invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Marco Meerdink: 'Wij van de zorg moeten onze handen langer op de rug houden.'

Gepubliceerd op:

Marco Meerdink is bestuursvoorzitter van Espria en Woonzorg Nederland (WZN). Over de hervorming van de langdurige zorg is hij beslist: 'Wij van de zorg moeten meer op de achtergrond blijven. En onze handen langer op de rug houden. Wij moeten in dit land een knop omzetten. Want burgers willen ruimte hebben. Ze willen langer zelf over hun leven beschikken, en verantwoordelijkheid kunnen nemen voor zichzelf en hun omgeving. Ze willen ook dat je recht doet aan de talenten van mensen die te snel worden afgeschreven. Daar moet de zorgsector op inspelen.'

Niet meer van deze tijd

Wat bedoelt u daarmee? Meerdink: 'Jarenlang is er met de beste bedoelingen een geïnstitutionaliseerd medisch model in stand gehouden. Verantwoordelijkheden werden overgenomen, mensen werden klein gehouden. Ouderen kregen veel te vroeg het gevoel dat ze er niet meer toe deden, dat de samenleving wel zonder hen kon. Dat model is niet meer van deze tijd.'

Intussen gaan talloze verzorgingshuizen dicht. 'U doelt op scheiden en wonen van zorg. Ook die ontwikkeling speelt al even. Sinds 1985 neemt het aantal bedden in verzorgingshuizen af, terwijl het aantal bejaarden en hoogbejaarden toeneemt. Dus daalt de vraag. Dat er verzorgingshuizen sluiten, past in die trend. Ik wil weg van de bezuinigings- en afbraaklucht. Want we geven een klap op iets dat allang gaande is.'

Zijn alle ouderen voorbereid op de nieuwe tijd? Meerdink: 'Mensen willen best veranderen. Ze moeten alleen wennen aan het feit dat het anders wordt. Ja, ik ben positief of ‘we’ de Nederlanders meekrijgen. Omdat we voor een deel appelleren aan iets dat al gebeurt. Autonoom en op verzoek van diezelfde burger.'

Wederkerigheid

Hoe definieert u solidariteit? 'In een fatsoenlijke, verantwoordelijke samenleving zorg je af en toe voor de mensen die niet zo goed voor zichzelf kunnen opkomen. De meest kwetsbaren hebben recht op liefdevolle en professionele zorg. Bij mij als oud-bestuurder van een pensioenfonds zit daar zeker ook een paternalistische drijfveer achter.'

En de anderen? 'Ik ga uit van wederkerigheid. Je hebt rechten, maar ook plichten. Ik mag je verwennen, maar ik mag je ook aanspreken. Iemand die iets voor mij doet, mag iets terug verwachten. En mensen die zich kunnen redden, mogen daarop worden aangesproken.'

Drie adviezen van Marco Meerdink voor landelijke en lokale politici:

  • 'Het is belangrijker hoe je jouw verhaal vertelt dan wat het verhaal is. Die communicatie is razend belangrijk.'
  • 'Vergeet de hokjes. Denk over domeinen heen. De grens tussen welzijn en zorg vervaagt, de grens binnen zorgdomeinen ook.'
  • 'Maak het klein. Want in het kleine zit de winst en de vooruitgang.'

Samen

Kunnen gemeentes de veranderingen aan? Meerdink: 'Samen wordt het makkelijker. Er zijn prachtige voorbeelden waar een gemeente en een zorgorganisatie, een welzijnsinstelling en misschien de sociale werkverschaffing, de schuldsanering en de politie over hun eigen schaduw heen springen. In een dorp, buurt of wijk doen ze het met elkaar beter dan ieder voor zich. Neem Emmen. Of Veendam.'

Hebben grote gemeentes het makkelijker? 'De schaal van een gemeente doet er niet toe. Grotere gemeentes hebben een uitgebreid ambtelijk apparaat. Maar de specifieke kennis van een buurt of en de kenmerken van een wijk, dus van de lokale cultuur, is in kleinere gemeentes vaak heel goed. Mensen kennen elkaar en weten waar het over gaat.'

Hoe werkt Espria samen met gemeentes? 'Ook wij hebben in het verleden de neiging gehad veel zaken naar ons toe te trekken. Nu bespreek je alles in een team: wie kan wat het beste, wie gaat waar op af? Mensen stellen makkelijker een zorgvraag dan een hulpvraag. Maar zodra het om eenzaamheid of een gevoel van onveiligheid gaat, werken andere interventies beter. Dan kunnen zorg en zorgconsumptie langer worden uitgesteld of worden voorkomen. Dat is onze missie. Niet altijd in ons belang, maar daar moeten we dan overheen stappen.'

Vak terug

Hoe reageren uw medewerkers? Meerdink: 'Zij zijn gevormd, getraind en jarenlang gestuurd op productie. Nu vragen we van ze: ‘Ben jij wel degene die dat moet doen?’ Lastig, zeker als ze niet weten of ze straks nog een baan hebben. Wij proberen ze een andere bril op te zetten. Gelukkig zijn de reacties vaak: ‘Ik voel mijn vak weer, ik heb mijn ambacht terug.’ De echte verbinding met patiënten. Iemand zei: ‘Ik had me niet gerealiseerd hoe makkelijk wij het overnemen van patiënten’.' 

Vastgoed

Woonzorg Nederland heeft veel vastgoed: een blok aan uw been? 'Wij hebben 160 verzorgingshuizen en 20 verpleeghuizen. Naar verwachting komt 30 % leeg te staan. Dus moeten we huizen herbestemmen of, als dat echt niet lukt, afschrijven. Van een aantal verzorgingshuizen maken we verpleeghuizen. Daar moet wel vraag naar zijn.'

'Als zo’n object op een aantrekkelijke plaats staat, kun je er met een zorgorganisatie een andere bestemming voor vinden, zoals appartementen met thuiszorgroutes. Dat is in Amsterdam makkelijker dan in Oost-Groningen. En niet overal lukt het om er als alternatieve bestemming studenten in te zetten. Dan moeten we het voor lief nemen dat er panden worden afgeschreven.'

Dat gaat u geld kosten. Meerdink: 'In bedrijfswaarde gaat het om tientallen miljoenen euro’s. We kunnen wel wat hebben, want het eigen vermogen van Woonzorg bedraagt ongeveer 500 miljoen euro. Dat geld zit in stenen, dus voor een deel gaat het om virtuele bedragen.'

U moet saneren en mensen ontslaan. 'Wij worden bij WZN hard geraakt, doordat we ook te maken hebben met de bezuinigingen bij volkshuisvesting. In de afgelopen 2,5 jaar hebben we al een derde van onze mensen zien verdwijnen. Verschrikkelijk. Dat huiswerk moet je als bestuurder doen. Niet huilen en wachten tot de overheid je redt. Maar je verantwoordelijkheid nemen en op tijd beginnen.”

Wordt u gesteund in uw beleid? 'De medewerkers van WZN denken intensief mee. Bewonderenswaardig. Ze zoeken steeds naar nog slimmere oplossingen. Ze hebben even verdriet, en toch is er een houding van ‘Yes, we gaan het redden.’ Hard werken. Bikkelen.'

Abvakabo FNV is kritisch. Meerdink:'Ze vinden dat de thuiszorg wordt afgebroken. Dat is jammer en zorgelijk, want niet waar. Maar ik ga ervan uit dat de constructieve krachten in onze samenleving elkaar blijven opzoeken en het oplossen. Hopelijk sluit Abvakabo FNV zich weer aan, nu de kabinetsplannen onomkeerbaar lijken.'

Interview door: Willem Wansink

Espria is een zorgconcern dat bestaat uit Evean, Icare, GGZ Drenthe, Zorggroep Meander, De Trans, De Kraamvogel en PartiCura. Espria vormt een personele unie met woningbouwcorporatie Woonzorg Nederland. Als maatschappelijk betrokken dienstverlener bieden zij een breed pakket aan diensten in wonen, service en zorg.
 
Woonzorg Nederland is een woningcorporatie gespecialiseerd in woningen voor 55-plussers en mensen met een beperking. Met bijna 27.000 huurwoningen en 17.000 verzorgings- en verpleeghuisplaatsen in 174 gemeenten is Woonzorg Nederland een van de grootste organisatie voor seniorenhuisvesting.

Meer weten

Dit interview is de tweede in een interviewserie over de hervorming langdurige zorg.

Dossier(s)

Tags

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg