invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Nelleke Vogel, Gerard de Kruijk en Sientje Burgwal over plan van aanpak Atlant

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Iris van Bennekom, directeur langdurige zorg bij het Ministerie van volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), ondertekende op 24 maart 2010 in verpleeghuis Markenhof in Beekbergen het plan van aanpak dat de werkvloer meer bevoegdheden gaat geven. Het gaat allemaal om Atlant Zorggroep, waarvan behalve Markenhof nog een reeks van verpleeg- en verzorgingshuizen in en rond Apeldoorn deel uitmaken. Ook thuiszorg zit in het pakket. Met steun van In voor zorg! gaat Atlant binnen anderhalf jaar de organisatie nieuw elan geven.

Bestuursvoorzitter Nelleke Vogel

Energie losmaken

Nieuwe energie was welkom toen Nelleke Vogel in 2006 als voorzitter van bestuur aantrad in deze organisatie. Nelleke Vogel: ‘Er werd wel hard gewerkt aan het op orde krijgen van de organisatie. Maar veel was top down. Ik wilde weer andere energie losmaken door met name de werkvloer een steviger plek in de organisatie te geven. Iedereen deed z’n werk, daar niet van. Mijn idee was vooral: willen we zo goed mogelijk zorg leveren aan de klant, dan moet dat vanuit een cultuur die de werkvloer uitnodigt tot creatief meedenken. Medewerkers gaan straks meer over de inhoud. Zij krijgen veel meer dan nu de gelegenheid om met cliënten en familie te overleggen over de te leveren zorg en over de manier waarop de ondersteuning wordt georganiseerd.’

Structuur geven aan enthousiasme

Al voor de voorbereidingen vanuit In voor zorg! was Atlant de bakens aan het verzetten. Het “Inspiratieboekje Ondernemerschap” was in 2008 het eerste concernbrede document dat paste in deze filosofie. Bedoeld voor alle medewerkers van Atlant en gevuld met goede voorbeelden die medewerkers hadden bedacht. Allemaal bedoeld om het wonen en werken bij Atlant prettiger te maken.

Het enthousiasme borrelt tussen de hoofdstukken door naar boven. Maar veel samenhang zit er niet in de vele voorbeelden. Daarin lag ook precies de reden waarom Atlant graag gebruik wilde maken van de expertise van In voor zorg! Nelleke Vogel: ‘We willen meer structuur en we willen meer tempo. Dat moet ook, want Zorgzwaartepakketten (ZZP), dubbele vergrijzing en dreigende personeelstekorten leggen een zware claim op onze medewerkers.’

Ondersteuning is maatwerk

In de aanloop naar het definitieve plan van aanpak is er al veel gebeurd. In voor zorg-coach Gerard de Kruijk “adopteerde” vier teams van Atlant en onderzocht hoe de werkvloer zich op een meer ondernemender wijze kon profileren. Al snel werd duidelijk: een uniforme oplossing bestaat niet. Nelleke Vogel: ‘De ondersteuning is maatwerk. Elk team is anders en dus zijn de handreikingen per team verschillend.’

Hoe gaat zoiets in zijn werk? Nelleke Vogel: ‘Waar loop je nu concreet tegenaan? Dat is de basisvraag in elk van de geadopteerde teams. Vervolgens hangt het af van de situatie, van de medewerkers individueel en van het team als geheel welke oplossingen er komen. Twee dingen staan vast. Medewerkers zelf hebben het voortouw in het aandragen van oplossingen.’

Oppassen voor valkuil

Ze vervolgt: ‘Het is nieuw voor ons. We waren vooral een traditioneel hiërarchisch geordende organisatie. Dat zetten we nu niet ineens overboord, maar we geven wel ruimte en voorrang aan inspirerende ideeën die de werkvloer meer ruimte geven. In het voorrang geven aan de werkvloer zit de cultuurverandering. Met In voor zorg! maken we snelheid en gaan we meer de diepte in. Snelheid en verdieping zijn ook nodig om te voorkomen wat we in een valkuil terechtkomen. We moeten overtuigend duidelijk maken dat onze medewerkers met ondernemend gedrag de organisatie beter kunnen maken. Doen we dat niet, dan dreigt het gevaar dat we toegeven aan de werkdruk en gaan we weer als vanouds over tot de orde van de dag. Dat is absoluut ongewenst. Doorpakken dus met In voor zorg!’

Coach Gerard de Kruijk

Zwaan-kleef-aan

De handtekening onder het plan van aanpak is nog nat. Toch heeft In voor zorg-coach Gerard de Kruijk de afgelopen weken al het nodige kunnen voorbereiden bij Atlant. Zo is hij met vier teams aan de slag gegaan met het inventariseren van ideeën en  problemen van de werkvloer en van mogelijke oplossingen die door de werkvloer zelf worden aangedragen.

‘Ideeën werkvloer omarmen’

Gerard de Kruijk: ‘Uit het scan-onderzoek bij Atlant rolde het advies om de professionaliteit van medewerkers als focus te nemen. Terecht, want de medewerkers hier hebben prima ideeën over de organisatie van hun werk. Ze moeten alleen ervaren dat het op prijs wordt gesteld dat ze die ideeën ontvouwen en dat ze die ideeën ook echt uit kunnen werken.’

Steun voor deze vernieuwende aanpak kreeg de Kruijk tijdens de Inspiratiedag die 1 februari 2010 werd gegeven voor de ‘top 50’ van Atlant. De Kruijk wakkert niet alleen het ondernemend denken aan, maar probeert die creativiteit ook te voorzien van een kader waarmee de organisatie structureel sterker kan worden. Bovendien is regelmatig overleg met de raad van bestuur, het managementteam en de staf nodig om de nieuwe cultuur werkenderwijs te verankeren.

‘Teamleiders als de motor achter veranderingen’

‘Het coachen van de teamleiders is cruciaal’, zegt Gerard de Kruijk, ‘Zij ontwikkelen zich als de motor achter de veranderingen. Het plan van aanpak voorziet namelijk in een zwaan-kleef-aan-effect. Ik adopteer nu vier teams. De teamleiders van deze teams wordt geleerd hoe zij op hun beurt met succes andere teams kunnen adopteren en inspireren.’

Teamleider Sientje Burgwal

‘Verfrissende ervaring’

‘Wat we vooral van coach Gerard de Kruijk van In voor zorg! leren, is dat we ons als medewerkers bewuster worden van wat we doen en van hoe we tegen ons werk kijken. Het is een verfrissende ervaring.’ Dat zegt Sientje Burgwal. Zij is binnen Atlant teamleider in verpleeghuis Het Immendaal met 38 medewerkers en 31 psychogeriatrische cliënten.

‘De rust nemen om de juiste keuzes te maken’

‘Medewerkers in mijn team leren bijvoorbeeld om zelf de bezetting van de diensten in te vullen. Tot nu toe dacht iedereen: ach, dat doet de teamleider wel. Dat medewerkers dat nu gaan doen, is geen gemakzucht van het kader. Het vergroot de betrokkenheid van de verzorgenden: dat is het vooral.’ Betekent dat geen taakverzwaring voor de werkvloer? ‘Nee. Gerard leert ons juist om de rust te nemen om de juiste keuzes te maken. Als je als een gek rond gaat rennen, kun je het met heel weinig heel druk hebben.’

Eén van de keuzes waarmee Sientje en haar collega’s blij zijn, is meer tijd nemen om beter met de familie te overleggen: ‘Daardoor neemt bij de familie de bereidheid toe om bepaalde taken zelf op te pakken. Met een cliënt meegaan naar het ziekenhuis bijvoorbeeld. Ik heb gemerkt dat als je goed uitlegt hoe wij werken, de familie er geen problemen mee heeft om wat meer te doen.’

‘Er komt meer uit je handen’

Nog een voorbeeld: tot nu toe was het zo dat af en toe een familielid meehielp met het eten tussen de middag en het schoonmaken van de tafels. ‘Nu we heel gericht met de familie van de cliënten over dit onderwerp praten, merken we dat familieleden steeds vaker tussen de middag mee gaan helpen. Dit soort zaken moeten we vast zien te houden. Het gaat allemaal minder ad hoc, er komt meer structuur in wat we doen. Daardoor komt er meer uit je handen. En - het is echt waar - wordt ons werk leuker.’

Lees ook verder op Werkenmetzzps.nl (externe link).

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg