invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Nebo: een fundamenteel veranderingsproces dat ruimte creëert

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Verpleeghuis Nebo is onderdeel van de stichting Bronovo/Nebo waarvan onder meer ook ziekenhuis Bronovo deel uitmaakt. Nebo was zoals zovele organisaties in de langdurige zorg, hiërarchisch georganiseerd. Met weinig ruimte voor eigen initiatieven of regelruimte voor medewerkers. Met de komst van directeur Yvonne Kappers veranderde dat. Met een traject van In voor zorg! is de gehele organisatie in dat veranderproces meegenomen.

Nebo heeft plaats voor 115 cliënten, voor een deel met psychogeriatrische en een ander deel somatische aandoeningen. Er zijn 4 afdelingen op de hoofdlocatie, die ieder uit 2 teams van 15 medewerkers bestaan. Daarnaast kent het verpleeghuis een schakelafdeling in Rijswijk: waar patiënten uit het Bronovo Ziekenhuis worden opgevangen, die weliswaar zijn ontslagen uit het ziekenhuis, maar nog niet direct naar huis kunnen of naar een verzorgings-, verpleeghuis of revalidatiecentrum.

Formele kaders

Toen beleidsmedewerker Rita Keijman 5 jaar geleden in dienst kwam bij Nebo, kwam zij terecht in een hiërarchische organisatie. Het werkproces was zodanig in formele kaders gegoten, dat zij zich wel eens afvroeg in hoeverre alles nog in relatie stond met haar aanvankelijke keuze voor het vak. ‘Je moet je niet bemoeien met hoe mensen hun werk doen; als het resultaat maar klopt,’ vindt ze. De vorige directeur van Nebo maakte een start om meer beslissingsruimte te geven aan de teams in samenspraak met de cliënt en kwam met het project ‘Zegt u het maar’. Het was een eerste stap op weg naar een centrale rol voor het primaire zorgproces. Maar er was meer nodig om medewerkers in staat te stellen hieraan invulling te geven.

Warm

Toen Yvonne Kappers eind 2009 aantrad als directeur, trof zij een organisatie in verwarring. Een menselijke organisatie aan de oppervlakte, met warme aandacht voor de cliënten. Maar in de laag daaronder was er onvrede. Mensen hadden weinig speelruimte om hun werk naar eigen inzicht uit te voeren. Er was veel gemopper en weerstand tegen het management. Men ervoer geen eigen regie; ook niet om wat met hun eigen weerstand te doen. Kappers had enkele jaren daarvoor heel bewust voor de ouderenzorg en het verpleeghuiswezen gekozen. Ze kwam bij een zorgverzekeraar vandaan en had op een gegeven moment het gevoel te ver te zijn afgedreven van waarom het werkelijk zou moeten gaan in de zorg; het primaire proces.

Passie

Yvonne Kappers was toen al in contact gekomen met Anne-Mei Thé, oprichter van ‘De Werkvloer Centraal’. Daarmee wil Anne-Mei Thé de arbeidssatisfactie in de langdurige zorg verhogen door middel van intervisie, scholing en coaching. Yvonne Kappers: ‘Wat Anne-Mei beoogt is de passie terugbrengen bij medewerkers die ooit heel bewust voor de zorg hebben gekozen. Maar ergens onderweg is die passie verloren gegaan. Een passie die te maken heeft met de ontmoeting tussen cliënt en medewerker. Om die terug te krijgen, is het nodig dat de medewerker zich bewuster wordt van wie zij/hij is en wat je als mens meeneemt in het contact met de cliënt. Maar ook in het contact met collega’s.’

Bewustwording

De samenwerking kwam tot stand dankzij In voor zorg! die het project ‘De Werkvloer Centraal’ zou financieren. Naast bewustwording over de eigen rol, was een belangrijk doel om te onderzoeken waar je als individu of als team energie in wil stoppen. Wat is belangrijk voor jou? Wat kun je beïnvloeden? Wat kun je aanvaarden? Voor Kappers stond voorop dat niet alleen medewerkers in dat proces betrokken moesten worden, maar dat het de gehele organisatie zou aangaan.

Formeel

Ook de organisatiestructuur ging op de schop. Directeur Kappers is wars van hiërarchie en heeft ook niet zoveel op met vaste structuren waarin de organisatie gegoten zou moeten worden. ‘Ik hecht sterk aan de gedachte dat je voor de vragen die je tijdens het werk hebt, een collega zoekt die jou daarbij kan ondersteunen. Dat hoeft niet via een formele structuur.’ De zorgmanager, de managementlaag die boven de teams was gecreëerd, verdween. Voor de leidinggevenden op de afdelingen zijn steviger mensen aangetrokken. Innovatief denkende mensen die zich actief richten op het ontwikkelen van medewerkers.

Verbinden

In november 2010 is het toenmalige management begonnen met de starttraining met externe coach Frederike Boeren. In de periode tot april 2011 volgden de starttrainingen voor de andere teams in de organisatie. Het doel daarvan was vooral de medewerker als individu van middelen te voorzien, met veel aandacht voor communicatieve vaardigheden, zegt interne programmaleider Rita Keijman. ‘Hoe zit je als medewerker in je werk, wat is voor jou belangrijk en hoe goed ken je jouw collega’s eigenlijk? Daarover werden indringende gesprekken gevoerd. Een voorbeeld? Wij hebben in het verpleeghuis regelmatig te maken met de dood. Maar wat gebeurt er als je privé met de dood wordt geconfronteerd? Je kunt de persoonlijke waarden rondom sterven en de dood niet thuislaten, die neem je mee in je werk en het is belangrijk om dat met elkaar te kunnen delen.’

Tijd voor onszelf

Het 2e van het In voor zorg-traject bestond uit TVO-bijeenkomsten en verdiepingssessies. TVO staat voor ‘tijd voor onszelf’. De nadruk is nog meer komen te liggen op de samenwerking in de teams. Het belangrijkste is dat in de TVO-bijeenkomsten ruimte is voor het uitwisselen van ervaringen. Het is inmiddels een vast ritueel geworden, dat ieder team overigens weer op zijn eigen manier invult. Met een interne begeleider, want de leidinggevenden doen bewust niet aan het TVO mee. Zodat er geen drempel is om te zeggen wat je op je lever hebt.

Inzicht

Farahnaz van der Brugge is al 11 jaar in dienst van Nebo. Na haar opleiding tot verzorgende niveau 3 kwam zij direct bij de organisatie in dienst. Inmiddels werkt zij op de schakelafdeling van Nebo, de afdeling die niet bij Nebo in zit, maar in Rijswijk. Eigenlijk zagen ze de vorige directeur nooit, zegt Van der Brugge. En er was weinig inzicht in wat de groep medewerkers voor elkaar en voor het werk betekenden. ‘Eigenlijk wisten de verzorgenden niet precies wat de voedingsassistenten deden of wat de verpleegkundigen voor taken hadden.’ Inmiddels is er veel veranderd. De schakelafdeling is een hecht team geworden. Gerrit Huizinga begeleidt de TVO op de schakelafdeling. De TVO is heilig. ‘Een adempauze in onze hectische werkweek. We kijken er iedere week naar uit.’

Werkvloer

Eigenlijk is de schakelafdeling een zelfsturend team, zegt zij. Want unithoofd Reggie Braakhuis zorgt voor de voorwaarden, van financiën tot medicijnen. Zorginhoudelijk lossen de medewerkers alles op. ‘Wij hebben elkaar echt nodig op de werkvloer, zijn een hecht team. Dat kan alleen maar als je helemaal jezelf kunt zijn. Daarom is de TVO zo belangrijk. We lossen er alle mogelijke problemen op. Wat te doen met een claimende patiënt bijvoorbeeld, die alleen maar door die ene medewerker wil worden verzorgd? Dat kan een probleem zijn voor die medewerker, maar ook voor het team. Gerrit stimuleert enorm om echt alles te bespreken.’

Lange termijn

De TVO-begeleiders zijn allemaal getraind door coach Frederike Boeren: mensen uit de Nebo-organisatie, die geschikt zijn voor deze rol. Frederike Boeren begeleidt nog steeds zowel interne begeleiders als teams. Bijna alle leidinggevenden zijn nieuw; met hen en met alle adviseurs heeft directeur Kappers een breed overleg om inhoudelijke zaken te bespreken. ‘Nieuwe koers’ heet het overleg en ook zij hebben een TVO dat Boeren begeleidt. Een schot in de roos noemen zowel Rita Keijman als Yvonne Kappers de coach van In voor zorg! Rita Keijman: ‘Zij voelt perfect aan wat de organisatie nodig heeft.’ Kappers: ‘Ze heeft ons veel inzicht gebracht. Een project als dit kan alleen maar slagen als een coach een vertrouwensrelatie weet op te bouwen. Daarin slaagde zij ongelooflijk snel.’

Groepsproces

Hoewel Yvonne Kappers zegt dat de organisatie er nog niet is, is er nu het In voor zorg-traject zijn einde nadert, al ongelooflijk veel bereikt. ‘Mensen zijn meer initiatief gaan nemen. Leggen ook kwesties bij haar neer. Zij durven meer te zeggen. Dat is enorme winst.’ Rita Keijman zegt dat het traject mensen dichter bij elkaar heeft gebracht. ‘Je bent er voor de cliënt en daarvoor moet je als organisatie ook goed voor je eigen mensen zorgen. Zij brengen het contact met de cliënt tot stand. Medewerkers zijn opgeleid voor het individuele contact met de cliënt, zijn niet gevormd om groepsprocessen te bespreken. Met dit traject hebben we dat ingehaald.’ De ervaren invloed op het uitvoeren van het werk is hierdoor door verbeterd.

Duur

Farahnaz van der Brugge zegt dat de schakelafdeling zich zoveel serieuzer genomen voelt. ‘De vorige directeur zei dat wij een kostenpost waren. Omdat er veel hoog-gediplomeerde medewerkers zijn als fysiotherapeuten en verpleegkundigen. En daardoor zijn we een dure afdeling. Deze directeur echter, ziet ons als een belangrijke voorwaarde voor het voortbestaan van Nebo. Want als wij goed voor onze cliënten zorgen, zullen zij eerder voor Nebo kiezen op het moment dat zij naar een verpleeghuis moeten. De schakelafdeling is daarvoor een belangrijke motiverende factor.’ Er is veel meer rust gekomen daardoor, men voelt minder de noodzaak om zich telkens te bewijzen. Tevredenheid heerst er alom over ‘De Werkvloer Centraal’, maar er is nog een hoop te doen. Een organisatie in verandering is een taai proces, zegt Yvonne Kappers. ‘We zijn er nog niet. Een verandering als deze vraagt een langere termijn. Eigenlijk zitten we er nu middenin.’

Interview door Ellen Kleverlaan.

Meer weten

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg