Nu ben ik nog jong genoeg om dit te kunnen. Als het deze keer mislukt en ik ben eenmaal tegen de 40, dan ben ik te oud om het nog op te brengen. Daarom ben ik ook zo blij dat Het Startpunt meer doet dan alleen maar opvang bieden. Ik kijk er echt naar uit om opgenomen te worden om af te kicken, en dan verder naar de toekomst te kijken.’

Aanspreken op autonomie

Het Startpunt is er inderdaad niet om daklozen alleen een onderdak te bieden, benadrukt Evert Pater, algemeen directeur Leger des Heils welzijns- en gezondheidszorg Noord-Holland Evert Pater. ‘We spreken mensen hier vanaf dag één aan op hun autonomie. Ze hoeven geen onderdeel te worden van een groep, maar ze moeten wel meedoen: boodschappen doen bijvoorbeeld, eten bereiden, opruimen. Maar ook iemand aanspreken die iets doet dat niet door de beugel kan. Het uitgangspunt is dat we samen verantwoordelijk zijn om de samenleving goed te houden en betekenisvol te zijn voor onszelf en elkaar. Mensen niet hospitaliseren dus, maar in hun eigen kracht laten en aanspreken op hun verantwoordelijkheid. Om een voorbeeld te noemen: we nemen hier in principe geen huisdieren op. Wie toch een hond wil meebrengen, moet dus met een goed plan komen voor de verzorging daarvan.’

Helpen een nieuw leven op te bouwen

Het is echter niet de bedoeling dat cliënten Het Startpunt gaan zien als hun nieuw huis. De bedoeling is dat cliënten er maximaal anderhalf jaar verblijven, en de professionals die er werken helpen hen ook om hun leven weer op te bouwen. Ze helpen Youri bijvoorbeeld om af te kicken. Maar ze brengen cliënten ook in contact met ActiefTalent, dat ondersteuning biedt bij arbeidsreïntegratie, activering en participatie. Via Brijder Verslavingszorg biedt Het Startpunt verslaafde cliënten ruimte om af te kicken. Ook heeft het contacten met de politie, de reclassering, de GGz en de gebiedsteams die vanuit de gemeente in Hoorn actief zijn. En de afdeling ‘Vangnet en advies’ van de GGD (gericht op bemoeizorg) zit in hetzelfde pand. Het Startpunt begeleidt wel, maar behandelt zelf niet. ‘Het mooie van de decentralisaties is dat we veel meer kunnen verbinden’, zegt Pater. ‘We gaan ook steeds meer werken met vrijwilligers. Zij nemen cliënten mee naar een sportvereniging bijvoorbeeld, en helpen hen zo om de samenleving weer voor hen te ontsluiten en een nieuw sociaal netwerk op te bouwen.’

Cliënten van Leger des Heils die lachend proosten aan tafel

Talenten en mogelijkheden benutten

Voor het Hoornse gemeentebestuur is Het Startpunt een welkom initiatief. ‘Je moet aandacht hebben voor de talenten en mogelijkheden van de mens als je die verder wilt helpen’, zegt wethouder Douw. ‘Dit uitgangpunt heeft al jarenlang onze aandacht en we zijn dan ook blij dat er met Het Startpunt een organisatie is gekomen die daklozen heel gericht helpt om de doorstroming naar begeleid wonen of zelfstandigheid mogelijk te maken. We merken dat het aantal daklozen toeneemt nu het aantal plekken in de penitentiaire inrichtingen en in de GGz wordt afgebouwd. Daar komt bij dat de eigen bijdrage hoog is en dat we een periode van economische crisis hebben doorgemaakt. Mensen belanden op straat.’

Vader knikt en zegt: ‘De gemiddelde schuld die mensen hebben zoals wij die in het Leger des Heils in Nederland tegenkomen, is erg hoog. Vaak zelfs hoger dan 30.000 euro. Dat is echt niet in te lopen als je geen werk hebt. En ook huisvesting is een probleem. Woningcorporaties bouwen tegen de bovenkant van de huurtoeslaggrens aan. Het is een onderdeel van onze missie om dat te veranderen. Leegstaande verpleeghuizen of kantoorpanden bijvoorbeeld zouden best geschikt te maken zijn, maar daarvoor moeten bestemmingsplannen worden aangepast. We noemen dit wel eens substandard wonen: goede kwaliteit, sober en niet duur. Wonen is voor vrijwel alle deelnemers aan ons programma overal in het land te duur.’

Focus op maatschappelijke opvang

Heel bijzonder is dat de Hoornse gemeenteraad Het Startpunt voor maar liefst 4 jaar subsidie heeft verleend. ‘Ja goed hè’, zegt Douw met een brede glimlach. ‘We hebben een gemeenteraad die ervoor heeft gekozen het budget voor maatschappelijke opvang ook écht daaraan te besteden. Een plek als Het Startpunt is hard nodig en gelet op de maatschappelijke ontwikkelingen zal dat niet snel veranderen. Natuurlijk zullen we als gemeente in onze gebiedsteams er alles aan doen om te voorkomen dat mensen dakloos worden, maar er zal zeker een groep blijven die deze hulp nodig heeft.’

Leger des Heils medewerkers en gemeente Hoorn aan tafel

Pater schaart zich achter de opvatting dat die groep de komende jaren groot zal blijven. Aanvankelijk dacht de gemeente Hoorn dat de problematiek beperkt bleef tot enkele mensen, maar veldwerk door de manager van Het Startpunt leerde al snel dat er meer dan 100 personen in de regio zonder onderdak verblijven. Dit bevestigde het vermoeden van wethouder Douw, die al vanaf het begin van mening was dat de problematiek werd onderschat. ‘Iedereen die uit de regio komt en bereid is om mee te werken om zijn eigen positie te verbeteren is welkom’, zegt hij. ‘Ze moeten zich kunnen schikken in wat hier van ze gevraagd wordt. Er is dus wel een grens. We zullen alles proberen om te voorkomen dat we iemand buiten moeten zetten, maar we zijn realistisch genoeg om te beseffen dat dit in incidentele gevallen onontkoombaar zal zijn. Zo iemand heeft dan meer intensieve zorg of medicatie nodig dan wij hier kunnen bieden. We hebben daarom al contacten gelegd met ketenpartners zoals de RIBW, om te kijken of we mensen een time out kunnen bieden die ze helpt om weer op het goede spoor te komen.’

Interview door Frank van Wijck

Meer weten

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg