invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Omring: nieuwe opleiding sluit wel aan op de praktijk

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

De Academie voor Wonen, Zorg en Welzijn ontwikkelde samen met Omring de nieuwe opleiding tot Service Care Medewerker. Doel was om de opleiding beter te laten aansluiten op de praktijk en die tegelijkertijd op een andere manier vorm te geven. Medewerkers moeten leren de handen op de rug te houden en bovendien de familie van cliënten meer bij het leven in verzorgingshuizen betrekken bij het zorgproces. Service- en resultaatgericht en breed inzetbaar: dat zijn de kenmerken. Opleidingsfunctionaris Wilma Spijkers vertelt erover.

Dit is het eerste deel van een tweeluik. Het tweede deel is Woongroepen voor mensen met dementie.

Kloof tussen opleiding en praktijk

Het is een vaker gehoorde klacht: de beroepsopleidingen sluiten niet aan op de praktijk. In veel regio’s in Nederland zijn er initiatieven om daar wat aan te doen. Maar veranderen van bestaande structuren is vaak lastig. Stroperige en trage besluitvormingsprocessen en hardnekkige procedures en gewoontes, zorgen voor veel onvrede onder veranderaars. Veel geld en tijd is ermee gemoeid.

Maar tot zover het negatieve nieuws. Wilma Spijkers oriënteerde zich voor Omring al een tijdje op mogelijkheden om wat te veranderen aan de kloof tussen opleiding en praktijk. In de literatuur vond ze een artikel van de hand van Karin Pals, directeur van de Academie voor Wonen, Zorg en Welzijn.

Het contact werd gelegd. Het competentiegerichte onderwijs dat Pals in het bewuste artikel beschreef, bleek er nog niet te zijn. Pals en Spijkers sloegen de handen ineen. Spijkers: 'Er is al veel competentiegericht onderwijs, maar daarin staat de praktijk vaak op afstand. Dat wordt dan met een reflectieverslag getoetst. Maar het gaat om feedback krijgen op wat je doet. Dat kan niet alleen in een verslag, dat moet ter plekke, in de praktijk.'

Perfect model

Nodig was onderwijs dat daadwerkelijk praktijkgericht zou zijn. Omring leverde met 3 locaties en een opleidingsgroep de mogelijkheid voor een pilot. Pals, tevens verbonden aan kenniscentrum Vilans In voor zorg!, zou als projectleider die kar trekken. Omring was al gewend om met In voor zorg! te werken vanwege een eerder traject, waarin de thuiszorgpijler van de organisatie afstapte van centrale aansturing naar 54 kleine zelfsturende teams.

Het werken in dergelijke teams bleek een perfect model te zijn voor de competenties waarmee de organisatie als geheel wilde gaan werken: zelfsturend, lokaal en kleinschalig. Doel van dit model is dat de tevredenheid van cliënten groter wordt en dat zij langer zelfredzaam zijn. Door cliënten zo veel mogelijk zelfstandig hun keuzes te laten maken en tegelijkertijd minder verschillende gezichten om zich heen te hebben. Professionals zullen zich in vaste teams organiseren en moeten leren meer de handen op de rug te houden. Dat is de essentie van de zorgvisie. Daarenboven moeten zij ervoor zorgen dat de inzet van familie en bekenden toeneemt.

Erkend diploma

De competenties die hiervoor nodig zijn, zijn vervolgens in een lesprogramma verwerkt. Kennis is nog steeds belangrijk, maar wordt getoetst in praktijkcasussen waarin de leerling reflecteert op het eigen gedrag. Spijkers: 'Belangrijk is dat niet alleen de leerling leert; ook de werkbegeleider moet naar haar rol in de casus kijken en is op die manier gedwongen om ook naar haar eigen gedrag te kijken. Het hele systeem is bij dit leerproces betrokken. De begeleider kan dus niet te ver van de werkvloer afstaan.'

De opleidingsmethode moest opleiden voor een daadwerkelijke kwalificatie. Onderwijskundig ontwikkelbureau IVIO-Didactiek heeft de nieuwe opleiding tot Allround Serviceverlener Care in opdracht ontwikkeld via 3 programmalijnen: lesdagen, praktijkopdrachten en e-learning. Het curriculum anticipeert op de nieuwe beroepsprofielen die nog in ontwikkeling zijn voor de sector. Via de NCOI opleidingsgroep heeft dat tot een erkende opleiding Verzorgende IG geleid.

Spannend was vooral hoe de nieuwe competenties gelinkt konden worden aan het oude toetsingskader zodat het een erkend diploma zou opleveren, zegt Spijkers. 'Het diploma kent toch vrij harde criteria. Een fundamentele wijziging van het examen is dat er geen vragentoets meer is. We toetsen de kennis in praktijkcasussen. Maar wel zodanig dat we voldoen aan de eisen die een erkend diploma eraan stelt.'

Minder schools

Er zijn inmiddels 150 medewerkers van de organisatie in opleiding tot Service Care Medewerker. Daarnaast zijn er 28 jonge mensen in opleiding op de beroepsopleiding. Onder leiding van de Universiteit van Maastricht en kenniscentrum Vilans worden in de loop van dit studiejaar de resultaten wetenschappelijk gemeten.

Wat al wel duidelijk is, is dat de studenten erg moeten wennen aan het structureren van hun eigen praktijkopdrachten. 'We vragen veel zelfstandigheid. Feedback leren vragen en dat weer omzetten in leerdoelen, vraagt een heel andere leerhouding dan voorheen. Wie bijvoorbeeld beter voor zichzelf moet opkomen, moet dat zelf organiseren. Dit programma is veel minder schools dan men gewend was.'

Enthousiasme over de opleiding is er volop. Bij leerlingen, maar ook bij Wilma Spijkers. 'In voor zorg! heeft ons geleerd om innovatie zelf ter hand te nemen. We gaan daardoor fundamenteel andere zorg leveren. Ontzorgen, eigenlijk. Toen we een paar jaar geleden aan onze medewerkers vroegen of zij hun eigen moeder in dit huis zouden laten opnemen, zei een grote meerderheid van niet. Dat was een kantelpunt. Waar we naar toe moeten is dat medewerkers de zorg verlenen waar zij ook hun eigen moeder aan zouden toevertrouwen.'

Interview door Ellen Kleverlaan

Meer weten

Dossier(s)

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg