invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Scheiding wonen en zorg geeft impuls aan nieuw aanbod voor ouderen

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

ABC Zorgcomfort pakt samen met woningcorporaties en projectontwikkelaars de ruimte die ontstaat door de scheiding van wonen en zorg.

De partijen merken wel dat hun verhaal enige creativiteit vergt in het denken van gemeenten, de kinderen van de ouderen binnen de doelgroep en de zorgprofessionals.

Bij elkaar blijven

Meneer Bremer zit onderuitgezakt in zijn stoel voor het raam. Soms slaapt hij, soms vraagt hij even aandacht van zijn vrouw. En heel vaak zit hij gewoon tevreden naar buiten te staren, waar de Rijn eeuwig stroomt en waar het leven kabbelend voorbijtrekt. Mevrouw Bremer heeft zich inmiddels verzoend met het feit dat haar man nooit meer beter wordt. ‘Ik heb al zoveel meegemaakt met hem’, zegt ze. Hij heeft 7 weken gerevalideerd in een verpleeghuis, maar ze moet er niet aan denken dat hij daar voor altijd had moeten blijven. ‘Dan waren we van elkaar gescheiden’, zegt ze. ‘Dat vind ik helemaal niets, voor ons allebei niet.’

Snel beslist

Na zijn laatste ziekenhuisopname was het duidelijk dat meneer Bremer nooit meer kon terugkeren naar het huis in Babberich waar het paar 37 jaar heeft gewoond. Het had maar een haar gescheeld of het echtpaar was inderdaad gescheiden door een verpleeghuisopname van de man. Dat het zover niet gekomen is, is het gevolg van de beslissing die mevrouw Bremer afgelopen april – in haast, maar weloverwogen – genomen heeft om een appartement te huren in het appartementencomplex Rijnzicht Tolkamer. 4 dagen na die beslissing zaten ze er al in. En voor het feit dat hun eigen huis in de huidige markt nagenoeg onverkoopbaar is, hebben ze ook een oplossing gevonden, want daarin woont nu een van hun kleinzoons.

Mevrouw Bremer kookt in het kraakheldere appartement iedere dag voor haar man en zichzelf. ‘Anders had ik de hele dag niks te doen, dat zou ik verschrikkelijk vinden.’ Gaandeweg leert ze de andere bewoners kennen. En de zorg die haar man nodig heeft, wordt geregeld door ABC Zorgcomfort, ook als die zorg eens op een onverwacht moment nodig is. Een medewerker van ABC Zorgcomfort is 24 uur per dag aanwezig, er is een appartement voor de zorgverleners in het gebouw.

Wind mee

Rijnzicht Tolkamer is een opvallend voorbeeld van de invulling die partijen gezamenlijk kunnen geven aan de scheiding van wonen en zorg. De locatie aan de grens met Duitsland is wat decentraal, zodat het nog niet direct gelukt is om alle appartementen te verhuren. Maar dat probleem lost zich vanzelf wel op, want de locatie is mooi en de omgeving waarin dit nieuwe aanbod wordt gecreëerd, is sterk vergrijzend. Lang niet alle ouderen willen naar een verpleeg- of verzorgingshuis en bovendien wil de overheid het aanbod aan verpleeg- en verzorgingshuisfaciliteiten beperken. ‘Dat ik de wind zó mee zou krijgen voor mijn idee, kon ik nog niet vermoeden op het moment dat ik het ontwikkelde’, zegt directeur Ingrid Jansen van ABC Zorgcomfort.

‘Ik kreeg het idee toen ik mijn vader in het verpleeghuis zag, met 4 mensen op een kamer en een vol restaurant als enig alternatief. Volstrekt geen privacy.’ ABC bood op dat moment al thuiszorg aan ouderen, voor wie hun eigen huis steeds minder geschikt werd om in te kunnen blijven wonen. Met de scheiding van wonen en zorg in het achterhoofd begon ze woningcorporaties te bellen. In een aantal gevallen ving ze bot, omdat een woningcorporatie dan simpelweg zei: u mag een heel pand van ons huren en dat regelt u het verder zelf maar. Dat was nu juist niet de bedoeling. Ze wilde zorg leveren, geen verhuurder worden.

Overeenkomstige filosofieën

Eén woningcorporatie was de uitzondering: Vryleve in Lobith. ‘Wij hadden dat prachtige appartementengebouw aan de Rijn, Rijnzicht Tolkamer dus, en dat hadden we gebouwd voor de verkoop’, zegt directeur Dirk Hoogland. ‘Maar de markt stortte in en de verkoop bleef achter. En toen belde Ingrid. Onze filosofieën bleken precies overeen te komen: we vinden allebei dat je de mens in relatie tot zijn woonomgeving in iedere levensfase in zijn waarde moet laten. Dit vraagt om de beschikbaarheid van woonruimte, ook voor ouderen, en de vrijheid om daarover te beschikken zoals zij dat willen. En het vraagt erom dat in die woonruimte zorg beschikbaar is als het moment komt dat een van beiden die nodig heeft. Het is niet meer van deze tijd echtparen die al hun hele leven samen zijn op dat moment ineens te scheiden van elkaar.’

Activiteiten

Vryleve biedt diverse typen appartementen, waarbij mensen in aanmerking komen voor huursubsidie als hun inkomenspositie hierom vraagt. De appartementen zijn bestemd voor ouderen met de zorgzwaartepakketten (ZZP’s) 1 tot en met 5. Behalve 24-uurs geplande en niet-geplande zorg krijgen bewoners ook activiteiten aangeboden. Regiomanager Pedro Canters is steeds op zoek naar nieuwe locaties, want hij verwacht dat de vraag snel zal toenemen. Een 2e locatie – die nu samen met een projectontwikkelaar ontwikkeld wordt vlakbij de oude dorpskern van Westervoort -  staaft dit, want die is al overtekend.

En hij snapt ook waarom mensen er liever naar toe willen dan naar een verpleeg- of verzorgingshuis: ‘Als je mensen eigen regie laat behouden over hun leven en afleiding biedt, vragen ze minder zorg. We bieden dus een alternatief voor de hele dag somberen of voor de tv zitten en daarbij staat het samen zijn centraal. De activiteiten lopen uiteen. Bewegingsoefeningen bijvoorbeeld, een geheugenquiz, samen de krant lezen.’ Bovendien kan iedere bewoner in de gezamenlijke ruimte voor € 5,60 een warme maaltijd krijgen. Desnoods met bijzondere bijstand om dit financieel mogelijk te maken. Jansen: ‘Voor het zorgaanbod kijken we per cliënt, afgaand op diens financiële situatie, wat de beste financieringsvorm is: het persoonsgebonden budget (PGB), zorg in natura of Volledig Pakket Thuis (VPT).’

Wel wat uit te leggen

Met VPT is ABC Zorgcomfort de 1e aanbieder in de regio. ‘Sterker nog, in deze kleinschalige vorm zijn we de 1e in het land’, zegt Jansen. ‘We hebben de gemeenten dus echt wel wat uit te leggen, die zijn dit nog niet gewend.’ Maar de gemeenten moeten wel op meer fronten wennen aan wat hier gebeurt, vult Hoogland aan. ‘Zij kijken nog heel strikt naar het naleven van de bestaande regels’, zegt hij. ‘Het bestemmingsplan bijvoorbeeld. Wat wij aanbieden is bestemd voor bewoning, maar er is ook een eigen ruimte voor een medewerker van ABC Zorgcomfort. Die woont er natuurlijk niet, maar zoiets vergt toch wel enige flexibiliteit in het denken van een gemeente.’

Geïnteresseerden en hun kinderen

Ook aan geïnteresseerden en hun kinderen valt wat uit te leggen. Jansen: ‘Onze zorg valt onder de categorie “geen verblijf” want mensen wonen zelfstandig. De eigen bijdrage is dus in vergelijking met een intramurale setting laag. Maar dit betekent wel dat wij een verhaal hebben te vertellen als we zeggen dat we veel goedkoper zijn en tóch betere kwaliteit van leven bieden voor ouderen. Mensen moeten ook wennen aan het idee dat de eigen regie voorop staat. Wij bieden de zorg die ze nodig hebben, maar verder leiden ze hun eigen leven. Ze mogen mee-eten als ze dat willen, maar kunnen ook zelf koken. En de kinderen kunnen gewoon blijven slapen als ze daar zin in hebben. Als bewoners iedere dag onder de douche willen, kan dat. En ze mogen zelf bepalen op welke uren van de dag ze de zorg willen afnemen die ze nodig hebben.’

Medewerkers

ABC Zorgcomfort heeft ook wat uit te leggen aan medewerkers, stelt Canters. Hij vertelt: ‘In een verpleeghuis zijn bewoners binnen korte tijd volledig gehospitaliseerd en hier doen we juist ons best om dat niet te laten gebeuren. Voor de medewerkers betekent dit dat ze moeten aansluiten op de behoeften van de cliënten. Het intramurale denken zit nog sterk in mensen, ook als ze in zo’n nieuwe setting komen te werken. Dus moeten wij onze visie blijven uitdragen aan ze. Heel belangrijk in dit verhaal is dat we hen kunnen laten werken als zelfsturende teams. Dat is de meest logische manier van werken als je wilt dat de cliëntvraag centraal staat.’

Om dit proces te begeleiden, is ABC Zorgcomfort een In voor zorg-traject aangegaan. In dit traject denkt de In voor zorg-coach ook mee over de beste juridische vorm voor de organisatie, de financiering ervan en de professionaliseringsslag die moet worden gemaakt. Mevrouw Bremer heeft – een paar maanden na de verhuizing naar Rijnzicht Tolkamer – geen uitleg meer nodig. Zij en haar man zijn gesetteld en ze vindt het prima zo. Ze vertelt: ‘Woensdag is er een feest hier in de centrale ruimte. Dan blijft mijn man thuis en ga ik erheen. Ik vond het in het begin nog wel eens moeilijk om voor zulke dingen aan een medewerker van ABC te vragen of die dan voor hem wil zorgen. Maar die zegt dan: “Daar zijn we toch voor”. En dat is natuurlijk ook zo.’

Interview door Frank van Wijck.

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg