invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Riwis: Meer geld voor cliënten, meer ruimte voor medewerkers

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Bij Riwis hebben ze de smaak te pakken. Formulieren worden geschrapt, regels afgeschaft en de medewerker krijgt ruimte voor eigen keuzes. In voor zorg! begeleidt en ondersteunt.

Riwis biedt met ruim 800 medewerkers hulp en ondersteuning aan meer dan 1.300 mensen met lichamelijke, psychosociale en psychische problemen. Het werkgebied ligt grofweg tussen Harderwijk, Deventer en Winterswijk - oftewel het betreft vooral de Veluwe en de Achterhoek.

Van patriarchaal naar integraal

Het vrolijke enthousiasme waarmee ingesleten patronen en regels worden ingeruild voor alternatieven die medewerkers vrijheid en meer cliëntgerichte tijd geven en die ook nog eens geld besparen, past niet in de traditie van deze organisatie.

Bestuurder Erna ten Have: ‘Riwis heeft een patriarchale achtergrond. Van bovenaf aan gestuurd met het accent op wat in de onderliggende hiërarchie gedaan moet worden. Dat is ouderwets, maar dat heeft ons ook veel gebracht.’ Erna ten Have wil als bestuurder andere accenten leggen. ‘Ik wil vooral integraal besturen. Dat kun je Lean noemen, maar het wijkt in de kern niet veel af van wat ik en veel mensen ook gewoon thuis in het gezin doen.’

Lean

Zo eenvoudig kan Lean en integraal werken zijn. De berg formulieren kritisch tegen het licht houden, zoals Riwis deed is dan ook geen hogere wiskunde, maar een gezonde kritische blik op een bron van verspilling. In een paar maanden tijd reduceerde Riwis met hulp van In voor zorg! de omvang van de formulierenstroom met 50% in de verpleging, verzorging, thuiszorg (VVT)-tak van de organisatie. ‘Een verademing’, vindt Erna ten Have.

Het begin van de omslag

Het in september 2011 gestarte In voor zorg-traject komt niet uit de lucht vallen. Eerder al, voorjaar 2011, begon bij Riwis het programma ‘Geloof in eigen kunnen’ dat cliënten en medewerkers in hun eigen kracht wil zetten. Dat ‘eigen kunnen’ heeft 2 aspecten: cliënten worden ondersteund in hun vermogen zelfstandiger hun leven te leiden en te organiseren. Erna ten Have: ‘We moeten cliënten in zekere zin opporren. Ze hebben jarenlang koesterzorg van de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) gehad. Cliënten vinden dat fijn, maar het is onbetaalbaar. En het is de vraag waar cliënten meer mee opschieten: pamperen of een steuntje in de rug op weg naar meer participatie.’

‘Eigen kunnen’ wil ook zeggen dat medewerkers worden geïnspireerd om hun werk en cliëntbenadering zo vorm te geven dat het verblijf van cliënten via Riwis vooral tijdelijk van aard is. Leidinggevenden en medewerkers volgden een cursus veranderkunde bij De Werk & Zorgbeweging in Den Bosch. Erna ten Have: ‘Wij willen vooral een doorloop-organisatie zijn.’

Herijken van bedrijfsprocessen

Punt van zorg bij ‘Geloof in eigen kunnen’ was dat die eigen kracht er wel was, maar dat de bedrijfsprocessen niet mee-ontwikkelden in deze verandering.

Vanwege die broodnodige extra slag kwam In voor Zorg! in beeld. Erna ten Have: ‘We willen onze bedrijfsprocessen met Lean zo aanpassen dat de focus op de cliënt kwam te liggen.’ De gewenste Lean-aanpak, begeleid door de In voor zorg-coaches Ellen Vervoort-Nijsen en Kornelis Afman werd vervat in het project ‘GAAN’ .

Het accent ligt op het anders inrichten van de ambulante zorg, zodat collectieve arrangementen in de diverse gemeenten van het werkgebied kunnen worden aangeboden.

Projectleider Adrie van Kampen: ‘Met de komst van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) draait alles andersom. We houden mensen niet vast in de zorg, maar helpen ze zo snel mogelijk te participeren.’ Het anders inzetten van ambulante zorg en begeleiding is daarbij een middel waar cliënten voordeel van kunnen hebben. Teamleider André Stoop: ‘Je genereert goed beschouwd tijd door de werkprocessen anders in te richten. Wat doen we met de gewonnen tijd? Waar liggen nieuwe kansen?’
De participatieslag die Riwis nu maakt, is verre van vrijblijvend. Adrie van Kampen: ‘Van alle zorg en dienstverlening die wij op het gebied van VVT, GGZ en welzijn leveren, wordt straks 80% door gemeenten gefinancierd.’

Meer ruimte

Wat In voor zorg! nu bij Riwis doet, gaat verder dan de bedrijfsprocessen anders positioneren. Misschien nog wel belangrijker is dat in de omslag medewerkers meer ruimte krijgen om hun eigen werk te beïnvloeden. ‘Vooral het besef dat dingen simpeler kunnen en dat je daar als medewerker zelf de hand in kunt hebben, werkt heel verfrissend’, zegt Adrie van Kampen.

In het zoeken en vinden van die ruimte gebeuren er bijzondere dingen. Erna ten Have: ‘Voorbeeld. Een bedrijfshulpverlener (BHV’er) krijgt 20 euro extra per maand vanwege zijn beschikbaarheid voor de bedrijfshulpverlening. Eén van de BHV’ers zei: ‘dat is eigenlijk gek, want andere collega’s doen – net als ik – ook afdelingsoverstijgend werk zonder dat dit extra betaald wordt.’ Deze BHV’er had groot gelijk. We bekijken nu de consequenties.’

Niet altijd gaat het pakken van de nieuwe ruimte helemaal goed. Maar de vraag is of dat erg is in een leerproces. Erna: ‘Mensen slaan soms door in hun enthousiasme. Een medewerker zei tegen een cliënt dat hij zelfstandig kon gaan wonen en dat ze wel een appartement wist. Het was snel geregeld. Alleen onze afdeling ‘vastgoed’ wist er niet van. En de huur van het appartement was hoger dan het inkomen van de cliënt.’

Deur open voor de buurt

De buurt zelf merkt inmiddels ook dat er meer ruimte is. Soms letterlijk. Riwis heeft het betere buurtwerk herontdekt. Teamleider André Stoop: ‘Op onze locatie Mariëndaal bijvoorbeeld doet driekwart van de cliënten overdag vrijwilligerswerk buiten de deur. Overdag is dus minder begeleiding nodig. We praten nu met elkaar over de vraag of we Mariëndaal niet om kunnen zetten naar een nieuw type ambulante locatie, zodat we van daaruit richting de buurt een groter bereik hebben. We brengen dat nu in kaart.’

Erna ten Have trekt dit principe wat breder: ‘We zetten de voordeur op voor buurtbewoners. De buurt binnenlaten is dienstverlening die ons niets extra’s kost, maar die buurtbewoners wel op prijs stellen. Ondersteuning is niet iets dat altijd door professionele hulpverleners hoeft te gebeuren. Ook buurtbewoners kunnen kwetsbare burgers helpen. Er groeit een nieuwe balans.’

Het ontzorgen, want dat is het wat Riwis doet, vergroot het rendement van de organisatie en geeft financiële ruimte voor cliënten die wel degelijk meer zorg nodig hebben. Bovendien past de aanpak perfect in sterkere band met de gemeente als belangrijkste stakeholder.

Gezamenlijke zoektocht

Makkelijk is die band met de gemeenten niet. De relatie is prima. Maar hoe Riwis en gemeente zich exact tot elkaar gaan verhouden is voor geen van de partijen nog echt helder.

Erna ten Have: ‘Het is een gezamenlijke zoektocht. We maken ons daarbij zorgen over de snelheid waarmee de politiek verantwoordelijkheden over wil hevelen. Kan bijvoorbeeld een gemeente als Apeldoorn straks de zaak ook equiperen?’
Adrie van Kampen: ‘Er kan een vacuüm ontstaan. Als de politieke regelgeving vooruit loopt op wat partijen aan kunnen, zullen we als Riwis gaten moeten vullen. Missiewerk dus.’ Erna ten Have: ‘Neem de dagbesteding. Als dat door politieke beslissingen voortijdig onderuit gaat, krijgen we ongelofelijke narigheid in de buurt.’

Regels schrappen bespaart veel geld

Zoektocht of niet, binnen de eigen organisatie gaat het ontdekken in flinke vaart door. Neem nu de ontdekking dat regels schrappen geen problemen hoeft op te leveren en zelfs flink geld kan opleveren. Het project Regeldruk is onderdeel van het In voor zorg-traject. Werkdruk verminderen en meer ruimte voor de cliënt door regels te schrappen of te versoepelen, dat is de gedachte. Eind februari startte dit project met een pilot voor ambulante zorg en zorgtoeleiding.

Teamleider André Stoop: ‘We hebben geïnventariseerd welke regels binnen de organisatie zijn gemaakt en welke regels van buitenaf worden opgelegd. Met deze inventarisatie is een lijst gemaakt met regels die knelpunten voor een soepele praktijk opleveren. Er bleken 8 interne regels die knellen en 17 externe. Vervolgens is een standaard kostenmodel gemaakt, per knelpunt en per medewerker. Conclusie: per afgeschafte regel is gemiddeld 60.000 euro per jaar te besparen.

Wat zijn dat voor regels? André Stoop: ‘Voorbeeld. We stellen nu 2 keer per jaar het begeleidingsplan bij. Dat hebben we onszelf destijds opgelegd. Maar het hoeft eigenlijk maar één keer per jaar. Ander voorbeeld. Met het programma MobiCare registreren we zowel directe en indirecte uren. Maar die indirecte uren leveren ons geen geld op. Waarom zouden we ze dan registreren? Scheelt veel tijd en dus geld.’

Op grond van de ervaringen uit deze eerste pilot worden nu de andere onderdelen van Riwis doorgelicht op knellende regelgeving. Het ligt in de verwachting dat door die organisatiebrede sanering van regels veel geld in de knip kan blijven.

Interview door Rob van Es.

Meer weten

Dossier(s)

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg